>> डॉ. कीर्ती प्रकाश कोटला
आधुनिक वैद्यकीय उपचार पद्धतीमुळे आज माणसाचे आयुष्यमान वाढले आहे. मात्र त्यामुळे प्रत्येकाला म्हातारपण टळणार आहे असे नाही तर ते येणारच आहे. म्हणूनच वृद्धापकाळात आरोग्याची विशेष काळजी घेणे गरजेचे आहे. वयाच्या साठीनंतर शारीरिक, मानसिक क्षमता कमी होतात आणि मेंदूचे काम हळूहळू कमी होते. म्हणूनच साठीच्या उंबरठय़ावर असणाऱया आणि साठी पार केलेल्या ज्येष्ठ नागरिकांनी नियमितपणे वैद्यकीय चाचण्या करून घेणे गरजेचे आहे.
60 पेक्षा अधिक वयाच्या व्यक्तींना उच्च कोलेस्टेरॉल, उच्च रक्तदाब, कर्करोग किंवा एलर्जी तसेच इतर संक्रमणांचा सामना करावा लागू शकतो. याशिवाय एकटेपणा, नैराश्य, एकटे वाटणे, चिडचिड होणे, झोप, भूक कमी लागणे अशा समस्याही उद्भवतात. त्याकरिता वेळोवेळी आरोग्य तपासणी करून घेणे भविष्यातील आजारांना हे प्रतिबंध करण्यास उपयुक्त ठरते. तरुणांच्या तुलनेत ज्येष्ठांना अनेक आरोग्यविषयक समस्यांना तोंड द्यावे लागते. म्हणून, कोणत्याही परिस्थिती किंवा आजारांना दूर ठेवण्यासाठी एखाद्याने सतर्क राहणे आणि नियमित आरोग्य तपासणीची निवड करणे आवश्यक आहे.
वृद्धांकरिता शिफारस करण्यात आलेल्या काही सामान्य चाचण्या कोणत्या?
रक्तदाब तपासणी ः उच्च रक्तदाब ही एक सामान्य समस्या असून साठीनंतरच्या वयोगटात ही समस्या अधिक दिसून येते. त्यामुळे ही समस्या अनेकांदा हृदयविकारांना आमंत्रित करू शकते. रक्तदाब हा सायलेंट किलर असू शकतो आणि उपचार करण्यास उशीर झाल्यास धोकादायक देखील ठरू शकतो. डॉक्टरांनी सांगितल्याप्रमाणे नियमित अंतराने रक्तदाब तपासणे अनिवार्य आहे. जर रुग्णाला रक्तदाबाचा त्रास असेल तर प्रत्येकाने नियमितपणे रक्तदाब तपासण्याची शिफारस केली जाते.
लिपिड चाचणी ः कोलेस्टेरॉल आणि ट्रायग्लिसराइड्स हे हृदयरोग आणि स्ट्रोकशी (पक्षाघात) संबंधित आहेत. म्हणूनच, आपल्या कोलेस्टेरॉलची पातळी व्यवस्थापित करणे आणि आपली जीवन गुणवत्ता सुधारणे ही वेळेची गरज आहे. तुमच्या कोलेस्टेरॉलची पातळी तपासायला विसरू नका आणि निरोगी राहा.
कोलोरेक्टल कर्करोग ः कोलन कर्करोगाची चाचणी असामान्य वाढ किंवा पॉलिप्स शोधण्यासाठी केली जाऊ शकते. कर्करोगाचा शोध घेण्यासाठी कोलोनोस्कोपी केली जाऊ शकते. वयाच्या पन्नाशीनंतर 10 वर्षांत ही चाचणी केली पाहिजे.
व्हिटॅमिन डी चाचणी ः तुमच्या हाडांच्या आरोग्याचे मूल्यमापन करणे उपयुक्त ठरेल. आपल्याला हाड किंवा स्नायूंमध्ये वेदना जाणवत असल्यास ही चाचणी करा. जळजळ होणे, केस गळणे, त्वचेच्या समस्या आणि हळुवार जखमा भरणे यासारख्या समस्या असल्यासही ही चाचणी करणे गरजेचे आहे.
महिलांचे आजार ः महिलांसाठी, स्तन तपासणी आणि मॅमोग्राम करणे आवश्यक आहे. स्तन कर्करोगाचा धोका वयानुसार वाढतो. त्यामुळे मेमोग्राम करणे महत्त्वाचे आहे. वयाच्या 40 किंवा 50 वर्षांपासून प्रत्येक 1 ते 2 वर्षांनी महिलांनी मॅमोग्राम करून घेणे आवश्यक आहे. आपण नियमित मॅमोग्राम कधी सुरू करावे आणि किती वेळा घ्यावे याबद्दल आपल्या डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. महिलांसाठी, पेल्विक चाचणी, पॅप स्मीयर आणि एचपीव्ही चाचणी करणे आवश्यक आहे. वृद्ध स्त्रीयांना गर्भाशयाचा कर्करोग किंवा योनीचा कर्करोग होऊ शकतो. पेल्विक परीक्षण तुमच्या आरोग्यावर आणि आयुष्याच्या गुणवत्तेवर परिणाम करणाऱया इतर अनेक परिस्थिती शोधू शकते. महिलांना दर 3 वर्षांनी पॅप स्मीयर चाचणी करून घेतली पाहिजे.
हाडांची काळजी घेणे ः ऑस्टियोपोरोसिस हा वृद्धामध्ये अधिक प्रमाणात आढळून येतो. हाडांच्या दुखण्याकडे दुर्लक्ष न करता हाडांची घनता तपासून पहा. वयाच्या 5 व्या वर्षी स्त्र्ायांच्या हाडांची घनता तपासणी चाचणी व्हायला हवी. जर एखाद्या स्त्र्ााrला जास्त धोका असेल तर आधीच्या वयात तपासणी करण्याची आवश्यकता असू शकते. याबाबत वेळीच तुमच्या डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन उपचार घ्या.
वृद्ध महिलांनी या चाचण्या कराव्यात ः स्त्र्ायांना रक्त तपासणी, एमआरआय आणि स्तन आणि गर्भाशयाच्या कर्करोगासाठी नियमित स्पॅनिंग करून घेणं गरजेचं आहे. याशिवाय फुप्फुस, यकृत, थायरॉईड चाचण्या आणि अनुवांशिक आजारांच्या चाचण्या करण्याचाही सल्ला डॉक्टर देतात. सुरुवातीच्या टप्प्प्यात आजाराचे निदान झाल्यास औषधोपचाराद्वारे आजार बरा करता येऊ शकतो. पुरुषांच्या बाबतीत, प्रोस्टेट कर्करोगाची चाचणी वयाच्या 50 वर्षांनंतर नियमितपणे करावी लागते. शिवाय, वृद्ध स्त्रीयांनी पेल्विक परीक्षा, पॅप स्मीयर चाचण्या आणि स्तन आणि गर्भाशयाच्या कर्करोगाचा काैटुंबिक इतिहास असलेल्या मॅमोग्राम करणे विसरू नये.
