देव नवसाला पावतो का?

77

>> दा. कृ. सोमण

माणसाला इच्छा आकांक्षा असतातच. त्या प्राप्त करणे अवघड होते. तेव्हा ईश्वराचा आधार घेतला जातो. प्रार्थना, भक्तीपर्यंत ठीक आहे. पण अनेक देवादिकांना विविध नवस बोलले जातात. बऱ्याचदा हे नवस फेडणे म्हणजे जिवाशी खेळ होतो… देव खरंच नवसाला पावतो…?

या जन्मावर, या जगण्यावर शतदा प्रेम करावे !

हे सुंदर गीत तुम्ही नक्कीच ऐकले असेल. तरीही माणसे नवस फेडण्यासाठी, धार्मिक रूढी परंपरा पाळण्यासाठी, मोक्षप्राप्तीसाठी जेव्हा शरीराला क्लेश करून घेतात, जीवन धोक्यात घालतात किंवा ते संपवतात हे पाहून खूप वाईट वाटते. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे आपले जीवन आणि त्यासाठी आरोग्यसंपन्न शरीर हे आहे हे समजून घेतले पाहिजे.

मध्यंतरी फेसबुकवर एक पोस्ट पाहत होतो. एक बाई मुलगा व्हावा यासाठी देवाला नवस बोलली. जर मुलगा झाला तर मुलगा चालायला लागताच देवा, तुझ्या दर्शनासाठी त्याला चालवीत घेऊन येईन ! झाले, काही दिवसांनी त्या बाईला मुलगा झाला, तो चालायला लागला, लगेच त्या बाईने नवस फेडण्यासाठी त्या जेमतेम 3 वर्षांच्या लहान मुलाला चालवीत मंदिरात नेले. चालतांना दमलेल्या, रडणाऱ्या त्या लहान मुलाचा फोटो फेसबुकवर टाकला.

अशीच आणखी एक गोष्ट नवरात्रातील ! एका सासूने नवीनच लग्न होऊन आलेल्या आपल्या सूनेला नवरात्रातील नऊ दिवस कडक उपवास करण्याची सक्ती केली. त्यामध्ये त्या दुर्दैवी सूनेचा मृत्यू झाला. मध्यंतरी दिल्लीमध्ये मोक्ष (?) प्राप्तीसाठी एका कुटुंबातील प्रमुखाने कुटुंबातील सर्वांचे जीवनच संपविले होते.

यावर्षी गणेशमूर्तींचे विसर्जन करतांना 25 गणेशभक्तांचा पाण्यात बुडून मृत्यू झाला. मुंबईतील एका गणेशमूर्तीच्या विसर्जनाच्यावेळी पाण्यात एक बोट उलटली आणि एक मुलगा पाण्यात बुडून त्याचा मृत्यू झाला. पंजाबमध्ये तर रावणाची मूर्ती जाळण्याच्या सोहळ्यावेळी ट्रेन अंगावरून गेल्यामुळे अनेकजण मृत्युमुखी पडले. यात्रेमध्ये गर्दीचे व्यवस्थापन संयोजकांनी नीट न केल्यामुळे तसेच भाविकांनी शिस्त न पाळल्याने माणसे चेंगराचेंगरीत मृत्यू पावल्याच्याही अनेक घटना घडलेल्या आहेत.

वास्तव काय सांगते?

या सर्व घटना पाहिल्या की खूप वाईट वाटते. एवढे का आपले जीवन कमी महत्त्वाचे व क्षुल्लक आहे? देव नवसाला पावत नसतो. साधा विचार करूया. जर देव नवसाला पावत असता तर मुलांना अभ्यास करण्याची जरुरी नव्हती. नवस बोलून पास होता आले असते. रुग्णालयांची जरुरी नव्हती , नवस बोलून रोग बरा करता आला असता. देशाच्या सीमेवर सैन्य ठेवण्याची जरुरी नव्हती. देवाला नवस बोलून शत्रूला नष्ट करता आले असते.

केवळ उपवास करून जर पुण्य मिळत असते तर गरीब लोकांचा अन्न न मिळाल्याने अनेक दिवस उपवास घडतो म्हणजे ते अधिक पुण्यवान व्हायला पाहिजे होते. आत्महत्या करून जर मोक्ष मिळत असता तर मग त्या मोक्षाचा उपयोगच काय?

गणेशमूर्तीचे विसर्जन करताना यावर्षी पंचवीस लोकांना आपले प्राण जर गमवावे लागले तर त्या गणेशभक्तीचा उपयोगच काय? तो तर विघ्नहर्ता, सुखकर्ता आहे, आपणच आपली काळजी न घेतल्याने विघ्न व दुःख ओढवून घेत असतो नाही का? आपण विज्ञानयुगात वावरतो. आपण कलियुगात जगतो. ईश्वर म्हणजे काय? पुण्य म्हणजे काय? या गोष्टी समजून घ्यायला नकोत का? सेल्फी काढताना जर आपण मृत्यू पावलो तर ती काढलेली सेल्फी पाहणार कोण? हे सर्व पाहिल्यानंतर असे वाटते की प्रत्येक माणसाने वास्तवाचे भान थोडेतरी ठेवायला हवे. आपले जीवन सुंदर करणे, समृद्ध, आनंददायी करणे आपल्याच हाती असते. म्हणून आपण आपल्या जगण्यावर, आपल्या जन्मावर, आपल्या आरोग्यसंपन्न शरीरावर शतदा प्रेम करायला हवे.

ईश्वर म्हणजे काय?

माणसाने माणसाशी आणि निसर्गाशी माणसाप्रमाणे वागावे असे आपला धर्म सांगतो. चराचरात असलेले चैतन्य म्हणजे ईश्वर! मुंगी चालते, पण समजा ती चिरडली गेली तर तिच्यातून काय निघून गेले? ते चैतन्य, तोच ईश्वर! माणूस जिवंत असतांना त्याच्यामध्ये चैतन्य असते, तोच ईश्वर! प्रत्येक प्राणिमात्रात हा ईश्वरी अंश असतो. संपूर्ण सृष्टीमध्ये हा ईश्वर असतो. म्हणूनच आपण मानवसेवा ही ईश्वरसेवा मानतो. सामान्य माणसाला हा निर्गुण निराकार ईश्वर समजणार नाही, म्हणून आपण सगुण-साकार ईश्वराला मानून मूर्तीपूजा करतो. महर्षी व्यास आणि संत तुकारामांनी पाप-पुण्याची सोपी व्याख्या सांगितली आहे. इतरांना त्रास देणे म्हणजे पाप आणि इतरांना मदत करणे म्हणजे पुण्य! म्हणूनच आपण जगत असतांना इतर गरजू लोकांना मदत करून पुण्य मिळविले पाहिजे. काम, क्रोध, लोभ, मोह, मद आणि मत्सर या षडरिपूंवर नियंत्रण ठेवून आपणाला स्थितप्रज्ञ राहून जिवंतपणीच मोक्ष मिळवता येतो. म्हणूनच आपले शरीरस्वास्थ्य व मनःस्वास्थ्य हेच सर्वात महत्त्वाचे आहे. तेच आपण प्रथम जपले पाहिजे. ते असेल तरच आपण ईश्वरपूजा करू शकतो. इतरांना मदत करून आपले व त्यांचे आयुष्य आनंदी व सुखी करू शकतो.

लेखक पंचांगकर्ते, खगोल अभ्यासक आहेत.

आपली प्रतिक्रिया द्या