आरबीआयचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी कृत्रिम बुद्धिमत्तेमुळे होणाऱ्या नोकऱ्यांबाबत एक महत्त्वपूर्ण विधान केले आहे. ते म्हणाले की सेवा क्षेत्रातील नोकऱ्या गेल्या तरी नवीन मार्ग उघडत आहेत. जगभरात सध्याच्या घडीला कृत्रिम बुद्धिमत्तेबद्दल चर्चा घडत आहे. या चर्चेअंतर्गत एआय नोकऱ्या हिरावून घेईल का? हिंदुस्थानचे आयटी क्षेत्र धोक्यात आहे का? असे अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहेत. आरबीआयचे माजी गव्हर्नर रघुराम राजन यांनी यावरच एक महत्त्वपूर्ण विधान केले आहे. ते म्हणतात की, एआय निश्चितच हिंदुस्थानच्या सेवा क्षेत्राला हादरवून टाकेल परंतु ते नष्ट करु शकणार नाही.
अलीकडील मुलाखती आणि कार्यक्रमांमध्ये, रघुराम राजन यांनी स्पष्टपणे सांगितले की एआय बद्दलच्या कल्पनांना खूप अतिरंजित करण्यात येत आहे. हिंदुस्थानातील सॉफ्टवेअर आणि आयटी सेवा क्षेत्रावर विशेषतः परिणाम होईल. परंतु याचा अर्थ असा नाही की संपूर्ण क्षेत्र कोसळेल.
राजन म्हणतात की, एआय अनेक नियमित कामे स्वयंचलित करेल. कोडिंग, चाचणी, बॅक-ऑफिस प्रक्रिया आणि ग्राहक समर्थन यासारख्या कामांमध्ये बदल दिसून येतील. यामुळे काही नोकऱ्या जाऊ शकतात. परंतु नवीन कौशल्यांची मागणी देखील वाढेल. याचा अर्थ असा की, जे स्वतःला अपडेट करतात त्यांच्यासाठी संधी निर्माण होतील. त्यांनी असेही सांगितले की, अनेक जागतिक कंपन्यांनी अद्याप मोठ्या प्रमाणात एआय लागू केलेले नाही. परिणामी, हिंदुस्थानी आयटी कंपन्यांकडे एआय सोल्यूशन्स विकसित करण्याची आणि जागतिक ग्राहकांना सेवा देण्याची संधी आहे. याचा अर्थ असा की जोखीम आणि संधी दोन्ही आहेत.
हिंदुस्थानचे सेवा क्षेत्र देशाच्या अर्थव्यवस्थेचा एक प्रमुख भाग आहे. आयटी उद्योग लाखो लोकांना रोजगार देतो. परिणामी, एआयचा थेट रोजगार आणि निर्यातीवर परिणाम होईल. राजन यांचा असा विश्वास आहे की, सुरुवातीच्या टप्प्यात व्यत्यय येईल. कंपन्या कमी लोकांसह अधिक काम करण्याचा प्रयत्न करतील. परंतु दीर्घकाळात नवीन तंत्रज्ञान नवीन उद्योग देखील निर्माण होतील.
राजन यांनी असेही निदर्शनास आणून दिले की, हिंदुस्थान केवळ स्वस्त कामगार बाजारपेठ राहू नये. एआय वेगाने वाढत असेल, तर हिंदुस्थानला उच्च दर्जाचे कौशल्य, संशोधन आणि नवोपक्रम यावर लक्ष केंद्रित करावे लागेल. अन्यथा आपण केवळ आउटसोर्सिंगवर अवलंबून राहू. राजन यांनी स्पष्टपणे सांगितले की, भीतीऐवजी तयारीची आवश्यकता आहे. शिक्षण व्यवस्था अद्ययावत केली पाहिजे. तरुणांना डेटा, मशीन लर्निंग, सायबर सुरक्षा आणि एआय टूल्स यासारखी कौशल्ये शिकवली पाहिजेत. तरच हिंदुस्थान या बदलाचा सामना करु शकेल.
एआय संदर्भात एक प्रमुख प्रश्न म्हणजे ते उत्पन्नातील असमानता वाढवेल का. राजन यांनी यापूर्वी म्हटले आहे की, तंत्रज्ञान अनेकदा कुशल आणि अकुशल लोकांमधील दरी वाढवते. म्हणून, आपण जागरूक राहिले पाहिजे. एकंदरीत रघुराम राजन यांचा संदेश स्पष्ट आहे, एआय धक्का देईल. परंतु व्यवस्था कोसळणार नाही. जे देश आणि कंपन्या लवकर जुळवून घेतात ते भरभराटीला येतील. ही हिंदुस्थानसाठी घाबरण्याची वेळ नाही तर स्वतःला अपग्रेड करण्याची वेळ आहे.
