बांगलादेश पुन्हा एकदा पेटला आहे. जवळपास २८ महिन्यांनंतर पुन्हा एकदा जनतेचा उद्रेक दिसत आहे. लोकं रस्त्यावर उतरले आहेत. पोलीस अधिकाऱ्यांवर हल्ले होत आहेत, जाळपोळ आणि दगडफेक होत आहे. देशभरातील अनेक रस्ते बंद आहेत, पण यावेळी आंदोलनाचे कारण कमी वेतन आहे. यावेळी बांगलादेशातील वस्त्रोद्योग कामगार पगारवाढीच्या मागणीसाठी रस्त्यावर उतरले आहेत. यापूर्वी, जुलै २०२४ मध्ये बांगलादेशात शेख हसीना यांच्या विरोधात आंदोलने झाली होती.
ही आंदोलने एका चळवळीप्रमाणे होत आहेत. वस्त्रोद्योग कामगार रस्त्यावर उतरत आहेत, वाहने आणि दुकाने बंद करत आहेत आणि विरोध झाल्यास हिंसक रूप धारण करत आहेत. ही आंदोलने ३१ ऑक्टोबर रोजी सुरू झाली. कामगारांनी ढाका (मीरपूर), आशुलिया, सावर आणि गाझीपूर यांसारख्या औद्योगिक क्षेत्रांतील रस्ते अडवले आणि कपड्यांचे कारखाने बंद पाडले. या आंदोलनांचा आणि संपांचा परिणाम अंदाजे ५२९ कारखान्यांवर आणि सुमारे १० लाख कामगारांवर झाला.
बांगलादेशचे वस्त्रोद्योग कामगार ३०,००० टाका किमान वेतनाची मागणी करत आहेत. सध्या त्यांना फक्त १२,००० टाका मिळत आहेत. कामगारांचे म्हणणे आहे की, महागाई आणि वाढत्या राहणीमानाच्या खर्चामुळे (अन्न, घर/भाडे, वाहतूक आणि आरोग्यसेवा) त्यांची क्रयशक्ती लक्षणीयरीत्या कमी झाली आहे. सरकारने या आंदोलनांसाठी आवामी लीगला जबाबदार धरले आहे.
काही भागांमध्ये हिंसाचार, जाळपोळ (पोलिसांच्या गाड्या/वाहने) आणि तोडफोडही झाली. पोलिसांनी अश्रुधूर, पाण्याचे फवारे आणि ध्वनी बॉम्बचा वापर केला. काही भागांमध्ये बीजीबीलाही तैनात करण्यात आले होते. सोमवारी काम पुन्हा सुरू होण्याची आशा होती, पण तसे झाले नाही. सोमवारी कामगार पुन्हा रस्त्यावर उतरले. ढाकाची राजधानी असलेल्या मिरपूरमधील अनेक रस्त्यांवर आंदोलन सुरू आहे. कामगार रस्त्यावर उतरले असून, अनेक ठिकाणी संघर्ष होण्याची शक्यता आहे.
बांगलादेशातील वस्त्रोद्योगात सुरू असलेल्या अशांततेमागे पदच्युत शेख हसीना सरकारशी संबंधित उद्योगपती असल्याचा आरोप सरकारने केला आहे. बांगलादेशचे वृत्तपत्र ‘द डेली स्टार’नुसार, गृहमंत्री सलाहुद्दीन अहमद यांनी २ नोव्हेंबर रोजी सांगितले की, अवामी लीगशी संबंधित काही कारखानदार, माजी खासदार, मंत्री आणि राज्यमंत्री वस्त्रोद्योगात अस्थिरता निर्माण करत आहेत. त्यांनी असा आरोप केला आहे की, पदच्युत सरकारचे समर्थक कामगारांना महामार्ग अडवण्यासाठी, जाळपोळ करण्यासाठी आणि हिंसाचार करण्यासाठी चिथावणी देत आहेत. सरकारकडे या घटनांचे व्हिडिओ आणि ऑडिओ पुरावे देखील आहेत. मंत्र्यांच्या मते, काही कारखानदारांनी परिस्थिती आणखी बिघडवण्यासाठी जाणीवपूर्वक आपले कारखाने बंद केले.
एका अहवालानुसार, मीरपूर, सावर-आशुलिया, गाझीपूर आणि मैमनसिंग येथील किमान ५२९ कपड्यांच्या कारखान्यांनी अशांततेच्या पार्श्वभूमीवर सुट्टी जाहीर केली आहे. सरकारने आता किमान वेतन निश्चित करण्यासाठी एक वेतन मंडळ स्थापन केले आहे.
बांगलादेशचा वस्त्रोद्योग हा तेथील अर्थव्यवस्थेचा कणा मानला जातो. तयार कपड्यांचे क्षेत्र हे देशातील सर्वात मोठ्या निर्यात उद्योगांपैकी एक आणि परकीय चलनाचा एक प्रमुख स्रोत आहे. बांगलादेश जगातील आघाडीच्या वस्त्र निर्यातदारांपैकी एक आहे आणि युरोप व अमेरिकेसह अनेक प्रमुख बाजारपेठांमध्ये त्याच्या कपड्यांना मोठी मागणी आहे. येथील कारखान्यांमध्ये टी-शर्ट, शर्ट, पॅन्ट, जीन्स, जॅकेट आणि इतर तयार कपड्यांचे उत्पादन होते. या उद्योगात लाखो लोकांना रोजगार मिळतो, ज्यापैकी बहुसंख्य महिला आहेत.
२०२४-२५ मध्ये, हे या क्षेत्राने अंदाजे ३९.३५ अब्ज डॉलर्सची निर्यात केली, जी देशाच्या एकूण निर्यातीच्या ८१ टक्क्यांहून अधिक आहे. चीननंतर बांगलादेश हा जगातील दुसरा सर्वात मोठा तयार कपड्यांचा निर्यातदार देश आहे. तथापि, या उद्योगाला अनेक आव्हानांचा सामना करावा लागतो. कमी वेतन, कामाची वाईट परिस्थिती, वेतनवाढीची मागणी आणि कारखान्यांचे संप यांसारख्या समस्या सामान्यपणे आढळतात.
