हिंदुस्थानी स्वयंपाकघरात डाळ हा जवळपास प्रत्येक घराचा एक महत्त्वाचा भाग असतो. डाळीला चवीसोबतच आरोग्यासाठी आणि पोषणाचा एक उत्तम स्त्रोत मानले जाते. मात्र, आपण रोज एकाच प्रकारची डाळ खाऊन कंटाळतात, विशेषतः लहान मुले. अशा वेळी डाळ थोड्या वेगळ्या पद्धतीने बनवून ती अधिक चविष्ट केली जाऊ शकते. यामुळे जेवणाची चवही बदलते आणि डाळ खाण्याची इच्छाही होते.
डाळींमध्ये प्रोटीन, फायबर, आयर्न, फोलेट, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि अनेक आवश्यक जीवनसत्त्वे व खनिजे आढळतात. नियमित आणि संतुलित प्रमाणात डाळींचे सेवन केल्याने शरीराला आवश्यक पोषण मिळण्यास, पचनसंस्था सुधारण्यास आणि दीर्घकाळ पोट भरलेले राहण्यास मदत होते. चांगली गोष्ट म्हणजे वेगवेगळ्या डाळींपासून काही झटपट आणि चविष्ट पदार्थ तयार केले जाऊ शकतात. जाणून घेऊया कोणत्या डाळींपासून चविष्ट पदार्थ बनवता येतात.
डाळींपासून बनवा झटपट आणि टेस्टी डिश
मूग डाळ चिला
मूग डाळ 4 ते 5 तास भिजवून नंतर मिक्सरमध्ये वाटून घ्या. नंतर त्यामध्ये कांदा, हिरवी मिरची, कोथिंबीर आणि हलके मसाले घालून बॅटर तयार करा. तव्यावर कमी तेलात हा चिला दोन्ही बाजूंनी भाजून घ्या. हा प्रोटीन आणि फायबरने समृद्ध असलेला नाश्ता आहे. जो दीर्घकाळ पोट भरलेले ठेवण्यास आणि शरीराला ऊर्जा देण्यास मदत करतो.
मसुर डाळीचे सूप
मसूर डाळ, टोमॅटो, गाजर, लसूण आणि हलक्या मसाल्यांसोबत उकळून घ्या. त्यानंतर ते थोडे थंड करून मिक्सरमधून बारीक करा आणि पुन्हा काही मिनिटे शिजवून घ्या. हे सूप हलके, पौष्टिक आणि पचनास सोपे असते. यातून प्रोटीन, आयर्न आणि फायबर चांगल्या प्रमाणात मिळते, जे संतुलित आहाराचा भाग बनू शकते.
चणा डाळ टिक्की
भिजवलेली चणा डाळ हलकी उकळून नंतर वाटून घ्या. यात कांदा, कोथिंबीर, मसाले आणि थोडे बेसन घालून टिक्की (कटलेट) चा आकार द्या. या टिक्की तव्यावर कमी तेलात शॅलो फ्राय करा. हा चविष्ट स्नॅक प्रोटीन आणि फायबरचा चांगला स्रोत आहे, जो संध्याकाळच्या छोट्या भुकेसाठी एक उत्तम पर्याय ठरू शकतो.
मिक्स डाळ खिचडी
मूग, मसूर आणि तूर डाळ एकत्र करून तांदूळ, गाजर, मटार आणि हलक्या मसाल्यांसोबत प्रेशर कुकरमध्ये शिजवून घ्या. वरून साजूक तुपाची हलकी फोडणी देऊन गरमागरम सर्व्ह करा. हा एक संतुलित आहार आहे, यामध्ये प्रोटीन, फायबर, कार्बोहायड्रेट्स आणि अनेक आवश्यक पोषक घटक मिळतात.
उडीद डाळ डोसा
उडीद डाळ आणि तांदूळ भिजवून एकत्र वाटून घ्या आणि हे पीठ आंबवण्यासाठी ठेवा. यानंतर तव्यावर पातळ आणि कुरकुरीत डोसा तयार करा. हा डोसा सांबर आणि नारळाच्या चटणीसोबत सर्व्ह करा. हा प्रोटीनने भरपूर आणि चविष्ट नाश्ता शरीरातील ऊर्जा दीर्घकाळ टिकवून ठेवण्यास मदत करतो.
डाळींचे पदार्थ बनवताना कोणत्या गोष्टींची काळजी घ्यावी?
- बहुतेक सर्व डाळी शिजवण्यापूर्वी काही तास भिजवणे फायदेशीर मानले जाते, यामुळे त्या लवकर शिजतात आणि पचायलाही हलक्या होतात.
- डाळींचे पदार्थ बनवताना जास्त प्रमाणात तेल, तूप आणि मसाल्यांचा वापर करणे टाळावे.
- डाळींमध्ये ताज्या भाज्या मिक्स करून त्याची पौष्टिकता आणखी वाढवता येऊ शकते.
