लठ्ठपणा असणाऱ्या महिलांना मासिक पाळीत जास्त रक्तस्त्राव, कमी रक्तस्राव किंवा अनियमित मासिक पाळी यासारख्या समस्या येतात. मासिक पाळीवर लठ्ठपणाचा परिणाम कसा होतो हे जाणून घेऊया.
प्रजनन आरोग्यावर लठ्ठपणाचा प्रभाव खूपच गंभीररित्या होत असल्याचे दिसून येत आहे. लठ्ठपणा मासिक पाळीची अनियमितता यांचा परस्पर संबंध असून हा सामान्यतः अॅनोव्ह्युलेटरी सायकलचा परिणाम असतो. या अनियमितेमध्ये मासिक पाळी पूर्ण थांबणे, मासिक पाळी लवकर किंवा उशीरा येणे किंवा प्रवाह नेहमीपेक्षा जास्त किंवा हलका असू शकतो. लठ्ठपणा असलेल्या स्त्रिया इन्सुलिन प्रतिरोधक असतात ज्यामुळे पॉलीसिस्टिक ओव्हरियन सिंड्रोम किंवा पिसिओएसच्या विकासास प्रोत्साहन मिळते आणि त्याउलट पीसीओएस ही एक अशी स्थिती आहे. ज्यामध्ये अंडाशय मोठे होतात आणि त्यात अनेक लहान द्रव्यांचे संकलन होते. ल्युटीनायझिंग हार्मोन, लेप्टिन, इन्सुलिन, इस्ट्रोन, ट्रायग्लिसराइड्स आणि अत्यंत कमी घनतेच्या लिपो-प्रोटीन्स सारख्या अनेक संप्रेरकांच्या पातळीत वाढ झाल्यामुळे हायपो पिट्यूटरी गोनाडो ट्रॅफिकवर नकारात्मक परिणाम होतो ज्यामुळे वंध्यत्व येऊ शकते.
विविध अभ्यासामध्ये दिसून आले आहे की, मासिक पाळीत जास्त रक्तप्रवाह होणे याचा लठ्ठपणाशी संबंध असू शकतो. हे गर्भाशयाच्या (गर्भाशयाच्या) अस्तराच्या कमी अधिक वाढीमुळे देखील होऊ शकते. मासिक पाळीत जास्त रक्तस्राव म्हणजे प्रत्येक चक्रात 80 मिली पेक्षा जास्त रक्त कमी होणे किंवा जेव्हा मासिक पाळी एकाच वेळी सात दिवसांपेक्षा जास्त असते. जर तुम्हाला दर 2 तासांनी सॅनिटरी पॅड बदलण्याची गरज असेल, तुमच्या कपड्यांमधून रक्तस्त्राव होत असेल किंवा 2.5 सेमीपेक्षा जास्त आकाराच्या गुठळ्या जात असतील, तर तुम्ही तुमच्या स्त्रीरोगतज्ञ यांना भेटणे आवश्यक आहे.
वजन कमी केल्याने लठ्ठ महिलांच्या मासिक पाळीवर सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो. वजन कमी केल्याने इन्सुलिन प्रतिरोधक क्षमता सुधारण्यास मदत होते आणि पीसीओडीमध्ये सुधारणा देखील होते. जीवनशैलीतील बदल करणे गरजेचे ठरते. रुग्णांना वैद्यकीयदृष्ट्या संतुलित आहार घेणे आणि व्यायामाची जोड असणे आवश्यक ठरते. वजन कमी झाल्याने प्रजनन प्रणाली देखील सुधारतात. मासिक पाळीचे चक्र नियमित होत जाते आणि अॅनोव्ह्युलेटरी झालेले हे चक्र पुन्हा ओव्हुलेटरी बनते. पीसीओडीने ग्रस्त असलेल्या महिलांनी यावर उपचार घेण्यासाठी एंडोक्राइनोलॉजिस्टला देखील भेट देणे आवश्यक आहे. गंभीर लठ्ठपणा असलेल्या स्त्रियांच्या बाबतीत (बीएमआय 37.5 kg/m2 पेक्षा जास्त), वजन कमी करण्यासाठी बॅरिएट्रिक शस्त्रक्रियेची शिफारस केली जाऊ शकते.
मासिक पाळीच्या आरोग्यावर वजनाचा मोठा परिणाम होतो. कमी वजन आणि जास्त वजन असण्यामुळे मासिक पाळीवर नकारात्मक परिणाम होतो आणि पुढील समस्या जसे की पीसीओएस, प्रजनन क्षमता आणि गर्भधारणेदरम्यान समस्या उद्भवू शकतात. वजन कमी केल्याने जास्त वजन आणि बीएमआय असलेल्या महिलांच्या मासिक पाळीच्या आरोग्यावर सकारात्मक परिणाम होतो.
निरोगी आहार आणि जीवनशैली हा थेरपीचा मुख्य आधार आहे, तथापि अधिक गंभीर लठ्ठपणा असलेल्या रुग्णांसाठी आणखी मदतीची आवश्यकता असू शकते. पहिल्या आणि दुसऱ्या टप्प्यातील लठ्ठपणा असलेल्या महिलांना वजन कमी करण्याच्या औषधांचा किंवा फुगा घालण्यासारख्या एंडोस्कोपिक उपचारांचा फायदा होऊ शकतो. अतिलठ्ठ रुग्णांना बॅरिअॅट्रिक/मेटाबॉलिक शस्त्रक्रियेचा फायदा होऊ शकतो. जर तुमचे वजन जास्त असेल आणि तुम्ही पारंपारिक उपायांनी ते कमी करू शकत नसाल तर पुढील मार्गदर्शनासाठी तज्ञांना नक्की भेट देण्याची माहिती सैफी आणि अपोलो स्पेक्ट्रा हॉस्पिटलच्या बेरिअॅट्रिक सर्जन डॉ. अपर्णा गोविल भास्कर यांनी दिली.
