इराण, इस्रायल आणि अमेरिका यांच्यातील संघर्षामुळे आखाती देशात रणसंग्राम सुरू आहे. अनेक देश सध्या युद्धाच्या आगीत अडकले आहेत. या युद्धामुळे हिंदुस्थानला आर्थिक फटका बसला असून, देशातील 4 लाख टन निर्यात होणारा बासमती तांदूळ अडकला आहे. यामुळे बासमती निर्यातदाऱ्यांपासून तांदूळ पिकवणाऱ्या शेतकऱ्यांपर्यंत सर्वांना याचा फटका बसला आहे. शेकडो कोटी तांदळाची वाहतूक बंदरांवर अडकून पडल्याने देयकेही मिळण्यातही अडचणी निर्माण झाल्या आहेत.
हिंदुस्थान एकूण बासमती निर्यातीपैकी सुमारे 72 टक्के निर्यात आखाती देशांमध्ये पाठवतो. जर युद्ध सुरूच राहिले तर निर्यातीवर गंभीर परिणाम होईल. पंजाब बासमती तांदूळ निर्यातदार संघटनेचे (PBREA) संचालक अशोक सेठी यांनी सांगितले की, आखाती देशांमध्ये बासमती तांदळाची सर्वात मोठी निर्यात बिर्याणीमुळे होते. हा प्रदेश बासमती तांदळाची सर्वात मोठी आंतरराष्ट्रीय बाजारपेठ आहे. युद्धामुळे या प्रदेशातील बासमती व्यवसायाला धक्का बसला आहे. बहुतेक वस्तू उधारीवर आयात केल्या जातात, त्यामुळे लोकांचे पैसे अडकले आहेत. केंद्र सरकारने निर्यात पत हमी महामंडळामार्फत पेमेंटची हमी द्यावी, अशी मागणीही सेठी यांनी केली आहे.
आकडेवारीनुसार, अंदाजे 2 लाख टन तांदूळ वाहतुकीत आहे आणि 2 लाख टन बंदरांवर अडकला आहे. जहाजे आणि कंटेनरचा अभाव आणि विम्याच्या वाढत्या जोखमीमुळे निर्यातदार या मालाची वाहतूक करू शकत नाहीत. होर्मुझच्या सामुद्रधुनीसारख्या महत्त्वाच्या सागरी मार्गांवर तणाव आणि अस्थिरतेमुळे ही समस्या उद्भवली आहे.
2024-25 मध्ये हिंदुस्थानने 6,065,483 मेट्रिक टन बासमती तांदळाची निर्यात केली, ज्यामुळे देशाला 50,312 कोटी रुपयांचे परकीय चलन मिळाले. यापैकी 36,139 कोटी रुपये केवळ आखाती देशांमधून आले. सौदी अरेबिया, इराक, इराण, संयुक्त अरब अमिराती आणि येमेन हे बासमती तांदळाचे सर्वात मोठे खरेदीदार आहेत. हिंदुस्थानातील एकूण बासमती निर्यातीपैकी हे पाच देश 67 टक्के निर्यात करतात.
कमर्शियल इंटेलिजन्स अँड स्टॅटिस्टिक्स डायरेक्टरेट जनरल यांच्या माहितीनुसार, सौदी अरेबिया हिंदुस्थानातून सर्वाधिक बासमती तांदळाची आयात करतो. 2024-25 मध्ये त्यांनी 10,191 कोटी रुपयांचा बासमती तांदूळ आयात केला. इराणने 8,897 कोटी रुपयांची कृषी उत्पादने आयात केली, त्यापैकी एकट्या बासमती तांदळाचा वाटा 6,374 कोटी रुपयांचा होता. सध्या, इराण हा हिंदुस्थानी बासमतीचा तिसरा सर्वात मोठा खरेदीदार आहे.
डीजीसीआयएसच्या आकडेवारीनुसार, 2018-19 मध्ये इराणने हिंदुस्थानातून 1,483,697 मेट्रिक टन बासमती तांदूळ आयात केला. तथापि, 2019-20 मध्ये हा आकडा 1,319,156 टन, 2022-23 मध्ये 998,877 टन आणि 2024-25 मध्ये फक्त 855,133 टन इतका होता. गेल्या काही महिन्यांपासून इराणमध्ये सुरू असलेल्या अशांततेमुळे आणि आता युद्धामुळे, डिसेंबर 2025 ते मार्च 2026 या तिमाहीत निर्यातीवर गंभीर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.
