गडचिरोली जिल्ह्यातील एटापल्ली तालुक्यातील दुर्गम भागात आरोग्य सुविधांच्या अभावामुळे एका नऊ महिन्यांच्या गर्भवती महिलेसह तिच्या बाळाचा मृत्यू झाला. गावात प्रसूतिसुविधा नसल्याने महिलेला जवळच्या रुग्णालयाची सोय व्हावी म्हणून पतीसोबत जंगलमार्गे तब्बल ६ किलोमीटर पायपीट करावी लागली. मात्र, या कष्टाने तिची प्रकृती खालावली आणि प्रसूतीदरम्यान आधी बाळ आणि नंतर मातेचा मृत्यू झाला. या घटनेने दुर्गम भागातील तोकड्या आरोग्य व्यवस्थेचा मुद्दा पुन्हा एकदा समोर आला आहे.
मृत महिलेचे नाव आशा संतोष किरंगा (वय २४, राहणार आलदंडी टोला, ता. एटापल्ली) असे आहे. आलदंडी टोला हे गाव तालुका मुख्यालयापासून सुमारे ६ किलोमीटर अंतरावर असून, मुख्य रस्त्यापासून पूर्णपणे तुटलेले आहे. गावात प्रसूतीची कोणतीही सुविधा नसल्याने, प्रसववेदना सुरू झाल्यास तातडीने उपचार मिळावेत यासाठी १ जानेवारी रोजी आशा आपल्या पती संतोष यांच्यासोबत जंगलातील मार्गाने पायपीट करत तोडसा जवळील पेठा गावी आपल्या बहिणीच्या घरी गेली.
मात्र, नऊ महिन्यांच्या गर्भारपणात अवजड शरीराने दिवसभर चालल्याने तिची प्रकृती बिघडली. २ जानेवारी रोजी पहाटे २ वाजता तिला तीव्र प्रसववेदना सुरू झाल्या. पेठा गावातील आशा सेविकेने तातडीने हेडरी येथील लॉयड्स मेटल्सच्या कालीअम्माल रुग्णालयाशी संपर्क साधला. रुग्णवाहिकेतून तिला रुग्णालयात दाखल करण्यात आले. डॉक्टरांनी सिझेरियन शस्त्रक्रियेचा निर्णय घेतला, मात्र त्यावेळी बाळ पोटातच मृत झाल्याचे आढळले. त्यानंतर आशाचा रक्तदाब प्रचंड वाढला आणि ती सावरली नाही. डॉक्टरांनी शर्थीचे प्रयत्न केले, मात्र काही वेळातच तिचा मृत्यू झाला.
दरम्यान, उत्तरीय तपासणीसाठी बाळ व मातेचे शव हेडरी येथून एटापल्ली ग्रामीण रुग्णालयात पाठविण्यात आले. मात्र, तेथे स्त्रीरोगतज्ज्ञ उपलब्ध नसल्याने पुढे ४० किलोमीटरवरील अहेरीला पाठवावे लागले. अहेरी येथील ग्रामीण रुग्णालयात २ जानेवारी रोजी दुपारी उत्तरीय तपासणीनंतर मृतदेह नातेवाईकांकडे स्वाधीन केले. माता व बाळाच्या मृत्यूने किरंगा कुटुंबावर दु:खाचा डोंगर कोसळला आहे.
याप्रकरणी बोलताना जिल्हा आरोग्य अधिकारी डॉ. प्रताप शिंदे म्हणाले की, “संबंधित गर्भवतीच्या आशासेविकांमार्फत गृहभेटी घेतल्याची नोंद आहे. ती पायी चालल्यामुळे तिला अचानक प्रसववेदना झाल्या, डॉक्टरांनी सर्वतोपरी प्रयत्न केले, पण यश आले नाही. या घटनेचा तालुका आरोग्य अधिकाऱ्यांमार्फत अहवाल मागवला आहे.”
