
उचकी आपल्या शरीरधर्मांपैकी एक सामान्य गोष्ट. लोक सहसा उचकी आल्यावर पाणी पितात. पण पाणी प्यायल्यानंतरही उचकी येत असेल तर यामागची करणे शोधायला हवीत. सतत उचकी लागणे आरोग्यासाठी धोकादायक आहे. उचकी येण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात.
केव्हा लागते उचकी –
श्वासोच्छवासाच्या वेळी, फुप्फुस हवेने भरतात. यामुळे, छाती आणि ओटीपोटाच्या दरम्यानचा भाग, ज्याला डायाफ्राम म्हणतात, कंपन आणि आकुंचन पावते. या धक्क्यामुळे श्वासोच्छवासाचा प्रवाह खंडित होतो आणि उचकी येते. याशिवाय जास्त मसालेदार अन्न खाल्ल्याने आणि जास्त प्रमाणात मद्यपान केल्यामुळे लोकांना उचकी येते. जे लोक अन्न न चघळता गिळण्याचा प्रयत्न करतात, त्यांनाही अनेकदा उचकी येऊ लागते.
आवाज का येतो –
डायाफ्रामच्या आकुंचनामुळे, व्होकल कॉर्ड काही काळ बंद होतात. त्यामुळे उचकीचा आवाज येतो. अमेरिकन जर्नल ऑफ इमर्जन्सी मेडिसिनमध्ये प्रकाशित झालेल्या अभ्यासानुसार, कोविड-19 च्या लक्षणांमध्ये सतत उचकी येणे देखील समाविष्ट करण्यात आले आहे. त्याच वेळी, उचकी देखील टोरेट सिंड्रोमचे लक्षण असू शकते. हा आजार न्यूरोसायकियाट्रिक डिसऑर्डर आहे, ज्यावर आतापर्यंत कोणताही इलाज सापडलेला नाही. याशिवाय अनेक वेळा नैराश्याने ग्रस्त असलेल्या लोकांना सतत उचकी येत असल्याचे दिसून येते. डॉक्टरांचा असा विश्वास आहे की दोन दिवसांपेक्षा जास्त काळ टिकणारी उचकी किंवा एक महिन्यापेक्षा जास्त काळ टिकणारी उचकी हे गंभीर आरोग्य समस्येचे लक्षण असू शकते.
नियंत्रण कसे मिळवायचे-
दीर्घ श्वास घ्या आणि काही सेकंद धरून ठेवा. अशा स्थितीत फुफ्फुसात जमा झालेला कार्बन डायऑक्साइड बाहेर येईल आणि उचकी थांबेल. पाण्यात थोडे मीठ टाकून एक-दोन घोट प्या. यामुळे उचकीपासून त्वरित आराम मिळतो. एका ग्लास थंड पाण्यात थोडा मध मिसळा आणि एका घोटात प्या. यामुळे उचकी थांबेल.
बाळांना उचकी का लागते?-
जेव्हा बाळांना उचकी येते तेव्हा मन चिंताग्रस्त होते, परंतु उचकी येणे सामान्य आहे आणि जेव्हा बाळांना उचकी येते तेव्हाजास्त काळजी करण्याची गरज नसते. अनेक वेळा बाळाला वारंवार उचकी येतात आणि त्यामुळे बाळाला त्रासही होतो. उचकी येण्याचे कोणते न कोणते कारण असू शकते आणि त्यावर आपले नियंत्रण नसते. उचकी येण्याचा संबंध वयाशी नसतो, पण बाळ आईच्या पोटात असतानाही उचक्या येतात. प्रौढ लोक अजूनही उचकी थांबवण्यासाठी काही उपाय करतात, परंतु लहान मुले यासाठी काहीही करू शकत नाहीत.
गरोदरपणात उचकी वारंवार का येते?
सामान्यत: पहिल्या तिमाहीच्या शेवटी आणि दुसऱ्या तिमाहीच्या सुरूवातीस, बर्याच गर्भवती स्त्रिया वारंवार उचकीची तक्रार करतात. अनेक महिलांना खूप त्रास सहन करावा लागतो. गरोदरपणात उचकी येणे हे कोणत्याही समस्येचे कारण नाही. श्वास लागणे किंवा खाण्याच्या चुकीच्या सवयींमुळे असे होऊ शकते. गर्भधारणेदरम्यान श्वास घेण्याची क्षमता सुमारे 30-40 टक्क्यांनी वाढते. गर्भाला ऑक्सिजन पोहोचवण्याची ही एक शारीरीक प्रक्रिया आहे. मात्र, अचानक ऑक्सिजन वाढल्याने आईला श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. डायाफ्राममध्ये उबळ झाल्यामुळे श्वासोच्छवास देखील होतो, ज्याला उचकी देखील म्हणतात. ऍसिड रिफ्लक्स ही गर्भधारणेतील एक सामान्य समस्या आहे. काही वेळा घाई-घाईत खाल्ल्याने किंवा पाणी पिण्यामुळे उचकी येऊ शकते, त्यामुळे डॉक्टर गर्भवती महिलांना नेहमी आरामात खाण्याचा सल्ला देतात.
उचकी येत असल्यास –
* एक ग्लास पाणी प्यावे.
* ताठ बसावे आणि दीर्घ श्वास घ्यावा.
* एक ते 10 पर्यंत आकडे मोजा.
* कशावर तरी लक्ष केंद्रित करा.
* एक चमचा साखर खाल्ल्यानेही उचकी येणे थांबते.
* लिंबू किंवा आले चोखल्यानेही उचकी थांबते.
* लिंबू, आले आणि मध पाण्यात मिसळून पिऊ शकता.
* तीन वेळा जास्त अन्न खाण्याऐवजी कमी वेळात कमी प्रमाणात खा.
* मसालेदार आणि तळलेले पदार्थ आणि कार्बोनेटेड पेये आणि कॅफिन असलेले पेय पिऊ नका.
* ऍसिड रिफ्लक्स टाळण्यासाठी जेवल्यानंतर सरळ बसा आणि जेवणानंतर चालत जा.
गरोदरपणात उचकी येणे सामान्य असते. जसजशी गर्भधारणा वाढत जाते तसतशी उचकी देखील वाढते. उचकीमुळे आई आणि बाळाच्या आरोग्यावर परिणाम होत नाही. जर यामुळे त्रास होत असेल किंवा अस्वस्थ वाटत असेल तर तुम्ही डॉक्टरांशी बोलू शकता. गर्भात बाळालाही उचकी येते. बऱ्याच मातांना शेवटच्या तिमाहीत उचकी जाणवते. बाळाला आम्लयुक्त द्रवपदार्थाने वेढलेले असते. बाळाच्या फुफ्फुसातून आम्लयुक्त द्रवपदार्थ काढून टाकण्यासाठी उचकी येणे सामान्य आहे. त्याबद्दल फार काळजी करण्याची गरज नाही.
जास्त दूध पाजणे –
जर मुलाने जास्त खाल्ले किंवा दूध प्यायले तर त्याचे पोट फुगते आणि हे ब्लॉटिंगचे कारण बनू शकते. यामुळे डायाफ्रामवर दबाव येतो आणि उदर पोकळी पसरते. यामुळे अचानक आकुंचन निर्माण होते आणि हे आकुंचन उचकीचे रूप घेते.
हवा गिळणे –
बाटलीतून दूध पिताना बाळाला उचकी येण्याची शक्यता जास्त असते, कारण बाळ दुधासोबत हवाही गिळते. त्यामुळे मुलांचे पोट फुगते.
वायू प्रदूषण-
बाळ खूप नाजूक असते. त्यामुळे हवेतील धूळ, माती, रसायने, वाहनातून होणारे प्रदूषण यामुळे त्याला खोकला किंवा ऍलर्जी होण्याचा धोका असतो. प्रदुषणामुळे बराच वेळ खोकला होतो, नंतर डायाफ्रामवर दाब येतो आणि आकुंचन सुरू होते, ज्यामुळे उचकी येते.
दमा –
ज्या मुलांना दम्याचा त्रास आहे त्यांना उचकी येणे सामान्य आहे. या मुलांमध्ये, फुफ्फुसांच्या श्वासनलिकेमध्ये जळजळ होऊ शकते. यामुळे घरघर होते, डायाफ्राममध्ये उबळ येते, ज्यामुळे उचकी येते.






















































