हवाई दलाचा आज 91 वा वर्धापनदिन आहे. या खास दिनापासून हवाई दलाचा नवीन अध्याय सुरू झाला आहे. हवाई दलाला तब्बल 72 वर्षानंतर नवा ध्वज मिळाला आहे. हवाई दलाचे प्रमुख एअर मार्शल व्ही.आर. चौधरी यांनी परेड दरम्यान नवा ध्वज फडकावला आणि हवाई दलाच्या जवानांना शपथही दिली.
स्वातंत्र्यापूर्वी 8 ऑक्टोबर 1932 ला स्थापना झालेल्या हवाई दलाचे तेव्हाचे नाव ‘रॉयल इंडियन एअरफोर्स’ असे होते. त्यावेळी हवाई दल ब्रिटनच्या ‘रॉयल ब्रिटिश एअरफोर्स’चा भाग होते. 1947 ला स्वातंत्र्य मिळवल्यानंतर हवाई दलाने स्वतःची ओळख बनवली आणि 1950ला ‘रॉयल’ हा शब्द वगळून फक्त ‘इंडियन एअरफोर्स’ असे नाव ठेवण्यात आले.
दरम्यान, रविवारी सकाळी प्रयागराजमधील बमरौली वायुदलाच्या बेसवर 91व्या वर्धापन दिनाची सुरुवात झाली. यावेळी नवीन ध्वज फडकावून जवानांनी चित्तथरारक प्रात्यक्षिकं दाखवली. नवीन ध्वजामध्ये ब्रिटीश काळापासून असणरा गोल आकार काढण्यात आला आहे.
नवीन ध्वजाच्या शीर्षस्थानी अशोकाचे सिंह हे राष्ट्रीय चिन्ह आणि त्याखाली देवनागरीमध्ये ‘सत्यमेव जयते’ असे शब्द लिहिलेले आहेत. सिंहाच्या खाली एक हिमालयीन गरुड आहे ज्याचे पंख पसरलेले आहेत, जे हवाई दलाच्या लढाऊ वृत्तीचे प्रतीक आहे. हिमालयीन गरुडाभोवती हवाई दलाचा शिलालेख आहे. हवाई दलाचे ब्रीदवाक्य ‘नभः स्पृशं दीप्तम्’ हे हिमालयन गरुडाच्या खाली सोनेरी देवनागरी अक्षरात कोरलेले आहे.
#WATCH | Indian Air Force (IAF) Chief Air Chief Marshal VR Chaudhari unveils the new Indian Air Force ensign during the Air Force Day celebrations at Bamrauli Air Force Station in Prayagraj, UP. pic.twitter.com/O2ao7WIy7R
— ANI (@ANI) October 8, 2023
नौदलाच्या ध्वजातही बदल
दरम्यान, याआधी हिंदुस्थानी नौदलास नवा ध्वज मिळाला होता. त्यावर छत्रपती शिवाजी महाराज यांच्या शिवमुद्रेची छटा आहे. शिवमुद्रेप्रमाणे अष्टकोनी पद्धतीने नौदलाचे चिन्ह या ध्वजावर साकारण्यात आले आहे. स्वातंत्र्य मिळाल्यापासून चार वेळा हिंदुस्थानच्या नौदलाचा ध्वज बदलण्यात आला; परंतु प्रत्येक वेळी ब्रिटिश राजवटीचे एक प्रकारे प्रतीक असणाऱ्या दोन लाल रंगाच्या रेषा ध्वजामध्ये असायच्या. मात्र, आता नौदलाच्या नव्या ध्वजामध्ये डाव्या बाजूच्या वरच्या कोपऱ्यात हिंदुस्थानचा तिरंगा आहे, तर उजव्या बाजूला अष्टकोनी आकारामध्ये निळ्या पार्श्वभूमीवर सोनेरी रंगात अशोकस्तंभ आणि नौकांचा नांगर (अँकर) आहे.
View this post on Instagram
