इराणमधील मीनाब (Minab) शहरातील एका प्राथमिक शाळेवर २८ फेब्रुवारी रोजी झालेल्या भीषण क्षेपणास्त्र हल्ल्यासाठी अमेरिका जबाबदार असल्याचे समोर आले आहे. ‘द न्यूयॉर्क टाइम्स’ने दिलेल्या वृत्तानुसार, अमेरिकन लष्कराच्या ‘टॉमहॉक’ (Tomahawk) क्षेपणास्त्राने चुकून या शाळेला लक्ष्य केले, ज्यामध्ये १७५ हून अधिक लोकांचा मृत्यू झाला. मृतांमध्ये बहुतांश शाळकरी मुलांचा समावेश आहे.
जुन्या डेटामुळे झाला घात
अमेरिकन लष्कराच्या प्राथमिक तपासात असे दिसून आले आहे की, ‘यूएस सेंट्रल कमांड’ने (CENTCOM) लक्ष्य निश्चित करण्यासाठी वापरलेला डेटा जुना (Outdated) होता. हा डेटा ‘डिफेन्स इंटेलिजन्स एजन्सी’ने (DIA) पुरवला होता. ‘शजराह तय्येबा’ (Shajarah Tayyebeh) प्राथमिक शाळेची इमारत २०१३ पूर्वी लष्करी तळाचा भाग होती, परंतु २०१३ ते २०१६ दरम्यान ती मुख्य तळापासून वेगळी करून तिथे शाळा सुरू करण्यात आली होती. लष्करी नकाशात मात्र ही इमारत अजूनही लष्करी तळ म्हणूनच नोंदवलेली होती, ज्यामुळे हा भीषण अपघात घडला.
मानवी चूक की तांत्रिक बिघाड?
तपासादरम्यान ही चूक कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) किंवा तांत्रिक बिघाडामुळे झाली आहे का, याचीही पडताळणी करण्यात आली. मात्र, प्राथमिक निष्कर्षानुसार ही एक ‘मानवी चूक’ (Human Error) असल्याचे अधिकाऱ्यांनी सांगितले आहे. शाळेची इमारत आणि इराणच्या ‘इस्लामिक रिव्होल्युशनरी गार्ड्स नेव्ही’चे कार्यालय एकाच परिसरात असल्यामुळे ही चूक अधिक घातक ठरली.
ट्रम्प यांचा दावा आणि वस्तुस्थिती
या हल्ल्यानंतर अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी इराणलाच यासाठी जबाबदार धरले होते. ‘इराणची शस्त्रे अत्यंत सदोष आहेत, त्यामुळे त्यांच्याच क्षेपणास्त्राने ही शाळा उडवली असावी,’ असे ट्रम्प यांनी शनिवारी पत्रकारांना सांगितले होते. मात्र, या युद्धात केवळ अमेरिकाच ‘टॉमहॉक’ क्षेपणास्त्रांचा वापर करत आहे आणि इराणच्या ‘मेहर न्यूज’ने प्रसिद्ध केलेल्या व्हिडिओत स्पष्टपणे अमेरिकन क्षेपणास्त्र शाळेवर आदळताना दिसत आहे.
आंतरराष्ट्रीय स्तरावर तीव्र निषेध
या हल्ल्यामुळे जागतिक स्तरावर संतापाची लाट उसळली आहे. युनायटेड नेशन्स (UN) आणि मानवाधिकार संघटनांनी या घटनेचा तीव्र निषेध केला आहे. ‘शाळेला लक्ष्य करणे हा आंतरराष्ट्रीय युद्ध कायद्याचा उघड भंग आहे’, असे अटलांटिक कौन्सिलच्या वरिष्ठ वकिलांनी म्हटले आहे. या घटनेमुळे अमेरिकेवर ‘युद्ध गुन्ह्यांचा’ (War Crimes) आरोप होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे.
