अमेरिका आणि इराणमधील तणाव पुन्हा वाढल्याने आखातात पुन्हा एकदा युद्धाचे ढग जमू लागले आहेत. त्यापार्श्वभूमीवर जागतिक तेल कंपन्यांनी धोक्याचा इशारा दिला आहे. त्यामुळे कच्च्या तेलाचे दर गगनाला भिडले असतानाच या नव्या इशाऱ्यामुळे जगाची चिंता वाढली आहे.
सुमारे दोन महिन्यांपूर्वी, अमेरिकन गुंतवणूक बँक जेपी मॉर्गनने एक विश्लेषण प्रसिद्ध केले होते. त्यात जगातील कच्च्या तेलाचा किमान साठा संपायला किती वेळ लागेल? आणि त्याचा जगावर काय परिणाम होईल, याची माहिती देण्यात आली होती. त्यानुसार बाजारात अब्जावधी बॅरल तेल उपलब्ध असले तरी, जर उपलब्ध साठा खूप कमी झाला आणि तेल वाहूक खंडीत झाली तर संपूर्ण व्यवस्था कोलमडून पडेल, असा अंदाज वर्तवण्यात आला होता.
आता आणखी २-३ आठवड्यांत तेल खूप महाग होईल की ते सर्वसामान्यांच्या आवाक्याबाहेर जाईल, असा धोक्याचा इशारा जगभरातील तेल कंपन्यांनी दिला आहे. होर्मुझ सामुद्रधुनी बंद झाल्यामुळे आणि इराण-अमेरिका संघर्षामुळे जागतिक कच्च्या तेलाचा साठा वेगाने कमी होत आहे. जेपी मॉर्गन, शेवरॉन आणि इतर प्रमुख तेल कंपन्यांनी इशारा दिला आहे की जून आणि जुलैमध्ये तेलाच्या किमती झपाट्याने वाढू शकतात.
जवळपास चार आठवड्यांनंतर, बँकेने आणखी एक विश्लेषण प्रसिद्ध केले, ज्यात होर्मुझची सामुद्रधुनी सप्टेंबरपर्यंत काही प्रमाणात खुली होईलअसे म्हटले आहे. बँकेनुसार, २०२६ च्या सुरुवातीला जागतिक तेलसाठा ८.४ अब्ज बॅरल होता, परंतु त्यापैकी केवळ ०.८ अब्ज बॅरलच वापरण्यायोग्य होता. त्यामुळे होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद राहिली आणि वाढत्या तेलाच्या किमतींमुळे मागणीतील घट दररोज ५.५ दशलक्ष बॅरलवर स्थिर राहिली, तर ओईसीडी (आर्थिक सहकार्य आणि विकास संघटना) देशांच्या व्यावसायिक तेलसाठ्यावर जूनपर्यंत दबाव येऊ शकतो.
होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद असल्यामुळे, दररोज सुमारे १० दशलक्ष बॅरल तेल गरजू देशांपर्यंत पोहोचू शकले नाही. सामान्यतः, अशा परिस्थितीत किमती झपाट्याने वाढून मागणी कमी व्हायला हवी होती. तथापि, मार्चच्या अखेरीस झपाट्याने वाढल्यानंतर आणि त्यानंतर एका महिन्याने पुन्हा वाढल्यानंतर, तेलाच्या किमती घसरू लागल्या. यामुळे मागणी कमी होण्याऐवजी वाढली आहे. म्हणूनच जेपीमॉर्गनने एक अहवाल प्रसिद्ध केला, ज्यात म्हटले होते की जागतिक तेल बाजाराच्या गणितात काहीतरी गडबड आहे. काही आठवड्यांनंतर, गोल्डमन सॅक्सनेही अहवाल दिला की, होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद असूनही, मे महिन्यात जागतिक तेलसाठ्यात दररोज विक्रमी ८.७ दशलक्ष बॅरलची घट झाली.
जागतिक तणावाचा परिणाम पुढील काही आठवड्यांत तेलाच्या किमतींमध्ये थेट दिसून येईल. जून आणि विशेषतः जुलैमध्ये किमती वाढतील. या इशाऱ्यामुळे जागाची चिंता वाढली आहे की, युद्ध संपवण्यासाठी करार झाला तरी, तेलाच्या किमती अनेक महिने वाढलेल्या राहू शकतात. तसेही, असा करार सध्या दृष्टिपथात आहे. या संघर्षामुळे जागतिक बाजारातून दररोज १२ ते १३ दशलक्ष बॅरल तेलाचा पुरवठा आधीच कमी झाला आहे. इराण युद्ध खऱ्या अर्थाने संपत नाही आणि होर्मुझची सामुद्रधुनी पूर्णपणे सामान्य होत नाही, तोपर्यंत जागतिक तेलसाठा दररोज अंदाजे १० ते १४ दशलक्ष बॅरलच्या दराने कमी होत राहील.
