>> अस्मिता प्रदीप येंडे
आयुष्य जगत असताना प्रत्येक जण काही ना काही स्वप्नं उराशी बाळगून असतो. आयुष्यात काहीतरी करायचंय. प्रत्येकाची स्वप्नं वेगळी असतात. जागेपणी जी स्वप्नं पाहतो ती खरी स्वप्नं. माणूस म्हटलं की, त्याच्या इच्छा-आकांक्षा असतातच. काहीतरी बनण्याचं, काहीतरी नवीन घडवण्याचं स्वप्न असतं. जी स्वप्नं आपली झोप उडवतात ना ती खरी स्वप्नं.
आतापर्यंत आपण अनेक प्रवासवर्णनं वाचली असतील. प्रत्येकाचे अनुभव, आठवणी वेगवेगळय़ा स्वरूपात आपण वाचल्या असतील. असंच एक प्रवासवर्णन वाचकांच्या भेटीला आले आहे, ते म्हणजे पत्रकार सोपान बोंगाणे लिखित ‘स्वप्नांचे आकाश’. लेखक सोपान बोंगाणे यांनी आपल्या अमेरिका वारीचे नितांत सुंदर दर्शन आपल्या सुंदर शैलीने सजवले आहे. शारदा प्रकाशनाने हे पुस्तक प्रकाशित केले आहे.
लेखक सोपान बोंगाणे यांचा जीवनप्रवास, त्यांनी केलेला संघर्ष, मराठवाडा ते मुंबई हा प्रवास, पत्रकार म्हणून केलेले काम, बँकेतील नोकरी हे सगळे आयुष्यातले टप्पे त्यांच्या मनोगतात उलगडत जातात. म्हणतात ना, परिस्थिती सगळे काही शिकवते. आयुष्य हे कधीच सरळ नसते, त्यात अनेक वळणे असतात. तशी वळणे लेखकाच्या आयुष्यातही आली. आयुष्यात आलेले प्रत्येक आव्हान त्यांनी स्वीकारले व यश मिळविले. लेखक सोपान बोंगाणे यांच्या आयुष्यात अशा अनेक व्यक्ती आल्या, ज्यांच्यामुळे ते घडत गेले, आयुष्याला दिशा मिळाली, मार्गदर्शन लाभले.
‘स्वप्नांचे आकाश’ या पुस्तकातून अमेरिकेला जाण्यापासून व्हिसाची तयारी, ते थेट अमेरिकेतील वास्तव्य यांचे यथासांग वर्णन लेखकाने केलेले आहे. पत्रकार म्हणून ते हिंदुस्थानभर फिरले. पण ज्या देशाबद्दल आपण फक्त ऐकून आहोत, तिथे जायला मिळाले तर…, कशी असेल अमेरिका, तिथले वातावरण, याची उत्सुकता असणारच. मनात ठरवलेले नसताना अचानकपणे अमेरिकेला जायचे ठरते. या पुस्तकात एकूण 23 लेख आहेत. आणि या लेखातून अमेरिकेतील अनेक प्रेक्षणीय स्थळे, तेथील संस्कृती, वातावरण, आचार, विचार, नाती-गोती यांचा उलगडा होत जातो. पहिल्यांदा विमानात बसल्यानंतरची मनाची स्थिती काय असेल हे वाचताना आपणही क्षणभर भांबावून जातो. मग प्रत्यक्ष लेखकाचा अनुभव कसा असेल, हे पुस्तक वाचल्यानंतर कळेलच.
वेगवेगळय़ा दृष्टिकोनाप्रमाणे प्रत्येकाची एखाद्या वस्तूकडे, माणसाकडे बघण्याची दृष्टी ही भिन्न असते. ‘स्वप्नांचे आकाश’ या प्रवासवर्णनात लेखक पत्रकार सोपान बोंगाणे यांच्या पत्रकारितेच्या नजरेतून टिपलेली अमेरिका वाचकांना या पुस्तकात वाचावयास मिळेल.
हिंदुस्थान आणि अमेरिका हे दोन्ही देश आर्थिक, सामाजिक, राजकीय, सांस्कृतिक अशा अनेक अंगांनी भिन्न आहेत हा फरक अमेरिका दर्शन करताना लेखकाला जाणवला. पण अमेरिकेत फिरतानाही त्यांना आपल्या हिंदुस्थानची पदोपदी आठवण येत होती, हे पुस्तक वाचताना जाणवते.
अमेरिकेतील अनेक प्रेक्षणीय स्थळे (ज्यांची नावेही आपल्याला माहीत नाहीत), तेथील वास्तू, ‘स्टेचू ऑफ लिबर्टी’, ‘युनिवर्सल स्टुडियो’, ‘नायगरा धबधबा’ आदी. तसेच अमेरिकेतील शिस्त, तेथील नियम, स्वच्छ रस्ते, स्वच्छता, तटस्थपणे विचार करण्याची वृत्ती, कायदा व्यवस्था आदीविषयी इतक्या अभ्यासू वृत्तीने लेखकाने पुस्तकात लिहिले आहे की, वाचताना आपण कधी शब्दरूपी अमेरिका वारी केली हे कळतच नाही.
परदेशी जाणं हे आता सगळय़ांचंच स्वप्न असतं. हल्ली शिक्षणासाठी मुलं परदेशी जातात व तिथेच स्थायिक होतात. परदेशी जाण्याचं आकर्षण तर असतंच ना. आपण परदेश जास्तीत जास्त सिनेमांमध्ये पाहतो. प्रत्यक्षात मी अमेरिका पाहिली नाही, पण ‘स्वप्नांचे आकाश’ हे पुस्तक वाचल्यानंतर बसल्या-बसल्या अमेरिकेचे दर्शन घडलं, ते लेखक सोपान बोंगाणे यांच्या शैलीदार लेखनामुळे. अशी सफर पुनः पुन्हा घडावी…
या पुस्तकात अमेरिका सफरीच्या वेळी टिपलेली छायाचित्रे दिलेली आहेत. त्या छायाचित्रांतूनही अमेरिका दर्शन घडते. प्रा. प्रवीण दवणे यांनी पुस्तकासाठी सुंदर प्रस्तावना लिहिली आहे. मलपृष्ठावर ज्येष्ठ साहित्यिक पद्मश्री मधु मंगेश कर्णिक यांनी सुरेख विवेचन केले आहे. मुखपृष्ठ चित्रकार विजयराज बोधनकार यांनी सजवले आहे. ‘स्वप्नांचे आकाश’ हे प्रवासवर्णन वाचकांसाठी सुंदर सफर असेल हे नक्की. या सफरीचा आनंद घ्यायलाच हवा!
स्वप्नांचे आकाश असंच अनंत असतं या आकाशात उंच भरारी घेण्याची जिद्द हवी, ध्येय हवे…
स्वप्नांचे आकाश
लेखक – सोपान बोंगाणे
प्रकाशक – शारदा प्रकाशन
मूल्य – 150 रुपये
