आजकाल आरोग्याबाबत जागरूकता वाढल्यामुळे आहारात वेगवेगळ्या धान्यांचा समावेश करण्याकडे लोकांचा कल वाढला आहे. दलिया म्हणजेच लापशी आणि क्विनोआ हे त्यापैकी लोकप्रिय पर्याय आहेत. दोन्ही पदार्थांचे स्वतःचे काही पोषणमूल्य असल्याने गरजेनुसार त्यांची निवड करता येते.
दलियामध्ये फायबर आणि कार्बोहायड्रेट्स असतात. त्यामुळे तो पोटभरू पदार्थ मानला जातो. फायबरमुळे पचनक्रियेला मदत होते आणि बराच वेळ पोट भरल्यासारखे वाटू शकते. नाश्ता किंवा हलका आहार म्हणून दलियाचा वापर केला जातो. दुसरीकडे, क्विनोआमध्ये प्रथिने, फायबर आणि विविध अमिनो आम्ले असतात. क्विनोआ नैसर्गिकरित्या ग्लूटेन-मुक्त असल्याने ग्लूटेन टाळणाऱ्या व्यक्तींसाठी तो पर्याय ठरू शकतो. वजन नियंत्रणाचा प्रयत्न करणाऱ्या व्यक्तींसाठीही योग्य प्रमाणात क्विनोआ आहारात समाविष्ट करता येतो.
मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी कोणताही पदार्थ किती प्रमाणात खायचा, याकडे विशेष लक्ष देणे आवश्यक आहे. क्विनोआ किंवा दलिया यापैकी एक निवडताना एकूण आहार, रक्तातील साखरेची पातळी आणि डॉक्टरांचा सल्ला विचारात घ्यावा.
किडनीच्या आजाराच्या रुग्णांसाठी मात्र आहाराचे नियम व्यक्तीनुसार बदलू शकतात. त्यामुळे अशा रुग्णांनी स्वतःहून क्विनोआ किंवा इतर उच्च प्रथिने असलेले पदार्थ वाढवण्यापूर्वी डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
म्हणूनच ‘दलिया चांगला की क्विनोआ?’ याचे एकच उत्तर नसून, व्यक्तीचे आरोग्य, आहाराची गरज आणि वैद्यकीय स्थिती यानुसार योग्य पर्याय निवडणे महत्त्वाचे आहे.
