लठ्ठपणा टाळायचाय? मग डाएट आणि व्यायामासोबत ‘या’ गोष्टीकडे द्या विशेष लक्ष!

बदलत्या जीवनशैलीमुळे आरोग्याच्या अनेक समस्या आपल्याला भेडसावत आहेत. लठ्ठपणा कमी करण्यासाठी लोक खूप वेगवेगळे प्रयत्न करतात. त्यासाठी वेगवेगळे डाएट आणि व्यायामही करतात. पण, डाएट आणि व्यायामासोबत अजून एका गोष्टीकडे आपण लक्षच देत नाही, मात्र त्याचा लठ्ठपणाशी घनिष्ठ संबंध असतो.

ती गोष्ट म्हणजे मानसिक आरोग्य. लठ्ठपणा आणि मानसिक आरोग्य या दोन्ही गोष्टी एकमेकांशी जोडलेल्या आहेत. असे दिसून आले आहे की, मानसिक आरोग्याच्या समस्यांमुळे लठ्ठपणा येऊ शकतो आणि कधी कधी लठ्ठपणामुळे अकारण चिंता तसेच भावनिक असंतुलन यांसारख्या मानसिक आरोग्याच्या समस्याही उद्भवू शकतात.

दैनंदिन जीवनातील विविध कारणांमुळे येणारे नैराश्य वजन वाढण्याचे महत्त्वाचे कारण आहे. अतिलठ्ठ व्यक्तींकडे समाज एक वेगळ्याच नजरेनं पाहतो. व्यक्तीच्या स्वभावापेक्षा त्याच्या बाह्य रूपावरून लोक त्याच्याशी कसं वागणं हे ठरवतात आणि त्या पद्धतीने त्याला वागणूक देतात. त्यामुळे लठ्ठपणामुळे अनेक लोकांना घराबाहेर पडणे अवघड होते. लोक त्यांची खिल्ली उडवतात म्हणून लठ्ठ व्यक्तीचा आत्मविश्वास कमी होतो. ते सतत उपहासाचे विषय बनतात. यासाठी काही लोक वजन कमी करण्यासाठी आणि शरीरच्या आकाराबद्दल कोणाकडूनही सल्ला घेतात. याचा परिणाम शारीरिक आरोग्यावर पडतो. आपण इतरांसारखे नाही किंवा आपल्यात कमतरता आहे या विचारांनी त्यांच्यामध्ये नैराश्य हा आजार अधिक दिसून येतो. महत्त्वाचं म्हणजे, लठ्ठ पुरूषांच्या तुलनेत लठ्ठ महिलांमध्ये नैऱाश्याचे प्रमाण जास्त दिसून येत आहे.

सध्या सोशल मिडियावर लठ्ठपणावर आधारित केलेले विनोद, बॉडी शेमिंग यांमुळे मानसिक त्रास उद्धभवतात. नैराश्य, चिंता, एकांतात राहणं, कमी बोलणं आणि चिडचिड करणं अशी लक्षणं व्यक्तीमध्ये दिसत आहेत. मानसिक समस्या असणाऱ्यांमध्ये लठ्ठपणा वाढण्याची शक्यता जास्त असते. कारण इन्सुलिन रेझिस्टन्स आणि मेटाबॉलिज्म सिंड्रोम हे स्क्रिझोफ्रेनिया या मानसिक आजाराशी संबंधित आहे. अँन्टीसायकोटिक ही औषध वजन वाढविण्यास कारणीभूत ठरतात आणि इन्सुलिन रेझिस्टन्सवर परिणाम करतात. बऱ्याचदा मानसिक आजारांमध्ये अतिरिक्त खाण्याची सवय, कुठल्याही गोष्टीत रस नसणं, घाईघाईत खाणं अशा विचित्र सवय दिसून येतात.

सध्या कोरोनामुळे या समस्येत भर पडली आहे. याबाबत मुंबईतील ग्लोबल व अपोलो रूग्णालयातील बॅरिअँटिक अँण्ड लेप्रोस्कोपिक सर्जन डॉ. अपर्णा गोविल भास्कर सांगतात की, ‘‘कोरोना संसर्ग रोखण्यासाठी लागू केलेल्या लॉकडाऊनमुळे रोजच्या कामाचे वेळापत्रक बिघडले आहे. आहारावरील ताळतंत्र ही सुटल्याने लठ्ठपणाची समस्या वाढतेय. कोरोनाची लागण होऊ नये, म्हणून अनेक लोक घरातूनच ऑफिसच काम करत आहेत. एकाच जागी बसल्याने, व्यायाम, प्राणायाम, तसेच माँर्निग वाँक बंद असल्याने वजन वाढू लागले आहे. तसेच प्रत्येकावर कोरोना संकटाचा ताण निर्माण झाला आहे. अशा सर्व प्रकाराने नागरिकांच्या शारीरिकच नव्हेतर मानसिक आरोग्यावरही परिणाम होऊ लागला आहे. या लठ्ठपणामुळे त्रस्त व्यक्तींच्या जीवनात प्रचंड तणाव व अनिश्चितता निर्माण झाली आहे. धकाधकीची जीवनशैली, आहारची अनिश्चित वेळा आणि शारीरिक श्रम कमी हे वजन वाढीला कारणीभूत ठरतंय, अशी पुस्ती त्यांनी जोडली आहे.

आपली प्रतिक्रिया द्या