त्रिफळा पावडर ही आयुर्वेदात सर्वात जास्त वापरली जाणारी हर्बल औषध आहे. ती प्रामुख्याने तीन प्रकारच्या औषधी वनस्पतींचे मिश्रण करून तयार केली जाते. ती अनेक रोग बरे करते आणि शरीराला निरोगी बनवते, म्हणूनच आयुर्वेदात त्रिफळा पावडरचा वापर सर्वात जास्त केला जातो. त्रिफळा पावडर, ज्याला पॉलिहर्बल उत्पादन म्हणूनही ओळखले जाते, त्यात आवळा, बहेडा आणि हद्रा (हरिताकी) यांचा समावेश आहे. त्यात कार्बोहायड्रेट्स, जीवनसत्त्वे, खनिजे, सोडियम आणि आहारातील फायबर, शक्तिशाली अँटिऑक्सिडंट्स गॅलिक अॅसिड आणि चेबुलजिक अॅसिड असतात. क्वेर्सेटिन आणि ल्युटोलिन, सॅपोनिन्स, अँथ्राक्विनोन्स, अमिनो अॅसिड आणि फॅटी अॅसिडसारखे बायोएक्टिव्ह फ्लेव्होनॉइड्स देखील आढळतात.
त्रिफळा पावडरमध्ये अँटीऑक्सिडंट, अँटी-इंफ्लेमेटरी, गॅस्ट्रिक हायपरअॅसिडिटी-कमी करणारे, अँटीपायरेटिक, वेदनाशामक, अँटीबॅक्टेरियल आणि अँटीम्युटेजेनिक गुणधर्म आहेत. त्यात हायपोग्लाइसेमिक, अँटीकॅन्सर, हेपेटोप्रोटेक्टिव्ह, केमोप्रोटेक्टिव्ह आणि रेडिओप्रोटेक्टिव्ह गुणधर्म देखील आहेत.
त्रिफळा पावडर किती फायदेशीर आहे?
त्रिफळा अन्नाचे योग्य पचन आणि शोषण देखील करू शकते. ते सीरम कोलेस्टेरॉलची पातळी कमी करू शकते. ते रक्ताभिसरण सुधारू शकते. ते पित्त नलिकांना आराम देऊ शकते. ते होमिओस्टॅसिस राखू शकते. त्रिफळा गॅस्ट्रोइंटेस्टाइनल आरोग्यासाठी वापरण्यासाठी सर्वात प्रसिद्ध आहे. त्रिफळा पाण्यासारखा आणि अल्कोहोल-आधारित दोन्ही अर्क अतिसार रोखतात.
प्राण्यांवर केलेल्या अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, त्रिफळा थंडीमुळे होणाऱ्या ताणापासून संरक्षण करते. ते ताणामुळे होणाऱ्या वर्तनात्मक आणि जैवरासायनिक बदलांना देखील कमी करते, जसे की लिपिड पेरोक्सिडेशन आणि वाढलेले कॉर्टिकोस्टेरॉन पातळी. त्याचे अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म देखील ताण कमी करू शकतात.
प्राण्यांवर केलेल्या अभ्यासात, लठ्ठ उंदरांना १० आठवडे त्रिफळा देण्यात आला. यामुळे शरीरातील चरबी जमा होणे आणि वजन कमी होणे कमी झाले. त्यामुळे कोलेस्टेरॉल, ट्रायग्लिसराइड्स आणि कमी घनतेचे लिपोप्रोटीन कोलेस्टेरॉल देखील कमी झाले. मधुमेहाच्या औषधांसोबत त्रिफळा घेतल्याने उपवास रक्तातील साखर आणि उपवास सीरम इन्सुलिनची पातळी देखील कमी झाली.
