इयत्ता 9 आणि 10 च्या विज्ञानाच्या पाठ्यपुस्तकांमधून चार्ल्स डार्विनचा उत्क्रांती सिद्धांत काढून टाकल्याबद्दल संपूर्ण हिंदुस्थानातील 1,800 हून अधिक शास्त्रज्ञ, शिक्षक, आणि विज्ञानप्रेमींनी NCERT ला एका खुल्या पत्रावर स्वाक्षरी केली आहे.
ब्रेकथ्रू सायन्स सोसायटीने 20 एप्रिल रोजी एक पत्रक प्रसिद्ध केले ज्यामध्ये ‘अभ्यासक्रमातून उत्क्रांती वगळण्यासाठी अपील’ या शीर्षकाच्या पत्राचा समावेश आहे, ज्यावर इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ सायन्स, टाटा इन्स्टिट्यूट ऑफ फंडामेंटल रिसर्च आणि इंडियन इन्स्टिट्यूट ऑफ टेक्नॉलॉजी यासारख्या उल्लेखनीय वैज्ञानिक संस्थांच्या प्रतिनिधींनी स्वाक्षरी केली आहे.
विज्ञानाच्या पाठ्यपुस्तकातील ‘आनुवंशिकता आणि उत्क्रांती’ याच्या जागी ‘आनुवंशिकता’ आली. तथापि, वैज्ञानिक समुदायाचा असा विश्वास आहे की डार्विनचा उत्क्रांतीचा सिद्धांत काढून टाकणे ही एक ‘फसवणूक’ आहे आणि या मूलभूत वैज्ञानिक शोधाच्या संपर्कात न येता विद्यार्थी त्यांच्या विचार प्रक्रियेत अपंग होतील.
‘जैविक उत्क्रांतीचा सिद्धांत, जो 10वीच्या विज्ञान अभ्यासक्रमाचा अविभाज्य भाग होता, तो वगळण्यात आल्याचे पाहून देशातील वैज्ञानिक समुदाय हताश झाला आहे. कोरोना महामारीच्या काळात अभ्यासक्रम कमी करण्यासाठी अंतरिम उपाय म्हणून हा प्रथम वगळण्यात आला होता. पण NCERT दस्तऐवज https://ncert.nic.in/pdf/BookletClass10.pdf सांगतो की ते ‘अभ्यासातील तर्कसंगतीकरण’साठीचे एक पाऊल म्हणून कायमचे वगळण्यात आले आहे!’, असं सांगण्यात आलं आहे.
या पत्रात पुढे स्पष्ट करण्यात आलं आहे की वैज्ञानिक स्वभाव आणि तर्कसंगत जागतिक दृष्टिकोन विकसित करण्यासाठी उत्क्रांती प्रक्रिया महत्त्वपूर्ण आहे आणि डार्विनचा नैसर्गिक निवडीचा सिद्धांत विद्यार्थ्यांना गंभीर विचार आणि वैज्ञानिक पद्धतीचे महत्त्व शिकवतो.
‘जैविक जग सतत बदलत आहे, ही वस्तुस्थिती आहे की उत्क्रांती ही एक कायद्याने चालणारी प्रक्रिया आहे. ज्याला दैवी हस्तक्षेपाची आवश्यकता नाही आणि मानव वानराच्या काही प्रजातींपासून उत्क्रांत झाला आहे हे डार्विनने त्याचा सिद्धांत मांडला तेव्हापासून ते तर्कसंगत विचारांचे आधारस्तंभ आहेत’, असं पत्रात म्हटलं आहे.
वैज्ञानिक भाग हटविण्यावर आधीच्या भूतकाळातील इतिहासकारांनी टीका केली होती, ज्यांनी असा युक्तिवाद केला होता की ते मौल्यवान विचार आणि भविष्यातील आव्हानांना तोंड देण्यासाठी आवश्यक शैक्षणिक मूल्यांपासून वंचित ठेवते.
