अमेरिका- इस्रायल- इराण युद्धाला पाच आठवडे उलटले असताना अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी आपल्या सल्लागारांना सांगितले आहे की, हॉर्मुझ सामुद्रधुनी बंद राहिली तरीही ‘ऑपरेशन एपिक फ्युरी’ (Operation Epic Fury) ही मोहीम संपवण्यास आपण तयार आहोत. ‘वॉल स्ट्रीट जर्नल’ने वरिष्ठ अधिकाऱ्यांच्या हवाल्याने हे वृत्त दिले आहे. या युद्धामुळे अमेरिकेचे प्रचंड आर्थिक नुकसान झाले आहे. तसेच युद्धापोटी अमेरिकेचा मोठा खर्च झाला आहे. तसेच ट्रम्प यांना देशातूनच विरो होत आहे. त्यामुळे ट्रम्प आता युद्धातून अंग काढून घेण्याच्या तयारीत असल्याचे सांगण्यात येते.
हॉर्मुझ सामुद्रधुनी जलमार्ग पुन्हा खुला करण्याचा कोणताही प्रयत्न गुंतागुंतीचा ठरेल आणि त्यामुळे हा संघर्ष, लष्करी मोहीम संपवण्यासाठी ट्रम्प यांनी निश्चित केलेल्या कालमर्यादेच्या पलीकडे लांबला जाण्याची शक्यता आहे, असे अधिकाऱ्यांनी या वृत्तपत्राला सांगितले. जर अमेरिकेने युद्धातून अंग काढून घेतले तर या जलमार्गावर इराणची पूर्णपणे मक्तेदारी निर्माण होण्याची शक्यता आहे. याच जलमार्गाच्या नाकेबंदीमुळे जागतिक ऊर्जा किमतींमध्ये मोठी वाढ झाली आहे. ही सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्यासाठी एखादी मोहीम हाती घेण्याबाबतचा निर्णय कदाचित नंतर घेतला जाऊ शकतो, परंतु सध्या तरी याला तातडीचे प्राधान्य नाही, असे या अहवालात नमूद करण्यात आले आहे.
इराण युद्धातून लवकर बाहेर पडण्यावर ट्रम्प यांचा भर असून सध्या हॉर्मुझ सामुद्रधुनी पुन्हा खुली करण्याला नंतर प्राधान्य देण्यात येईल. मात्र, इराण युद्ध लवकर संपवण्याबाबत ट्रम्प यांचा जो आग्रह आहे, तो मध्यपूर्वेत अमेरिकेने मोठ्या प्रमाणावर केलेल्या सैन्य तैनातीशी विसंगत असल्याचे दिसून येते. आठवड्याच्या अखेरीस, युएसएस त्रिपोली आणि २५०० हून अधिक मरीन सैनिकांना तिथे तैनात करण्यात आले. ट्रम्प आणखी १०,००० भूदल सैनिक पाठवण्याचा, तसेच इराणचे युरेनियम जप्त करण्यासाठी एक मोहीम राबवण्याचाही विचार करत आहेत.
ट्रम्प आणि त्यांच्या सहकाऱ्यांनी असा निष्कर्ष काढला आहे की, होर्मुर्झ मार्ग पुन्हा खुला केल्यास संघर्ष त्यांच्या चार ते सहा आठवड्यांच्या कालमर्यादेपलीकडे वाढेल. त्याऐवजी, ट्रम्प यांनी ठरवले आहे की अमेरिकेने आपल्या अंतिम ध्येयावर लक्ष केंद्रित केले पाहिजे. इराणचे नौदल आणि क्षेपणास्त्रांचा साठा कमकुवत करणे, त्यानंतर व्यापार पुन्हा सुरू करण्यासाठी इराणवर राजनैतिक दबाव आणत शत्रुत्व कमी करणे. जर हे अयशस्वी झाले, तर वॉशिंग्टन युरोप आणि आखातातील मित्र राष्ट्रांना तो सामुद्रधुनी पुन्हा उघडण्यासाठी पुढाकार घेण्याचा आग्रह करेल, असे अधिकाऱ्यांनी डब्ल्यूएसजेला सांगितले.
ट्रम्प बदलती भूमिका मंगळवारी व्हाईट हाऊसमध्ये झालेल्या पत्रकार परिषदेतही स्पष्ट झाली. प्रेस सेक्रेटरी कॅरोलाइन लेविट म्हणाल्या की, इराणविरुद्धची लष्करी कारवाई संपवण्यासाठी ट्रम्प यांनी निश्चित केलेल्या ‘मुख्य उद्दिष्टांपैकी’ होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतून तेलवाहू जहाजांसाठी सुरक्षित मार्ग सुनिश्चित करणे हे एक उद्दिष्ट नाही. परराष्ट्र सचिव मार्को रुबियो यांनी अल जझीराला सांगितले की, अमेरिकेची लष्करी कारवाई संपल्यानंतर ही सामुद्रधुनी कोणत्याही परिस्थितीत पुन्हा उघडली जाईल. ती खुली होईल कारण इराण आंतरराष्ट्रीय कायद्याचे पालन करण्यास आणि व्यापारी जलमार्ग रोखणार नाही असे मान्य करेल, किंवा अमेरिकेच्या सहभागाने जगभरातील आणि या प्रदेशातील राष्ट्रांचा एक गट ती खुली राहील याची खात्री करेल.
युद्धाच्या काळात, ट्रम्प यांनी होर्मुझबाबतच्या आपल्या उद्दिष्टांवरून वारंवार आपली भूमिका बदलली आहे. होर्मुझ तात्काळ ‘व्यवहारासाठी खुला’ केला नाही, तर इराणच्या तेल विहिरी आणि वीज प्रकल्पांवर बॉम्बहल्ला करण्याची धमकी ट्रम्प यांनी दिली. तसेच ही समस्या इतर देशांनी हाताळावी असे म्हटले आहे. त्यामुळे आता अमेरिका आणि डोनाल्ड ट्रम्प युद्धातून कधीही अंग काढून घेण्याची शक्यता आहे.
