केंद्र सरकारच्या माहिती आणि प्रसारण मंत्रालयाने देशातील सगळ्या नागरिकांसाठी डिजिलॉकरची सेवा उपलब्ध करून दिली आहे. आधार कार्ड, दहावी बारावीची मार्कशीट, ड्रायव्हिंग लायसन्स यासारखी महत्वाची कागदपत्रे तुम्ही यामध्ये सेव्ह करून ठेवू शकता आणि ती कधीही कुठेही मोबाईलमध्ये मिळवू शकता. ई-कागदपत्रे सुरक्षितपणे जपून ठेवण्यासाठी तसेच विविध जारीकर्ता विभागांकडून आलेल्या कागदपत्रांच्या युनिफॉर्म रिसोर्स आयडेंटीफायर (URI) लिंक जपून ठेवण्याकरिता डिजिलॉकर उपयुक्त ठरते.
ई-साइन सुविधा हा डिजिलॉकर व्यवस्थेचा भाग म्हणून असल्यामुळे ई-कागदपत्रांवर डिजिटल स्वाक्षरी करता येते. वेब पोर्टलद्वारे किंवा मोबाईल ऍप्लिकेशनद्वारे डिजिलॉकर वापरता येते. याद्वारे कागदपत्रांचे गठ्ठे जवळ बाळगण्याचा व्याप राहात नाही आणि ई-कागदपत्रांची अधिकृतता राखण्यासही मदत होते. सरकारद्वारे जारी करण्यात आलेले दस्तावेज सुरक्षित मार्गे आपल्याला मिळतात. सरकारी खात्यांना व एजन्सींना कागपत्रे सांभाळण्यासाठी जे व्यवस्थापन करावे लागते, त्यावरील बोजाही याने कमी होतो. परिणामी नागरिकांना सेवा मिळणेही सोपे होते. डिजिलॉकर सेवेमध्ये आता नॉमिनी नेमण्याची म्हणजेच वारसदाराचे नामांकन/नामनिर्देशन देण्याचीही सुविधा उपलब्ध करून देण्यात आली आहे.
डिजिलॉकरने कू अॅपवर केलेल्या पोस्टमध्ये म्हटलंय की, “#DigiLocker वापरकरत्यांसाठी एक आनंदाची बातमी आहे. आता आपण डिजिलॉकर (DigiLocker) खात्यासाठी #Nominee (नामांकन) देखील जोडू शकता. सोप्या मार्गांचा अवलंब करून नॉमिनेशन देण्याची प्रक्रिया पूर्ण करता येईल. यासाठी आपणांस डिजिलॉकर (DigiLocker) वर साईन इन करावे लागेल. यासाठी https://digilocker.gov.in/installapp। या लिंकवर क्लिक करा”
नॉमिनेशन म्हणजे काय ?
नामांकन ही कायद्याने दिलेली एक सुविधा आहे; जी विशेषकरून आर्थिक गोष्टींशी संबंधित आहे. आर्थिक सेवा देणाऱ्या संस्था ग्राहकांकडून नॉमिनेशनचे नाव न चुकता भरून घेतात. उदाहरणार्थ, एखाद्या खातेधारकाच्या मृत्यूनंतर त्याच्या उत्पन्नाची काळजी घेण्यासाठी किंवा तिची योग्य पद्धतीने वाटणी करण्यासाठी नेमलेली व्यक्ती म्हणजे नामनिर्देशित व्यक्ती (Nominated Person). यालाच नॉमिनेशन (Nomination) किंवा नॉमिनी (Nominee) म्हटले जाते. डिजिलॉकरची सेवा देशातील कोणताही नागरीक घेऊ शकतो. नागरिकांच्या डिजिटल सशक्तिकरणासाठी ‘डिजिलॉकर डिजिटल इंडिया’ हा कार्यक्रम राबवण्यात येत आहे.
डिजिलॉकर सेवेसाठी साईनइन कसे करावे ?
Step 01
लॉगइन करण्यासाठी प्रत्येकाने आपला मोबाइल क्रमांक लॉगइनसाठी दिलेल्या रिकाम्या चौकटीत भरायचा आहे.
मोबाइलवर एकदाच वपारण्यासाठीचा – वन टाइम पासवर्ड (OTP) पाठवला जाईल.
हा OTP संबंधित रिकाम्या चौकटीत भरून लगेचच यूजर नेम व पासवर्ड सिलेक्ट करावा. आता तुमचे डिजिलॉकर खाते तयार झाले.
डिजिलॉकर खाते यशस्वीपणे उघडले गेले की तुम्ही तुमचा आधार क्रमांक पुरवून (UIDAI ने दिलेला) आणखी सेवा मिळवू शकता.
या कृती पूर्ण केल्यानंतर नागरिक विविध जारीकर्ते जारी करत असलेली ई-कागदपत्रे डिजिटल लॉकरमध्ये पाहू शकतात.
नागरिक आपल्या डिजिटल लॉकरमध्ये ई-कागदपत्रे अपलोड करू शकतात तसेच त्यांच्या ई-स्वाक्षरी करू शकतात.
नागरिक मागणीकर्त्यांना पाहण्यासाठी खासगी कागदपत्रेसुद्धा शेअर करू शकतात. मागणीकर्त्यांच्या ई-मेल पत्त्यावर हे पाठवता येते.
ही सर्व प्रक्रिया यशस्वीपणे पार पडली की डिजिटल लॉकर खात्यामध्ये साइन-इन करू शकता. त्यासाठी आधार, OTP, किंवा युजरनेम, पासवर्ड वापरावा किंवा सोशल मीडिया खात्याने साइन-इन करावे.
नॉमिनेशन कसे करावे?
डिजिलॉकर अॅपच्या मुख्य मेनूमध्ये जावे आणि तिथे माय प्रोफाईल हा पर्याय निवडावा
त्यातील ‘नॉमिनी डिटेल्स’ या पर्यायावर क्लिक करावे
Step 04
नॉमिनेशनसाठी आवश्यक सगळी कागदपत्रे आणि तपशील भरावा आणि सबमिट बटणावर क्लिक करावे
Step 05
तुमच्या मोबाईलवर ओटीपी येईल तो भरावा आणि सबमिट बटणावर क्लिक करावे
Step 06
अशा पद्धतीने तुम्ही नॉमिनी जोडू शकता
