शरीरातील प्रत्येक पेशी, ऊती आणि अवयवांच्या योग्य कार्यासाठी पाणी आवश्यक आहे. शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवणे, पोषक घटक शरीराच्या विविध भागांपर्यंत पोहोचवणे आणि शरीरातील अनावश्यक पदार्थ बाहेर टाकणे यामध्ये पाण्याची महत्त्वाची भूमिका असते.
दिवसभर श्वास घेणे, घाम येणे, लघवी आणि मलविसर्जन यामुळे शरीरातील पाणी कमी होत असते. त्याची भरपाई न झाल्यास डिहायड्रेशन म्हणजेच शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ शकते.
दिलेल्या माहितीनुसार, एका निरोगी प्रौढ व्यक्तीला दिवसभरात एकूण 2.7 ते 3.7 लिटर फ्लुइडची गरज असू शकते. मात्र, यामध्ये केवळ पाणीच नाही तर दूध, चहा, कॉफी, इतर पेये आणि अन्नातून मिळणाऱ्या पाण्याचाही समावेश होतो. त्यामुळे प्रत्येक व्यक्तीने दररोज 3 ते 4 लिटर पाणीच प्यावे, असे आवश्यक नाही.
सामान्यतः आठ ग्लास पाणी हा एक सोपा अंदाज असू शकतो. मात्र हवामान, व्यायाम, घाम येण्याचे प्रमाण आणि व्यक्तीची शारीरिक गरज यानुसार ही मात्रा बदलू शकते.
शरीरात पाण्याची कमतरता कशी ओळखाल?
तहान लागणे आणि लघवीचा रंग गडद होणे ही पाण्याची कमतरता होण्याची सामान्य लक्षणे आहेत. याशिवाय डोकेदुखी, थकवा आणि चक्कर येऊ शकते. गंभीर डिहायड्रेशन झाल्यास विचार करण्यास अडचण किंवा गोंधळासारखी लक्षणेही दिसू शकतात.
उन्हात जास्त वेळ राहणाऱ्या, जास्त व्यायाम करणाऱ्या किंवा जास्त घाम येणाऱ्या व्यक्तींना अधिक द्रवपदार्थांची गरज भासू शकते. उलटी, जुलाब किंवा ताप असल्यासही शरीरातील पाणी कमी होऊ शकते.
दिवसभर एकाच वेळी मोठ्या प्रमाणात पाणी पिण्यापेक्षा थोड्या-थोड्या अंतराने पाणी पिणे चांगले. मात्र गरजेपेक्षा जास्त पाणी पिणेही टाळावे, कारण अतिप्रमाणात पाणी घेतल्याने शरीरातील सोडियमचे प्रमाण कमी होऊ शकते.
