Israel Iran War – …तर तिसरे महायुद्ध भडकणार; इराणमधील एक बेट ठरतंय संवेदनशील

बातमी शेअर करा :
सामना फॉलो करा

अमेरिका, इस्रायल इराण युद्धामुळे आखाती देशात तणाव असून अनेक अतिश्रीमंत त्या देशातून पलायन करत आहेत. तर कच्च्या तेलाच्या किंमती गगनाला भिडल्याने जगाची चिंता वाढली आहे. त्यातच आता इराणमधील एक बेट अतिशय संवेदनशील ठरत आहे. या बेटावर हल्ला झाल्यास तिसरे महायुद्ध पेटण्याची शक्यता आहे. या बेटावर हल्ला झाल्यास अनेक देश या युद्धात ओढले जाणार आहेत. त्यामुळे आतापर्यंत अमेरिका, इस्रायल किंवा कोणत्याही देशाने या बेटावर हल्ला केलेला नाही. मात्र, युद्धाची तीव्रता वाढल्यास हे बेटही सुरक्षित राहणार नाही आणि हे युद्धाचे रुपांतर तिसऱ्या महायुद्धात होण्याची शक्यता वर्तवण्यात येत आहे.

पर्शियन आखातात असलेले इराणचे खार्ग बेटावर इराणमधील सर्वात मोठे तेल शुद्धीकरण कारखाना आहे. त्यामुळे हे बेट संवेदनशील ठरत आहे. अमेरिका आणि इस्रायल इराणविरुद्ध पूर्ण युद्ध पुकारत आहेत. त्यांनी इराणच्या अणुऊर्जा प्रकल्पांवर, तेल कारखाने आणि अनेक लष्करी तळांवर हवाई हल्ले केले आहेत. मात्र, हे एक लहान बेट अद्यापही सुरक्षित आहे. हे बेट खार्ग बेट आहे. ते इराणचे सर्वात महत्त्वाचे तेल निर्यात केंद्र आहे. जर अमेरिका किंवा इस्रायलने या बेटावर हल्ला केला तर इराणची संपूर्ण अर्थव्यवस्था ठप्प होईल. जागतिक तेलाच्या किमती प्रंचड वाढतील आणि अनियंत्रित होतील. हा हल्लाचे परिणाम अतिशय प्रतिकूल असतील आणि त्यामुळे तिसरे महायुद्ध भडकण्याची शक्यता आहे, असे तज्ज्ञांनी सांगितले.

खार्ग बेट हे इराणच्या तेल पुरवठ्याची जीवनरेखा आहे. ते दररोज ७ दशलक्ष बॅरल तेल निर्यात करते, जे इराणच्या परदेशी तेल आयातीपैकी ९०% आहे. आतापर्यंत अमेरिका-इस्रायल युद्धात या बेटावर हल्ला झालेला नाही कारण या बेटावर हल्ला झाल्यास इराणची अर्थव्यवस्था उद्ध्वस्त होईलच. पण त्याचबरोबर तिसरे महायुद्ध सुरू होण्याची शक्यता आहे. त्यामुळे अमेरिका, इस्रायलने अद्याप या बेटावर हल्ला केलेला नाही.

खार्ग बेट हे उत्तर पर्शियन आखातात स्थित एक लहान कोरल बेट आहे, जे इराणच्या किनाऱ्यापासून फक्त २५ किलोमीटर अंतरावर आहे. ते फक्त काही किलोमीटर लांब आहे. १९६० च्या दशकात अमेरिकन तेल कंपनी अमोकोने बांधलेले, ते इराणचे मुख्य तेल निर्यात टर्मिनल म्हणून काम करते. येथे दररोज ७ दशलक्ष बॅरल तेल भरता येते. या बेटाशिवाय इराणची अर्थव्यवस्था पूर्णपणे कोसळण्याची शक्यता आहे.

अमेरिकेने अनेक इराणी तेल कारखान्यांवर हल्ला केला आहे. मात्र, खार्ग बेटाला अद्याप लक्ष्य केलेले नाही. या बेटावर हल्ला केल्याने इराणची अर्थव्यवस्था पूर्णपणे उद्ध्वस्त होईलच, परंतु जागतिक तेल बाजारपेठेतही लक्षणीय व्यत्यय येईल, ज्यामुळे तेलाच्या किमती गगनाला भिडतील. इराणी तेलाचा सर्वात मोठा खरेदीदार चीन असल्याने त्याचा सर्वाधिक परिणाम होईल. हडसन इन्स्टिट्यूटचे तज्ज्ञ मायकेल डोरन म्हणाले की युद्धानंतर अमेरिकन प्रशासन इराणच्या अर्थव्यवस्थेचा पाया नष्ट करू इच्छित नाही. हे बेट नष्ट झाले तर इराण इतका संतप्त होऊ शकतो की तो संपूर्ण प्रदेशात मोठा हल्ला करू शकतो आणि जागतिक स्तरावर युद्ध पसरवू शकतो.

खार्ग बेटावर, दक्षिणेकडील भागात मोठ्या तेल साठवण टाक्या एकत्र जमलेल्या आहेत. लांब जेट्टी समुद्रात पसरलेल्या आहेत जिथे सुपरटँकर इंधन भरतात. समुद्राखालील पाइपलाइन मुख्य भूमीच्या सर्वात मोठ्या तेल क्षेत्रांना जोडतात. संपूर्ण बेट खूप लहान आहे. त्यामुळे हवाई हल्ल्यात ते नष्ट करणे सोपे होते, परंतु अमेरिका जाणूनबुजून हे टाळत आहे. जर हल्ला झाला तर इराण होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद करून प्रत्युत्तर देऊ शकतो, ज्यातून जगातील २० टक्के तेल जाते. यामुळे जागतिक तेल संकट निर्माण होईल.

अमेरिका किंवा इस्रायलने खार्ग बेटावर हल्ला केला तर इराण हा जगण्याचा प्रश्न मानेल. इराणची ९० टक्के अर्थव्यवस्था तेल निर्यातीवर अवलंबून आहे. हल्ल्यानंतर, इराण केवळ होर्मुझची सामुद्रधुनीच बंद करू शकत नाही तर आखाती प्रदेशातील तेल टँकरवरही हल्ला करू शकतो. चीन आणि इतर देशांनाही याचा फटका बसेल. इराणचे मित्र राष्ट्रही युद्धात उडी घेतील. यामुळे तिसरे महायुद्ध सुरू होऊ शकते. म्हणूनच, संघर्ष मर्यादित करण्यासाठी आणि नंतर वाटाघाटीचा मार्ग मोकळा करण्यासाठी अमेरिकेने या बेटावर हल्ला केलेला नाही.