व्हिटॅमिन B12 हे शरीरासाठी आवश्यक पोषकद्रव्य आहे. लाल रक्तपेशी तयार होणे आणि मज्जासंस्थेचे योग्य कार्य यांसह शरीरातील अनेक प्रक्रियांमध्ये त्याची भूमिका असते. B12 ची कमतरता झाल्यास काही लक्षणे दिसू शकतात. मात्र, हीच लक्षणे इतर कारणांमुळेही होऊ शकतात. त्यामुळे लक्षणे दिसली म्हणून स्वतःहून B12 ची औषधे घेण्याऐवजी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
B12 ची कमतरता झाल्यास काही लोकांच्या जिभेवर परिणाम होऊ शकतो. जीभ लाल, गुळगुळीत किंवा दुखत असल्याचे जाणवू शकते. जिभेवरील छोट्या पॅपिला कमी झाल्यामुळे असा बदल दिसू शकतो.
B12 ची कमतरता झाल्यास मेगालोब्लास्टिक अॅनिमिया होऊ शकतो. त्यामुळे शरीराच्या ऊतींना ऑक्सिजनचा पुरवठा कमी होऊन थकवा, अशक्तपणा, चक्कर येणे किंवा थोडे काम केल्यानंतरही दम लागणे अशी लक्षणे जाणवू शकतात.
B12 मज्जासंस्थेच्या आरोग्यासाठीही महत्त्वाचे आहे. त्याची कमतरता दीर्घकाळ राहिल्यास हात-पायांना झिणझिण्या येणे, बधिरपणा, जळजळ किंवा संवेदना कमी होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात. ही लक्षणे अनेकदा पायांपासून सुरू होऊ शकतात.
B12 ची कमतरता काही लोकांमध्ये एकाग्रता कमी होणे, विचार करण्यास अडचण येणे, विसरभोळेपणा, गोंधळ किंवा मूडमध्ये बदल यांसारख्या समस्या निर्माण करू शकते.
दीर्घकाळ B12 ची कमतरता राहिल्यास मज्जासंस्थेवर परिणाम होऊ शकतो. त्यामुळे चालताना अस्थिरता जाणवणे, वारंवार ठेचकाळणे किंवा शरीराचा तोल सांभाळण्यास अडचण येणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.
वरीलपैकी एखादे लक्षण दिसले म्हणजे B12 ची कमतरता आहेच असे नाही. मात्र, थकवा, झिणझिण्या, बधिरपणा, जिभेतील बदल, एकाग्रतेच्या समस्या किंवा चालताना तोल जाणे अशी लक्षणे सातत्याने जाणवत असतील तर डॉक्टरांचा सल्ला घ्या. आवश्यक असल्यास रक्त तपासणी करून B12 ची पातळी तपासली जाऊ शकते.
