हिंदुस्थानला या वर्षात एका मोठ्या हवामान आव्हानाचा सामना करावा लागणार आहे. जागतिक हवामान संघटनेने (WMO) इशारा दिला आहे की, पॅसिफिक महासागरात एल निनोची परिस्थिती वेगाने प्रभावी होत आहे. ही परिस्थिती वर्षाच्या अखेरपर्यंत टिकू शकते. WMO नुसार जून ते ऑगस्ट २०२६ पर्यंत एल निनो सक्रिय राहण्याची ८० टक्के शक्यता आहे आणि नोव्हेंबरपर्यंत ९० टक्क्यांहून अधिक शक्यता आहे. त्यामुळे हिंदुस्थानला कमकुवत मॉन्सून, तीव्र उष्णतेच्या लाटा आणि दुष्काळाचा सामना करावा लागणार आहे.
डब्ल्यूएमओ आणि नासाने इशारा दिला आहे की २०२६ मध्ये एल निनो सक्रिय होईल. त्यामुळे हिंदुस्थानातील मॉन्सून कमकुवत राहण्याची शक्यता असून, ५०-७०% कमी पाऊस पडेल आणि जुलै व ऑगस्टमध्ये तीव्र उष्णतेची लाट येण्याची शक्यता आहे. पाण्याची टंचाई अधिक गंभीर होऊ शकते.
या नैसर्गिक हवामान घटनेचा देशाच्या मॉन्सून, तापमान आणि शेतीवर गंभीर परिणाम होऊ शकतो. हवामान विभागाने (IMD) आधीच सरासरीपेक्षा कमी मॉन्सूनचा अंदाज वर्तवला आहे. एल निनोमुळे ही परिस्थिती आणखी बिकट होत आहे. जागतिक हवामान संघटनेनुसार (WMO), या जुलै आणि ऑगस्टमध्ये देशाच्या अनेक भागांमध्ये पाऊस सामान्यपेक्षा ५० ते ७० टक्क्यांनी कमी असू शकतो. उत्तर, वायव्य, पश्चिम आणि दक्षिण भारतातील तापमान सरासरीपेक्षा ६०-७० टक्क्यांनी जास्त असण्याची शक्यता आहे.
नासाच्या उपग्रह प्रतिमांनी देखील याची पुष्टी केली आहे की उष्णकटिबंधीय पॅसिफिकमध्ये उष्ण पाणी पसरत आहे. कमकुवत होत असलेले वारे आणि वाढणारी समुद्राची पातळी हे एल निनोच्या आगमनाचे स्पष्ट संकेत आहेत. तीन वर्षांच्या ला निनोनंतर, आता एल निनो परतत आहे, ज्यामुळे हवामान अधिक अनिश्चित होत आहे.
डब्ल्यूएमओनुसार, या हंगामात दक्षिण आशियामध्ये पाऊस सामान्यपेक्षा कमी राहण्याची शक्यता आहे. भारतीय हवामान विभागानेही सरासरीपेक्षा कमी मॉन्सूनचा अंदाज वर्तवला आहे. जून २०२६ पर्यंत देशात आधीच ४०-४६ टक्के पावसाची तूट नोंदवली गेली आहे. एल निनोमुळे, बाष्पयुक्त वारे कमकुवत होत आहेत, ज्यामुळे मध्य महाराष्ट्र, बिहार आणि उत्तर प्रदेशसारख्या राज्यांमध्ये दुष्काळाची परिस्थिती निर्माण होऊ शकते.
जागतिक हवामान संघटनेने (WMO) जून ते ऑगस्ट दरम्यान जगभरात सरासरीपेक्षा जास्त तापमानाचा इशारा दिला आहे. उत्तर, मध्य, पश्चिम आणि दक्षिण हिंदुस्थानात उष्णतेची लाट अधिक काळ टिकण्याची आणि तीव्र होण्याची शक्यता आहे. बिहार, उत्तर प्रदेश, महाराष्ट्र, राजस्थान आणि मध्य प्रदेशमध्ये तापमान आधीच ४५ अंश सेल्सिअसपेक्षा जास्त आहे.
हवामान तज्ज्ञांच्या मते, एल निनो दरम्यान, उष्ण हवा अधिक आर्द्रता शोषून घेते, ज्यामुळे जिथे पाऊस पडतो तिथे मुसळधार पाऊस पडतो, परंतु मोठे भाग कोरडे आणि उष्ण राहतात. अपुऱ्या पावसामुळे खरीप पिकांवर (भात, मका, सोयाबीन इत्यादी) गंभीर परिणाम होऊ शकतो. जलाशयांची पातळी कमी होईल, वीज निर्मिती घटेल आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेवर भार पडेल. १९७२, २००९ आणि २०१५ सारख्या एल निनो वर्षांमध्ये भारताला मोठे आर्थिक नुकसान झाले. २०२६ चा एल निनो हिंदुस्थानसाठी एक मोठी परीक्षा ठरू शकतो. जागतिक हवामान संघटना (WMO), नासा (NASA), हवामान विभाग (BoM) आणि भारतीय हवामान विभाग (IMD) यांचे स्पष्ट इशारे दिले आहेत.
