जननेंद्रियाचा संसर्ग

बातमी शेअर करा :
सामना फॉलो करा

डॉ. प्रतिमा थमके

व्हल्व्ह हा स्त्रीच्या जननेंद्रियाचा बाह्य भाग असून तो अतिशय संवेदनशील असतो. या नाजूक भागाला अनेकदा संसर्गाचा सामना करावा लागतो आणि त्यामुळे अस्वस्थता निर्माण होऊ शकते. अनेक स्त्रियांना त्यांच्या आयुष्यात कधीतरी भेडसावणारी एक सामान्य समस्या म्हणजे व्हल्व्हर (स्त्रीच्या जननेंद्रियाचा बाह्य भाग) इन्फेक्शन आणि पुरळ. यामागची कारणे कोणती आणि त्यावरील उपाय समजून घेणे तसेच योग्य व्यवस्थापन करणे गरजेचे आहे.

जिवाणूंचे पांमण : बॅक्टेरियल वेजाइनोसिस हा योनीमार्गातील सर्वात सामान्य संसर्गांपैकी एक आहे. हे योनीमध्ये नैसर्गिकरीत्या उद्भवणाऱया जिवाणूंच्या असंतुलनामुळे होते. त्याच्या लक्षणांमध्ये खाज सुटणे, जळजळ होणे आणि दुर्गंध येणे यांचा समावेश असतो.

यीस्ट इन्फेक्शन्स: कॅन्डिडा यीस्ट इन्फेक्शन, सामान्यत: थ्रश म्हणून ओळखले जाते. हे व्हल्व्हर क्षेत्रावरदेखील परिणाम करू शकते. हे पांमण अनेकदा खाज सुटणे, जळजळ होणे आणि पांढरा,

कॉटेज-चीजसारख्या स्राव होणे याद्वारा दर्शविले जाते.

लैंगिक पांमित संसर्ग (एऊघ् ): नागीण, क्लॅमिडिया आणि गोनोरिया-जननेंद्रियाचा बाह्य भागाची लक्षणे जसे की, फोड येणे व खाज सुटणे आदी समस्या निर्माण करतात. या पांमणांना सामान्यत वैद्यकीय उपचारांची आवश्यकता असते.

रासायनिक उत्पादनांचा वापर : पीएच जास्त असलेला तसेच रसायनयुक्त साबण, सुगंधित उत्पादने किंवा सतत अशा प्रकारच्या उत्पादनांचा योनीमार्गाजवळ वापर केल्याने या नाजूक भागाला त्रास होऊ शकतो. ज्यामुळे खाज सुटते आणि अस्वस्थता निर्माण होते.

संप्रेरक बदल : मासिक पाळी, गर्भधारणा किंवा रजोनिवृत्तीदरम्यान हार्मोनल चढउतारांमुळे काही वेळा जननेंद्रिय क्षेत्रातील त्वचेत बदल होऊ शकतात आणि संसर्ग होण्याची शक्यता वाढते.

इनग्रोथ हेअर्स : जांघेतील भागातील केस शेव्हिंग अथवा वॅक्सिंग केल्याने इनग्रोथ केसांची समस्या उद्भवते. जे एखाद्या मुरमांसारखे दिसू शकतात. यामुळे खाज सुटणे तसेच वेदनांचा सामना करावा लागतो.

घामाच्या ग्रंथी अवरोधित (ब्लॉक) झाल्याने : शरीराच्या इतर भागांप्रमाणे जननेंद्रियामध्येदेखील घामाच्या ग्रंथी असतात. या ग्रंथी अवरोधित होऊ शकतात आणि त्यामुळे लहान पुरळ, मुरमांसारखी समस्या निर्माण होते.

फॉलिक्युलायटिस : ही केसांच्या कूपांची जळजळ आहे. बहुतेकदा जिवाणू किंवा बुरशीजन्य संसर्गामुळे लाल मुरमांसारखे अडथळे निर्माण होऊ शकतात.

फोर्डाइस स्पॉट्स (पांढऱया रंगाचे फोड) : हे निरुपद्रवी, लहान, पांढरे किंवा पिवळसर फोड आहेत जे जननेंद्रियावर दिसू शकतात आणि विशेषत: सेबेशियस ग्रंथींशी संबंधित असतात. जननेंद्रियाचा संसर्ग आणि पुरळ आढळल्यास काय उपचार कराल?

वैद्यकीय सल्ला घ्या : वेदना, स्राव किंवा फोड यांसारखी लक्षणे असल्यास त्वरित वैद्यकीय सल्ला घ्या. हे समस्येचे निदान करू शकतात आणि योग्य उपचारांची शिफारस करू शकतात. ज्यामध्ये प्रतिजैविक, अॅण्टिफंगल औषधे किंवा अॅण्टिव्हायरल औषधे समाविष्ट असू शकतात.

चांगल्या स्वच्छतेच्या सवयीचा सराव करा : रासायनिक साबण आणि सुगंधी उत्पादनांचा वापर टाळा. ज्यामुळे नाजूक भागाला त्रास होऊ शकतो. त्याऐवजी सौम्य, सुगंध नसलेला साबण वापरा आणि योनीमार्गाच्या स्वच्छतेसाठी केवळ पाण्याचा वापर करा.

घट्ट कपडे वापरणे टाळा : सुती इनरवेअर वापरा आणि घट्ट कपडे घालणे टाळा. ज्यामुळे योनीमार्गातील घर्षण कमी होईल.

प्यूबिक हेअर ट्रिमिंग करताना काळजी घ्या : जर तुम्ही योनीमार्गावरील केस शेव करणे किंवा वॅक्सचा पर्याय निवडत असाल, तर ते काळजीपूर्वक करा आणि त्याचा वारंवार वापर करणे टाळा.

एसटीआयपासून संरक्षण करा : सुरक्षित लैंगिक संबंध आणि नियमित एसटीआय तपासणी केल्याने एसटीआयला प्रतिबंध व व्यवस्थापित करण्यात मदत होऊ शकते. अनेक समस्या योग्य स्वच्छता, वैद्यकीय उपचार आणि जीवनशैलीत योग्य बदल केल्याने व्यवस्थापित केल्या जाऊ शकतात.

 (लेखक मदरहूड हॉस्पिटल, खारघर येथे प्रसूती व स्त्रीरोग तज्ञ आहेत)