
हृदयविकाराचा झटका कोणालाही येऊ शकतो. अशावेळी आपल्याला त्याची लक्षणे देखील माहिती असणे फार गरजेचे आहे. कार्डिअॅक अरेस्ट ही हृदयाची अशी स्थिती आहे ज्यावर वेळेवर उपचार न केल्यास जीवघेणा ठरू शकतो. जेव्हा हृदयाचे ठोके अचानक थांबतात तेव्हा असे होते. विद्युत आवेग हृदयाचे ठोके चालवतात. जर या आवेगामुळे त्याच्या हालचालीची पद्धत बदलली तर हृदयाचे ठोके ज्या लयमध्ये बदलू लागतात. आणि जेव्हा हे ठोके थांबतात, तेव्हा त्या स्थितीला कार्डिअॅक अरेस्ट म्हणतात. अशा वेळी हृदयाचे ठोके पूर्णपणे थांबतात. डॉक्टरांच्या मते, जेव्हा हृदयविकाराचा झटका येतो तेव्हा हृदयाचे ठोके खूप वेगाने किंवा खूप मंद होतात आणि हृदयाचे पंपिंग थांबते. तर हृदयविकाराच्या झटक्यामध्ये हृदयातील रक्ताभिसरण कमी होते.
हृदयविकाराची दोन प्रमुख लक्षणे म्हणजे वारंवार ग्लानी येणे किंवा सतत छातीत दुखणे. जर एखाद्या व्यक्तीला अचानक मूर्च्छा येऊ लागली, चक्कर येऊ लागली, फिरू लागली, तर ही लक्षणे त्याच्या हृदयाच्या ठोक्यांशी संबंधित असू शकतात. अशा स्थितीत व्यक्तीच्या हृदयाचे ठोके खूप मंद किंवा वेगवान असण्याची शक्यता असते. याशिवाय, जर एखादी व्यक्ती वारंवार छातीत दुखत असल्याची तक्रार करत असेल, तो देखील विश्रांती घेत असताना आणि कोणतेही काम किंवा थकवा नसताना, ही लक्षणे देखील याकडे निर्देश करतात. अशा स्थितीत रुग्णाचा ईसीजी केला जाऊ शकतो आणि जर ब्लॉकेज असेल तर तो अँजिओग्राफी करून उघडता येतो. त्यामुळे कार्डिअॅक अरेस्टची भीती कमी असते.
कार्डिअॅक अरेस्ट कसा टाळता येईल?
तेल कमी असलेले, पौष्टिक, कोलेस्ट्रॉल आणि कार्बोहायड्रेट कमी असलेले अन्न खा.
अनावश्यक लठ्ठपणा टाळण्यासाठी साखरयुक्त पदार्थ आणि पेयांपासून दूर राहा.
शारीरिक हालचाली करा. यामुळे शरीर तंदुरुस्त राहते आणि आजार दूर राहतात.
जे धुम्रपान किंवा मद्यपान करतात त्यांनी ताबडतोब आपली जीवनशैली सुधारली. दारू आणि सिगारेटमुळे हृदयाशी संबंधित समस्या वाढतात.
हृदयाचे आरोग्य तपासण्यासाठी आणि नियंत्रित करण्यासाठी डॉक्टरांकडून नियमित तपासणी करा.
कार्डिअॅक अरेस्ट झाल्यास काय करावे?
हृदयविकाराचा झटका अनेकदा अचानक होतो. अनेक प्रकारची लक्षणे त्याच्याशी निगडित आहेत. ज्यांना त्वरित डॉक्टरांना दाखवणे आवश्यक आहे. बेशुद्ध झालेला किंवा श्वासोच्छ्वास थांबवणारा किंवा त्याची नाडी सापडत नाही अशा व्यक्तीला तुम्ही पाहताच, तत्काळ या स्टेप्सचे अनुसरण करा.
वैद्यकीय मदतीसाठी आपत्कालीन क्रमांकावर कॉल करा- 112, 102 किंवा 108.
CPR करा. CPR चा फुल फॉर्म कार्डिअॅक पल्मोनरी रिसुसिटेशन होते. सीपीआरमध्ये, बेशुद्ध व्यक्तीला श्वासोच्छ्वास दिला जातो. यामुळे, ऑक्सिजन फुफ्फुसात पोहोचेपर्यंत किंवा ठोके सामान्य होईपर्यंत छाती दाबली जाते.
CPR कसे करावे?
वैद्यकीय मदतीसाठी कॉल केल्यानंतर, छाती दाबा. दोन्ही हात छातीच्या मध्यभागी ठेवा. आता छातीला वेगाने दाबा जेणेकरून ती एक इंच आत दाबेल. अशा प्रकारे दाबा की छाती एका मिनिटात किमान 100 वेळा दाबली जाईल. लक्षात ठेवा की छाती परत वर आल्यावरच पुन्हा दाबा. वैद्यकीय मदत येईपर्यंत किंवा श्वास थांबेपर्यंत CPR करा.
सुमारे 30 ते 35 दशलक्ष भारतीयांना हृदयविकाराचा झटका किंवा स्ट्रोकचा त्रास होतो. शहरांमध्ये राहणाऱ्या लोकांची जीवनशैली अशी आहे की ते आपल्या मनाकडे आणि शरीराकडे दुर्लक्ष करून जास्त काम करतात. कामामुळे हे लोक नेहमी तणावाखाली असतात. यामुळेच 40 वर्षांखालील अनेक लोक हृदयविकाराचे बळी ठरतात. सिगारेट, दारू, खाण्यापिण्याच्या अयोग्य सवयी आणि जास्त काम ही अशी काही कारणे आहेत ज्यामुळे आपल्या देशात हृदयाशी संबंधित आजार खूप वेगाने वाढत आहेत

























































