आपल्या स्वयंपाकघरात सहज उपलब्ध असणारी काळी मिरी केवळ पदार्थांची चव वाढवण्यासाठीच वापरली जात नाही, तर तिच्यामध्ये अनेक उपयुक्त पोषक घटक आणि वनस्पतीजन्य संयुगे आढळतात. त्यामुळे पारंपरिक औषधोपचारांमध्येही काळ्या मिरीचा वापर केला जातो. काळ्या मिरीतील ‘पायपरिन’ हे प्रमुख सक्रिय संयुग मानले जाते. काळी मिरीमध्ये लोह, कॅल्शियम, फॉस्फरस आणि काही जीवनसत्त्वे आढळतात. योग्य प्रमाणात तिचे सेवन केल्यास पचनक्रिया सुधारण्यास आणि भूक वाढण्यास मदत होऊ शकते. अपचन, गॅस किंवा पोटाशी संबंधित किरकोळ तक्रारींमध्येही काळी मिरी उपयुक्त ठरू शकते.
काळ्या मिरीमध्ये दाह कमी करण्यास मदत करणारे गुणधर्म असल्याचे काही संशोधनातून दिसून आले आहे. तसेच तिच्यातील अँटिऑक्सिडंट घटक शरीरातील ऑक्सिडेटिव्ह स्ट्रेस कमी करण्यास मदत करू शकतात.
सर्दी-खोकल्याच्या काळातही अनेकजण काळ्या मिरीचा वापर करतात. मात्र, काळी मिरी कोणत्याही आजारावर रामबाण उपचार किंवा कर्करोगावरील उपचार आहे, असे मानणे योग्य नाही. कर्करोग, मलेरिया किंवा इतर गंभीर आजारांमध्ये डॉक्टरांनी सांगितलेले उपचार घेणे आवश्यक आहे.
दातदुखी किंवा इतर त्रासांवर काळी मिरी थेट वापरण्यापूर्वीही तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. कोणत्याही पदार्थाचे अतिसेवन केल्यास त्रास होऊ शकतो. त्यामुळे काळी मिरी आहाराचा भाग म्हणून योग्य प्रमाणात घेणे अधिक योग्य ठरते.
