अमेरिकेचे राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांचा तणाव वाढवणारी बातमी समोर आली आहे. जगभरातील मध्यवर्ती बँकांकडे आता यूएस ट्रेझरी बाँड्सपेक्षा जास्त सोने आहे. जेफरीजच्या एका अहवालात याबाबतचा दावा करण्यात आला आहे. त्यात म्हटले आहे की यूएस ट्रेझरी बाँड्सपेक्षा जास्त सोने असणे हे गुंतवणूकदारांचे डॉलरपासून दूर जाण्याचे द्योतक आहे. हा अहवाल अशा वेळी आला आहे जेव्हा गुंतवणूकदार यूएस सरकारच्या आर्थिक स्थिरतेवर अधिकाधिक प्रश्नचिन्ह उपस्थित करत आहेत.
जेफरीजच्या मते जगातील मध्यवर्ती बँकांकडून सोन्याची खरेदी सुरूच आहे. आता त्यांच्याकडे यूएस ट्रेझरी बाँड्सपेक्षा जास्त सोने आहे. मध्यवर्ती बँकांनी सोन्याची प्रचंड खरेदी केली आहे. अमेरिकेची आर्थिक परिस्थिती, वाढता कर्जाचा बोजा आणि यूएस डॉलरच्या दीर्घकालीन भविष्याबद्दलच्या वाढत्या चिंतेच्या पार्श्वभूमीवर गुंतवणूकदार सोन्याकडे वळत असल्याचे दिसत आहे.
जेफरीजचे ग्लोबल चीफ ऑफ इक्विटी स्ट्रॅटेजी, क्रिस्टोफर वूड, त्यांच्या नवीन ‘ग्रीड अँड फिअर’ अहवालात असा युक्तिवाद करतात की, वाढत्या बाँड यील्ड्स आणि कठोर चलनविषयक धोरणाच्या अपेक्षांमुळे सोन्याच्या किमतींवर अल्पकालीन दबाव येऊ शकतो, तरीही या सोने आजही मजबूत स्थितीत आहे.
गुंतवणूकदार अमेरिकन सरकारच्या आर्थिक स्थितीबद्दल सातत्याने प्रश्न उपस्थित करत आहेत. जेफरीजच्या मते, अमेरिकेवरील कर्जाचा बोजा इतका वाढला आहे की वार्षिक निव्वळ व्याज देयके विक्रमी १.०३ ट्रिलियन डॉलर्सपर्यंत वाढली आहेत, जी फेडरल सरकारच्या एकूण उत्पन्नाच्या १९% आहे. व्याज खर्च आणि सरकारी खर्च आता सरकारी महसुलाच्या ९३% पेक्षा जास्त आहे.
सोन्यामधील हा कल मध्यवर्ती बँकांच्या, विशेषतः उदयोन्मुख बाजारपेठांमधील, राखीव निधी व्यवस्थापनातील व्यापक बदलाचे उदाहरण आहे. गेल्या काही वर्षांमध्ये, अनेक देशांनी आपला राखीव निधी वैविध्यपूर्ण करण्यासाठी आणि डॉलर-आधारित मालमत्तेवरील अवलंबित्व कमी करण्यासाठी सोन्याचा साठा वेगाने वाढवला आहे. दरम्यान, दीर्घकाळ चाललेला भू-राजकीय तणाव, निर्बंधांचे धोके आणि फियाट चलनांबद्दलच्या चिंतांमुळे सोन्याचे आकर्षण वाढले आहे.
अमेरिकी सरकारी कर्जाची परदेशी मागणी कमकुवत होत असल्याचे दिसते. जेफरीजच्या मते, परदेशी गुंतवणूकदारांनी मार्चमध्ये अमेरिकी ट्रेझरी बॉण्ड्समधील आपली गुंतवणूक १३८.४ अब्ज डॉलर्सने कमी केली, जी सप्टेंबर २०२२ नंतरची सर्वात मोठी मासिक घट आहे.
वर्ल्ड गोल्ड कौन्सिल आणि आयएमएफच्या २०२६ च्या पहिल्या तिमाही अहवालातील आकडेवारीवरून हे स्पष्टपणे दिसून येते की, अमेरिका ८,१३४ टन सोन्याच्या साठ्यासह यादीत अव्वल स्थानी आहे. जर्मनी, त्यानंतर इटली (३,३५० टन) आणि फ्रान्स (२,४५२ टन) यांचा क्रमांक लागतो. रशिया आणि चीन या दोन्ही देशांकडे २,३०० टनांपेक्षा जास्त सोन्याचा साठा आहे, तर हिंदुस्थान अंदाजे ८८० टन साठ्यासह जागतिक स्तरावर आठव्या क्रमांकावर आहे, जो त्याच्या एकूण परकीय चलन साठ्याच्या अंदाजे ११% आहे. स्वित्झर्लंड, जपान आणि नेदरलँड्स यांचाही पहिल्या १० देशांमध्ये समावेश आहे.
जेफरीजच्या मते, सोन्याच्या तुटवड्यात अलीकडे घट झाली असूनही, मध्यवर्ती बँकांकडे ट्रेझरी बाँड्सपेक्षा जास्त सोने आहे. हा अहवाल सूचित करतो की जागतिक वित्तीय प्रणालीमध्ये एक सखोल आणि महत्त्वपूर्ण बदल आधीच सुरू झाला आहे. डॉलर हे जगाचे प्रमुख राखीव चलन असले तरी, मध्यवर्ती बँका मूल्याचे भांडार म्हणून अधिकाधिक सोन्याकडे वळत आहेत.
