उपवास म्हटले की अनेकांच्या डोळ्यांसमोर साबुदाणा खिचडी येते. चविष्ट आणि सहज तयार होणारी ही डिश उपवासाच्या दिवसांत मोठ्या प्रमाणावर खाल्ली जाते. मात्र, साबुदाण्याचे पोषणमूल्य आणि त्याचे सेवन किती प्रमाणात करावे, याकडेही लक्ष देणे आवश्यक आहे. साबुदाणा हा मुख्यतः पिष्टमय पदार्थ असून तो शरीराला ऊर्जा पुरवतो. भूक कमी लागणे किंवा थकवा जाणवणे अशा वेळी साबुदाण्याची खिचडी खाल्ल्याने ऊर्जा मिळू शकते. मात्र, साबुदाण्यामध्ये प्रथिने, फायबर आणि अनेक जीवनसत्त्वांचे प्रमाण तुलनेने कमी असते. त्यामुळे केवळ साबुदाण्यावर अवलंबून न राहता आहारात इतर पौष्टिक पदार्थांचाही समावेश करावा.
साबुदाण्याची खिचडी शेंगदाणे, बटाटा आणि मर्यादित प्रमाणातील तेल किंवा तूप वापरून तयार केली जाते. त्यासोबत दही घेतल्यास आहारात प्रथिने आणि कॅल्शियमची भर पडू शकते. मात्र, शेंगदाण्याची अ‍ॅलर्जी असल्यास त्यांचा वापर टाळावा.
महिलांच्या आरोग्याबाबत काय लक्षात घ्यावे?
मासिक पाळी, रजोनिवृत्तीपूर्व अवस्था किंवा रजोनिवृत्तीच्या काळात थकवा आणि भुकेत बदल जाणवू शकतात. अशा वेळी संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे असते. मात्र, साबुदाणा खिचडी खाल्ल्याने जास्त मासिक रक्तस्राव कमी होतो, हार्मोन्स नियंत्रित होतात किंवा प्रजननक्षमता वाढते, याला पुरेसा वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध नाही.
मासिक पाळीत असामान्य रक्तस्राव, सतत थकवा किंवा वारंवार डोकेदुखी जाणवत असल्यास केवळ आहारावर अवलंबून न राहता डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
साबुदाणा खिचडी हा उपवासातील ऊर्जा देणारा पर्याय असला, तरी योग्य प्रमाणात सेवन करणे आणि इतर पौष्टिक पदार्थांचा समावेश करणे आरोग्यासाठी महत्त्वाचे आहे.
