लेख – शिधावाटप केंद्रांवर भरड धान्य मिळावे!

बातमी शेअर करा :
सामना फॉलो करा

>> जयेश राणे

देशात आहाराच्या स्तरावर पाहण्यास मिळत असलेला विरोधाभास दूर व्हावा. संपूर्ण देश सुदृढ, निरोगी होण्यासाठी गरीबांच्या पोटाला पौष्टिक अन्न मिळाले पाहिजे. केंद्राने राज्यांच्या साहाय्याने गरीब जनतेपर्यंत भरड धान्यांच्या माध्यमातून पोषक, चौरस आहार मिळवून देण्याविषयी ठोस निर्णय घ्यावा. गरीबांसाठी ही एक प्रकारची मेजवानी असेल. शिधावाटप केंद्रावर तांदूळ, गहू अल्पदरात मिळतात. त्यात भरड धान्याची भर पडली तर गरीबांच्या चेहऱ्यावरील समाधान अनमोल असेल. त्यामुळे घोषित केल्यानुसार खऱ्या अर्थी आगामी वर्ष सार्थकी लागेल.

चालू म्हणजे 2023 हे ‘आंतराष्ट्रीय भरड धान्य वर्ष’ म्हणून साजरे केले जाणार आहे. संसदेच्या हिवाळी अधिवेशनात खासदारांसाठी भरड धान्यांच्या खाद्यपदार्थांचे विशेष भोजन आयोजित केले होते. संयुक्त राष्ट्रांनी पुढील वर्ष आंतरराष्ट्रीय भरड धान्य वर्ष घोषित केले आहे.

हिंदुस्थानात कुपोषणाची समस्या मोठय़ा प्रमाणात आहे. त्यात गर्भवती माता, नवजात बालके यांचा समावेश असणे तर क्लेशदायक आहे. खिशाला परवडत नसल्याने कित्येक जण पौष्टिकतेचा खजिना असणाऱ्या भरडधान्यांपासून वंचित राहतात. विशेषतः श्रमिक वर्ग अंगमेहनतीचे काम पुष्कळ करतो. उन्हात राबून तसेच सतत शारीरिक कसरतीने शरीराची अधिक झीज होत असते. ती भरून काढण्यासाठी पोषक आहार अनिवार्य असतो, पण अशा आहाराची आणि पोटाची गाठभेट होण्यातील प्रमुख अडथळा म्हणजे आर्थिक कमजोरी. शरीराला आराम मिळण्यासाठी शारीरिक कष्टकरी वर्गातील काही लोकांकडून मद्यपान केले जाते. त्यामुळे शारीरिक हानी होते. कुटुंबात वाद होतात, पैसा वाया जातो. उत्तम आहाराची सवय त्यांच्या नवीन पिढीला लावली तर मद्यापासून ती पिढी लांब राहील. विविध प्रकारच्या धान्यापासून दारू बनते. धान्य शिजवण्यासाठी गरीबांच्या चुलीवर यावे. त्यायोगे सकस आहार त्यांना मिळेल. चांगले जेवण जेवावे असे कुणाला नाही वाटत? सर्वांनाच तसे वाटते. तो मानवी स्वभाव आहे. त्यामुळे ते नैसर्गिक आहे, पण जे निसर्ग निर्मित आहे ते खाऊन स्वतःचे शरीर तंदुरुस्त ठेवण्यात येणारी अडचण समोर मिळेल ते खाऊन भुकेची आग शांत करण्यास भाग पाडते. ‘भुकेला कोंडा आणि निजेला धोंडा’ हे वाक्य येथे लागू पडते.

खेळाडू मग ते कोणत्याही मैदानी खेळाशी निगडित असो, त्यांचा सर्वाधिक भर सकस, पौष्टिक आहारावर असतो. कारण त्यावरच त्यांची मदार असते. खेळाडूंना शारीरिक स्तरावर सशक्त बनवण्यासाठी भरड धान्य देणे शक्य आहे का? याचा अभ्यास व्हावा. हिंदुस्थान आंतरराष्ट्रीय स्तरावर शेजारील देश चीनच्या तुलनेत मागे आहे. हिंदुस्थानने पुढे येण्यासाठी दर्जेदार आहाराच्या माध्यमातून पाऊल टाकले पाहिजे.

देशात आहाराच्या स्तरावर पाहण्यास मिळत असलेला विरोधाभास दूर व्हावा. संपूर्ण देश सुदृढ, निरोगी होण्यासाठी गरीबांच्या पोटाला पौष्टिक अन्न मिळाले पाहिजे. केंद्राने राज्यांच्या साहाय्याने गरीब जनतेपर्यंत भरड धान्यांच्या माध्यमातून पोषक, चौरस आहार मिळवून देण्याविषयी ठोस निर्णय घ्यावा. गरीबांसाठी ही एक प्रकारची मेजवानी असेल. शिधावाटप केंद्रावर तांदूळ, गहू अल्पदरात मिळतात. त्यात भरड धान्याची भर पडली तर गरीबांच्या चेहऱ्यावरील समाधान अनमोल असेल. त्यामुळे घोषित केल्यानुसार खऱ्या अर्थी आगामी वर्ष सार्थकी लागेल.

हिंदुस्थान कृषिप्रधान देश आहे. शेतीचे चोख नियोजन केले तर संपूर्ण जगाची अन्नधान्य, भाजीपाला, फळे आदी शेतमालाची आवश्यकता एकटा हिंदुस्थान पुरवू शकतो, एवढी क्षमता हिंदुस्थानात नक्कीच आहे. त्यायोगे कृषिप्रधान देश म्हणून हिंदुस्थान पुन्हा उदयास येईल. मात्र या सर्वांसाठी नितांत आवश्यकता आहे ती एकमेकांत ताळमेळ असणे आणि उत्तम नियोजन असणे. रशिया-युक्रेन जगाला विपुल प्रमाणात गहू पुरवतात. हिंदुस्थानही त्यांच्याकडून गहू आयात करतो. हे त्या दोन देशांत युद्ध चालू झाल्यावर अनेक हिंदुस्थानींना प्रथमच कळले असेल, अन्यथा रशियाकडून हिंदुस्थान संरक्षणविषयी सामुग्री आधीपासून घेत आला आहे, हेच अनेकांना ज्ञात आहे. हिंदुस्थान गव्हाचे उत्पादन घेण्यात मागे का, हा प्रश्न आल्याविना राहात नाही.

नैसर्गिक शेतीद्वारे पिकविण्यात येत असलेल्या शेतमालाला जगभरात प्रचंड मागणी आहे. शेतीकडे कोत्या नजरेतून न पाहता व्यापक नजरेतून पाहिले तर त्याचा लाभच लाभ आहे. एक म्हणजे आपसूकच शारीरिक कसरत होते, दुसरे म्हणजे त्यामुळे शरीर सुस्थ न राहता तंदुरुस्त राहते. नैसर्गिक शेतीतून मिळणाऱ्या कसदार धान्यामुळे सामाजिक आरोग्य बलवान होते. छोटय़ा शारीरिक कुरबुरी पालापाचोळय़ाप्रमाणे उडून जातात, त्या धान्यावर लोकांचा विश्वास बसतो. चार पैसे गाठीला मिळतात. कोणापुढे हात पसरावे लागत नाहीत. नैसर्गिक शेतीमुळे अन्नसाखळी उत्तम राहते. कारण यातील सर्व सूत्रे निसर्गाला अनुकूल असतात. त्यामुळे निसर्गाचे देणे सढळ हस्ते कसे असते, हे अनुभवता येते. निसर्गचक्र प्रतिकूल असूनही पुन्हा शेतीच करण्याचा निर्णय घेणे यासाठी शेतकरी वर्गाचे कौतुक करावे तेवढे थोडेच आहे. शेतीशी काडीमात्र संबंध नसणाऱ्या शहरवासीयांच्या पोटाची खळगी केवळ आणि केवळ शेतकरी बंधूंमुळेच भरत आहेत, याचा सार्थ अभिमान आहे. केवळ एकच नम्र विनंती आहे की, नैसर्गिक शेतीला प्राधान्य द्यावे.

संगणकीय युगाचा प्रभाव वाढत आहे. अशा आधुनिक युगात कुठे शेती करायला सांगत आहात, असे सांगणे म्हणजे मूर्खपणाचे लक्षण आहे, असा एक सूर ऐकू येतो. पण जे या आधुनिक युगाचे शिलेदार म्हणून मिरवतात त्यांचा आहार शेतमालावरच अवलंबून आहे, याचा त्यांना सोयिस्कर विसर पडतो. युग संगणकीय तंत्रज्ञानाने आधुनिक झाले असले तरी या आधुनिकतेचे गंभीर दुष्परिणाम किती आणि कोणते आहेत? तासन्तास संगणकासमोर राहावे लागत असल्याने मेंदू, डोळे, मणका, कंबर यांवर अतोनात ताण येतो, नोकरीवर टिकून राहण्याचा-कामाचा सततचा मानसिक तणाव, अवेळी न्याहारी-जेवण आदी सर्वांत माणसाच्या जिवाला शांतता-समाधान आहे कुठे? याचे निश्चित उत्तर संगणकीय युगाकडे नाहीच आणि कुठल्या तोंडाने शेती करू नका वगैरे फुकटचे सल्ले देऊन लोकांचा बुद्धिभेद करत आहेत? काय करायचे आणि काय नाही करायचे याचा विचार करण्याचे स्वातंत्र्य घटनेने प्रत्येक नागरिकाला दिले आहे. अभिव्यक्ती स्वातंत्र्याचा, सारासार विवेकबुद्धीचा लोक नक्कीच उपयोग करून योग्य तोच निर्णय घेतील.