रिटायर्ड बट नॉट टायर्ड

पाटी, पेन्सीलच्या काळातील पिढी आता निवृत्त होतेय दुसरीकडे डिजिटल युगात वावरलेली पिढी पोटापाण्यासाठी देशभर, वेळ पडल्यास देशाबाहेर जात आहे. अशा दोन पिढय़ांमध्ये पालक आणि मुलांच्यात भली मोठी जनरेशन गॅप निर्माण झाली आहे. जुन्या काळातील विचारांचा पगडा असलेल्या आईवडिलांशी मुलांचे पटत नाही असे चित्र घराघरातून दिसून येत आहे. अशावेळी समवयस्क मंडळी आपल्या सभोवती असावीत असे वयोवृद्ध मंडळींना वाटतं राहाते. काही घरांमध्ये उच्च शिक्षण घेऊन मुले परदेशात स्थिरावतात. ज्यांच्यासाठी आयुष्यभर आपण राबलो ती मुलं नेमकी वाढत्या वयात आधाराच्या वेळी घरात नसतात. घरात पैसाअडका, समृद्धी असूनही वयोवृद्ध मंडळी एकटी पडली आहेत. त्यांनाही कुठेतरी आधाराची, समवयस्क मंडळींच्या सोबतीची गरज आहे. हाच धागा पकडून साथ साथ चल चॅरिटेबल ट्रस्टने गुहागर तालुक्यातील वेळणेश्वरसारख्या समुद्रकिनारी निसर्गाने नटलेल्या गावात विवेकानंदालय उभारण्यास सुरुवात केली आहे. विवेकानंदालय म्हणजे एक आगळंवेगळं वृद्धाश्रम की ज्यामध्ये वयोवृद्ध मंडळी एकत्र राहून दिवसभर सामाजिक कार्य करणार आहेत.

साथ साथ चॅरिटेबल ट्रस्टची 2014 मध्ये स्थापना झाली. सुरुवातीला त्यांनी वेळणेश्वर हेदवी, वाघांबे या गावात दहावीच्या विद्यार्थ्यांसाठी मार्गदर्शन वर्ग सुरू केले. त्याचबरोबर वैद्यकीय शिबिरांचे आयोजन केले. नाचणी मूल्यवर्धन कार्यशाळेचेही यशस्वी आयोजन करून शेतकऱयांना त्याचा लाभ मिळवून दिला. संस्थेचे शरद जोशी हे विवेकानंद केंद्राचे मुंबई सचिव म्हणून काम करत होते. पाणी अडवा, पाणी जिरवा वृक्षारोपणासारखे उपक्रम राबवताना विवेकानंदालय वृद्धाश्रमाची संकल्पना त्यांच्या डोक्यात आली. जोशी कुटुंबीयांनीच वेळणेश्वर येथील अडीच एकर जमीन या वृद्धाश्रमाला देणगी म्हणून देताच विवेकानंदालयाचा मार्ग सुरू झाला. विवेकानंदालयाच्या पहिल्या इमारतीचे भूमिपूजन नुकतेच वेळणेश्वर येथे कन्याकुमारी येथील विवेकानंद केंद्राचे माजी सचिव वासुदेव घारपुरे आणि धर्मादाय उपायुक्त सुवर्णा जोशी यांच्या हस्ते झाले. साथ साथ चल मधली सर्व ज्येष्ठ मंडळी या उपक्रमात सहभागी झाली आहेत. साठीनंतरही तरुणांना लाजवेल असा उत्साह या मंडळींमध्ये आहे. खरंतर या वयातच एक परिपूर्ण सामाजिक कार्य उभं राहातं. सुरुवातीच्या आयुष्यात अनेक बरेवाईट अनुभव येतात. बरोबर काय चुकीचे काय हे समजत उमजत ही मंडळी सेवानिवृत्त होतात आणि साठीनंतर गाठीशी राहातो तो प्रचंड अनुभव. या अनुभवाचे सोने साथ साथ चल चॅरिटेबल ट्रस्टचे कार्यकर्ते करणार आहेत. अनुभवातून जे कार्य होतं त्याला तोड नसते.

विवेकानंदालय हे नावाप्रमाणेच अन्य वृद्धाश्रमांपेक्षा आगळे वेगळे असणार आहे. या अभिनव संकल्पनेत वेळणेश्वरसारख्या निसर्गरम्य ठिकाणी ज्येष्ठ मंडळीची आयुष्याची संध्याकाळ समुद्राची गाज ऐकत नारळ, आंबा, काजूच्या बागामध्ये रमणार आहे. विवेकानंदालयाच्या अडीच एकरमध्ये 12 इमारती उभारण्यात येणार असून त्या प्रत्येक इमारतीत दोन खोल्या असणार आहेत. या दोन खोल्यांमध्ये दोन ज्येष्ठ नागरिक अशाप्रकारे 48 लोकांचा रहिवास असेल. ही ज्येष्ठ मंडळी वेळणेश्वरमध्ये राहताना वेळणेश्वर गावात सामाजिक कार्य करणार आहेत. म्हणूनच या उपक्रमाचा उल्लेख ग्रामविकास प्रकल्प असा केला आहे. महिला बचतगटांना मार्गदर्शन करणे, शालेय विद्यार्थ्यांना ज्ञानार्जन करणे, शासनाच्या विविध योजना गोरगरीबांपर्यंत पोहोचवणे अशा विविध मदतकार्यांचा त्यामध्ये समावेश आहे. विविध क्षेत्रात उच्चपदावरून निवृत्त झालेली ही मंडळी गावकऱयांना आपल्या ज्ञानाचा लाभ करून देतील. म्हणूनच विवेकानंदालय हे नाव या प्रकल्पाला सार्थ ठरत आहे.

रिटायर्ड बट नॉट टायर्ड मंडळींसाठी हा उपक्रम महत्त्वपूर्ण ठरणार आहे. कारण निवृत्तीनंतरही खूप काही करण्याची अनेकांची इच्छा असते किंवा नोकरी करत असताना अनेक गोष्टी करायच्या बाकी राहतात. अशावेळी विवेकानंदालय हे रिटायर्ड बट नॉट टायर्ड लोकांसाठी हक्काचे ठिकाण बनणार आहे. वृद्धाश्रमातील चार भिंतीतील सोयीसुविधापेक्षा वृद्धांना माणुसकीच्या नात्याची गरज असते आणि ते नातं विवेकानंदालयात सामाजिक बांधिलकीची गुंफण असलेल्या ग्रामविकास प्रकल्पातून निर्माण केलं जाणार आहे.