पनीर हा आहारातील अत्यंत लोकप्रिय पदार्थ मानला जातो. विशेषतः शाकाहारी लोकांसाठी पनीर हा प्रथिनांचा उत्तम स्रोत आहे. लग्नसमारंभ, हॉटेलमधील पदार्थ किंवा घरगुती जेवणात पनीरला नेहमीच विशेष स्थान असते. मात्र सध्या बाजारात मिळणाऱ्या पनीरमध्ये भेसळीच्या घटना वाढत असल्याने अनेकजण घरच्या घरी पनीर बनवण्यास प्राधान्य देत आहेत. घरी बनवलेले पनीर हे ताजे, स्वच्छ आणि भेसळमुक्त असल्यामुळे आरोग्यासाठी अधिक सुरक्षित मानले जाते. तसेच त्याची चव आणि पोतही बाजारातील पनीरपेक्षा अधिक चांगली असते. त्यामुळे अनेकांच्या मनात प्रश्न निर्माण होतो की, १ किलो दुधापासून नेमके किती पनीर तयार होते आणि ते बाजारातील पनीरपेक्षा स्वस्त पडते की महाग?
1 लिटर दुधापासून मिळणारे पनीर हे दुधाच्या गुणवत्तेवर अवलंबून असते. जर दुधात पाण्याची भेसळ असेल, तर पनीरचे प्रमाण कमी मिळते. तसेच टोन्ड दूध किंवा गाईच्या दुधात फॅटचे प्रमाण कमी असल्याने त्यापासूनही कमी पनीर तयार होते.
तज्ज्ञांच्या मते, फुल-फॅट दूध किंवा शुद्ध म्हशीचे दूध वापरल्यास 1 किलो दुधापासून साधारण 230 ते 250 ग्रॅम पनीर तयार होऊ शकते.
घरी बनवलेले पनीर महाग की स्वस्त?
सध्या बाजारात 250 ग्रॅम पनीरची किंमत साधारण 70 ते 80 रुपये असते. तर ब्रँडेड पॅकेज्ड पनीरसाठी 100 ते 130 रुपये मोजावे लागतात.
दुसरीकडे, 1 किलो फुल-क्रीम दूध खरेदी करण्यासाठीही साधारण 70 ते 80 रुपये खर्च येतो. यामध्ये गॅस किंवा विजेचा खर्च धरला, तरी घरी पनीर बनवण्याचा खर्च बाजारातील पनीरइतकाच पडतो.
मात्र घरच्या घरी बनवलेले पनीर ताजे आणि भेसळमुक्त असल्यामुळे ते आरोग्यासाठी अधिक फायदेशीर मानले जाते.
मऊ आणि चविष्ट पनीरसाठी खास टिप्स
पनीर बनवण्यासाठी नेहमी फुल-फॅट किंवा म्हशीचे दूध वापरा.
दूध उकळत असताना लगेच लिंबू किंवा व्हिनेगर घालू नका. गॅस बंद करून दूध थोडे थंड झाल्यावरच ते फाडा.
लिंबाचा रस किंवा व्हिनेगर वापरत असाल, तर ते आधी पाण्यात मिसळून घ्या.
छेना वेगळा केल्यानंतर तो स्वच्छ पाण्याने दोनदा धुवा. त्यामुळे आंबटपणा निघून जातो आणि पनीर अधिक मऊ होते.
या सोप्या टिप्सचा वापर केल्यास घरच्या घरी तयार केलेले पनीर मऊ, ताजे आणि चविष्ट बनू शकते.
