अमेरिका, इस्रायल-इराण युद्ध पेटले असून आखाती देशासह जगाला याचा मोठा फटका बसत आहे. या संघर्षात आणखी भर पडली आहे. जगातील दोन महाशक्ती समुद्रात आमने-सामने आल्या आहेत. पनामाचा ध्वज असलेली जहाजे चीनमध्ये रोखली जात असल्याचा आरोप अमेरिकेने केला आहे. त्यामुळे अमेरिका-चीन संघर्ष आता थेट समुद्रापर्यंत पोहचला आहे.
जगातील दोन सर्वात मोठ्या शक्ती, अमेरिका आणि चीन, समुद्रातही आमनेसामने आल्या आहेत. हा ताजा वाद पनामाचा ध्वज असलेल्या जहाजांवरून सुरू झाला आहे. त्यामुळे जागतिक व्यापार आणि पुरवठा साखळीला नवीन धोका निर्माण झाला आहे. आपल्या बंदरांवर पनामाचे ध्वज असलेल्या जहाजांना हेतुपुरस्सर विलंब लावल्याचा आरोप अमेरिकेने चीनवर केला आहे.
अमेरिकेचे परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी याला दबावतंत्र आणि दादागिरी म्हटले आहे. ते म्हणाले की, चीनच्या कृतींमुळे जागतिक पुरवठा साखळी विस्कळीत होत आहे, खर्च वाढत आहे आणि आंतरराष्ट्रीय व्यापार प्रणालीवरील विश्वास कमी होत आहे. तर चीनने हा आरोप फेटाळून लावला आहे.
एपीच्या एका अहवालानुसार, मार्च महिन्यात चिनी बंदरांवर तपासणीसाठी ताब्यात घेतलेल्या १२४ जहाजांपैकी ९२, म्हणजेच सुमारे ७५%, पनामा-ध्वजांकित जहाजे होती. ही जहाजे एक ते १० दिवसांच्या कालावधीसाठी रोखण्यात आली होती. यापूर्वी, जानेवारी आणि फेब्रुवारीमध्ये हा आकडा लक्षणीयरीत्या कमी होता, परंतु आता तो अचानक वाढला आहे.
या संपूर्ण वादाचे मूळ पनामा कालवा आहे. पनामा कालवा हा जगातील सर्वात महत्त्वाच्या सागरी मार्गांपैकी एक आहे, ज्यावरून मोठ्या प्रमाणात जागतिक व्यापार होतो. अलीकडेच, पनामाच्या सर्वोच्च न्यायालयाने हाँगकाँग-स्थित कंपनीच्या नियंत्रणाखाली असलेल्या दोन प्रमुख पोर्ट टर्मिनल्सचा करार रद्द केला, ज्यामुळे पनामाला या बंदरांवर पुन्हा नियंत्रण मिळवता आले.
चीन या कालव्याद्वारे आपला प्रभाव वाढवत असल्याचा आरोप अमेरिका बऱ्याच काळापासून करत आहे. राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी तर असेही म्हटले आहे की, गरज पडल्यास अमेरिका पनामा कालव्यावर पुन्हा नियंत्रण मिळवू शकते. पनामाचा ध्वज असलेल्या जहाजांवर चीनने घातलेली नाकेबंदी ही या मोठ्या भू-राजकीय संघर्षाचाच एक भाग मानली जात आहे.
चीनने हे आरोप स्पष्टपणे फेटाळून लावले आहेत. वॉशिंग्टनमधील चिनी दूतावासाच्या प्रवक्त्याने सांगितले की, अमेरिका निराधार आरोप करत आहे आणि खरे तर, स्वतः पनामा कालव्यावरच नियंत्रण मिळवण्याचा प्रयत्न करत आहे. पनामा सरकारने हा वाद मिटवण्याचा प्रयत्न केला आहे. परराष्ट्र मंत्र्यांनी जहाजे ताब्यात घेण्याच्या घटनांमध्ये वाढ झाल्याचे मान्य केले, परंतु या घटना सामान्य सागरी प्रक्रियेचाच एक भाग असल्याचे सांगितले. पनामाला चीनसोबत आदरपूर्ण संबंध कायम ठेवायचे आहेत, असे ते म्हणाले.
परंतु तज्ज्ञांच्या मते, हे प्रकरण इतके गुंतागुंतीचे आहे. अहवालानुसार, जर चीनने पनामाचा ध्वज असलेल्या जहाजांना लक्ष्य करणे सुरूच ठेवले, तर त्याचा पनामाच्या जागतिक जहाज वाहतूक उद्योगावर मोठा परिणाम होऊ शकतो. पनामा हे जहाज नोंदणीचे एक प्रमुख केंद्र असून, ते दरवर्षी अंदाजे १०० दशलक्ष डॉलर्सची कमाई करते.
