उपवासाच्या काळात कोणता पदार्थ खावा, याबाबत अनेकांच्या मनात प्रश्न असतो. राजगिरा आणि साबुदाणा हे दोन्ही पदार्थ उपवासात लोकप्रिय आहेत. मात्र, त्यांच्या पोषणमूल्यात महत्त्वाचा फरक आहे. राजगिरा प्रथिने आणि खनिजांचा चांगला स्रोत आहे, तर साबुदाणा प्रामुख्याने शरीराला ऊर्जा देणारा पिष्टमय पदार्थ आहे.
राजगिरा अधिक पोषक
राजगिऱ्यामध्ये प्रथिने, फायबर, लोह, मॅग्नेशियम आणि कॅल्शियम यांसारखी पोषकतत्त्वे असतात. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून राजगिरा उपयुक्त ठरतो. राजगिऱ्याच्या पिठापासून भाकरी, थालीपीठ आणि लापशी तयार करता येते. राजगिरा नैसर्गिकरीत्या ग्लूटेनमुक्त असल्यामुळे ग्लूटेन टाळणाऱ्या व्यक्तींसाठीही तो एक पर्याय आहे.
साबुदाणा ऊर्जा देतो
साबुदाण्यामध्ये कर्बोदकांचे प्रमाण जास्त असते. त्यामुळे तो शरीराला ऊर्जा पुरवतो. साबुदाणा खिचडीमध्ये शेंगदाणे आणि दही यांचा समावेश केल्यास आहारातील प्रथिने व इतर पोषकतत्त्वे वाढवता येतात. मात्र, साबुदाण्यात स्वतःहून प्रथिने आणि फायबरचे प्रमाण कमी असते.
कोणता पर्याय निवडावा?
पोषणाच्या दृष्टीने प्रथिने, फायबर आणि खनिजांचा पुरवठा लक्षात घेतल्यास राजगिरा हा साबुदाण्यापेक्षा अधिक पोषक पर्याय ठरू शकतो. दुसरीकडे, ऊर्जा मिळवण्यासाठी साबुदाण्याचा आहारात समावेश करता येतो. दोन्ही पदार्थांचे सेवन किती प्रमाणात केले जाते आणि ते कसे तयार केले जातात, यावरही त्यांचे एकूण पोषणमूल्य अवलंबून असते.
वजन नियंत्रणात ठेवायचे असल्यास तळलेले पदार्थ, जास्त साखर आणि अतिरिक्त तेल यांचे प्रमाण मर्यादित ठेवावे. तसेच उपवासात पुरेसे पाणी पिणे आणि शक्य तितका संतुलित आहार घेणे आवश्यक आहे.
थोडक्यात, उपवासात राजगिरा आणि साबुदाणा दोन्ही खाता येतात; मात्र अधिक पोषक आहारासाठी राजगिऱ्याला प्राधान्य देणे आणि साबुदाण्याचे सेवन योग्य प्रमाणात करणे हिताचे ठरू शकते.
