मुद्दा – दुचाकीस्वारांचे सुरक्षाकवच

1120

>> दादासाहेब येंधे

बरेचसे पालक आपल्या मुलांना कौतुकाने दहावी-बारावी झाली की दुचाकी घेऊन देतात. तेव्हा ती मुले 15-16 वर्षांच्या आत असतात. कॉलेजला जायला गाडी हवी म्हणून विनापरवाना दुचाकी चालवणे किंवा चालवू देणे कितपत योग्य आहे? हे प्रत्येक पालकाने आपल्या मुलाला बाईक घेऊन देताना विचार केला पाहिजे. 18 वर्षांखालील मुलांनी वाहन परवाना नसताना दुचाकी वापरायची, त्यावर त्यांनी हेल्मेट घातलेले नसतं आणि नंतर अपघातांचे प्रमाण वाढल्याची चर्चा करत बसायचं हे योग्य आहे का? वाहन चालवण्याचा परवाना असणे किंवा नसणे याला आपण किती महत्त्व देतो? प्रत्यक्ष आरटीओ कार्यालयात जाऊन तिथे स्वतः वाहन चालवून इंग्रजी 8 काढून दाखवून किती लोकांनी परवाना मिळवला आहे? 8 काढून दाखवायचे म्हणजे नक्की काय हेच नागरिकांना माहिती नसते. वाहन परवाना मिळवताना कित्येक लोक फक्त दलालाला पैसे देतात आणि परवाना मिळवायची वाट बघत घरात बसून राहतात. आठ-पंधरा दिवसांत घरपोच वाहन परवाना मिळतो. हे असले प्रकार थांबले पाहिजेत. कारण अशा प्रकारांमुळे वाहनचालक हा योग्य प्रकारे वाहन चालविण्यास सक्षम नसतो. त्यास रहदारीचे नियम माहिती नसतात. थोडय़ाशा अंतरासाठी कशाला हवे हेल्मेट म्हणत गाडी पळवतात. पोलिसांनी अडवताच त्यांच्याबरोबर हुज्जत घालताना दिसून येतात.

मुळात हेल्मेट दुचाकी वाहनांचे अपघात टाळू शकत नाही, परंतु अपघात झाल्यास वाहनचालकाच्या डोक्याला मार लागल्यास मृत्यूच्या दारात जाण्यापासून रोखण्याचा संरक्षणासाठी मदत करीत असते. अपघाताच्या वेळी डोक्याला लागणारा जबरदस्त धक्का बऱयाच प्रमाणात कमी करण्याचे आणि संरक्षण देण्याचे बहुमूल्य कार्य फक्त हेल्मेटच करू शकते. मोटार वाहन कायद्याच्या कलम 129 प्रमाणे हेल्मेटचा वापर देशात करण्याचे बंधन बऱयाच वर्षांपासून आहे. दुचाकी अपघाताबद्दल केलेल्या संशोधनातून डोक्याला मार लागून दुचाकी चालक जबर जखमी होण्याचे आणि मृत्यू होण्याचे कारण स्पष्ट झालेले आहे. या दुचाकी वाहनांच्या अपघातांमुळे जगातील बऱयाच देशांनी दुचाकी चालकांना हेल्मेट वापरण्याची सक्ती केलेली आहे. आपल्या देशातील दिल्ली राज्याने 35 वर्षांपासून आणि पंजाब, केरळ, गोवा राज्याने तर राजस्थानमधील जयपूरमध्ये, कर्नाटकमधील बंगळुरूमध्ये आणि आंध्र प्रदेशातील हैदराबादमध्ये हेल्मेट वापरण्यासाठी सक्ती करण्यात आलेली आहे. मुंबईतही दुचाकी वाहनचालकांना हेल्मेटसक्ती करण्यास सांगितले जात आहे. दुचाकी वाहनांच्या अपघाताच्या वेळी वाहनचालकाला कोणतेही संरक्षण असल्यामुळे डोक्याला मार लागून जबर जखमी होण्याचे वा त्यामुळे मृत्युमुखी पडण्याचे प्रमाण मोठय़ा संख्येने समोर आलेले आहे.

कवटीच्या आतील मेंदू शरीरातील हालचालींवर नियंत्रण करीत असतो. मेंदूची रचना सूक्ष्म व गुंतागुंतीची असून त्यास लागलेल्या मारामुळे अथवा लागलेल्या झटक्यामुळे छोटासा धक्का पण मेंदूच्या नियंत्रण करण्याच्या क्षमतेवर परिणाम करून मोठय़ा प्रमाणात शारीरिक नुकसान होण्याची संभावना असते. त्यामुळे डोक्याचे व त्यातील मेंदूचे संरक्षण करणे अत्यंत गरजेचे आहे. दुचाकी अपघातात जखमी होणाऱया साधारणपणे 80 टक्के व्यक्तींना अपघातात डोक्याला मोठय़ा प्रमाणात मार लागलेला असतो. तसेच 68 टक्के दुचाकी चालक हेल्मेट न घातल्यामुळे डोक्याला बसल्यामुळे अतिशय गंभीर जखमी होत असतात. हेल्मेटचा वापर करणाऱयांच्या म्हणण्याप्रमाणे हेल्मेटमुळे वाहनचालकांच्या दृष्टीत काहीही फरक पडत नाही. उलट आपल्या डोक्याचे संरक्षण होते. तसेच आता कित्येक बाईकमध्ये हेल्मेट वाहनांमध्ये ठेवण्याची व्यवस्थाही करण्यात आली आहे. त्याचप्रमाणे स्त्र्ायांना होणारा त्रास, केस गळण्याची कारणे आणि मानेला त्रास होत असल्याबद्दल तक्रारसुद्धा चुकीची आहे. त्याचप्रमाणे शहरांमध्ये वाहनांना वेग कमी मिळत नसल्यामुळे हेल्मेट वापरण्यास विरोध करणारे दुचाकी चालक अपघातानंतर रस्त्यावर पडत असताना गुरुत्वाकर्षणामुळे, प्रेशरमुळे वाहनाच्या दुप्पट वेगाने रस्त्यावर पडत असतो या गोष्टीकडे जाणूनबुजून दुर्लक्ष करीत आहेत.

दुचाकी वाहन अपघातात घरातील कमावत्या आधारभूत व्यक्तीला झालेल्या मृत्यूमुळे कुटुंबाची वाताहत होण्याची शक्यता मोठय़ा प्रमाणात आहे. त्याचप्रमाणे जबर जखमी व्यक्तीमुळे अपंग झालेल्या व्यक्तींना पुढील आयुष्य दुःखात पार करणाऱया त्यांच्या कुटुंबाला सोसाव्या लागणाऱया हालअपेष्टा, यातना जीव घेणाऱया असतात. आधुनिक जास्त वेगवान आणि मजबूत दुचाकी वाहनांमुळे, दुचाकी वाहन अपघातास मोठय़ा प्रमाणात सापडून डोक्याला मार लागून जबर जखमी होण्याच्या व मृत्युमुखी पडण्याच्या वाढत झालेल्या भीषण प्रमाणाचा गांभीर्याने विचार करून हेल्मेटचा वापर सक्तीने करण्याचे आवश्यक व निकडीचे झालेले आहे.

आपली प्रतिक्रिया द्या