आखाती देशात पुन्हा एकदा अमेरिका इराण संघर्ष वाढत आहे. इराणने गेल्या तीन दिवसांत अमेरिकेच्या सहा तळांवर हल्ला केला, तर प्रत्युत्तरादाखल अमेरिकेने तीन रात्रींत ३०० ठिकाणांवर हल्ले केले. अमेरिकेने आता शस्त्रसंधी संपल्याची घोषणा केली आहे. तर इराणने होर्मुझची सामुद्रधुनी बंद केल्याची घोषणा केली आहे. त्यामुळे दोन्ही देशांतील संघर्ष आणखी वाढण्याची शक्यता आहे.
होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवरून इराण आणि अमेरिका यांच्यात तणाव वाढला आहे. इराणने जहाजांवर हल्ला करून आखात बंद केले. ट्रम्प यांनी ३०० लक्ष्ये नष्ट करून प्रत्युत्तर दिले. इराणने जॉर्डन आणि बहरीनमधील तळांसह अमेरिकेच्या अनेक तळांवर क्षेपणास्त्रे डागली.
या संघर्षामुळे दोन्ही बाजूंनी मोठी जीवितहानी झाली आहे, ज्यात अमेरिकेच्या तळांवर इराणने केलेले क्षेपणास्त्र हल्ले आणि अमेरिकेच्या हल्ल्यांमुळे इराणच्या किनारपट्टी भागात झालेले स्फोट यांचा समावेश आहे. या संपूर्ण घडामोडीचा जागतिक बाजारावर परिणाम होत असून, जगभरात तेलाच्या किमती गगनाला भिडत आहेत.
फेब्रुवारी २०२६ मध्ये इराणसोबत युद्ध सुरू झाल्यापासून, अनेक वेळा शस्त्रसंधीचे प्रयत्न झाले, परंतु ते अयशस्वी ठरले. अलीकडेच, इराणला काही सवलती देणारा एक अंतरिम करार झाला. मात्र, काही जहाजांनी इशाऱ्याकडे दुर्लक्ष करून आपला ठरलेला मार्ग बदलला, तेव्हा इराणी रिव्होल्यूशनरी गार्ड्सने (IRGC) त्यांच्यावर हल्ला केला. सायप्रसचा ध्वज असलेले एम/व्ही जीएफएस गॅलेक्सी हे कंटेनर जहाज खराब झाले आणि एक कर्मचारी बेपत्ता आहे. जहाजाला आग लागली. इराणचा दावा आहे की हा इशारा होता, परंतु अमेरिका याला स्पष्ट हल्ला मानते.
अमेरिकेच्या सेंट्रल कमांडने (सेंटकॉम) राष्ट्राध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांच्या निर्देशानुसार इराणवर प्रत्युत्तरात्मक हल्ला केला. तीन रात्रींमध्ये, इराणची ३०० हून अधिक लक्ष्ये – क्षेपणास्त्र तळ, ड्रोन तळ, नौदल सुविधा, दारूगोळ्याची कोठारे आणि दळणवळण नेटवर्क – यांना लक्ष्य करण्यात आले. इराणी माध्यमांनी बंदर अब्बास, सिरिक, केशम बेट, बुशेहर आणि जास्क यांसारख्या भागांमध्ये स्फोट झाल्याचे वृत्त दिले.
इराणने बॅलिस्टिक क्षेपणास्त्रे डागून या हल्ल्यांना प्रत्युत्तर दिले. सर्वात मोठा हल्ला जॉर्डनमधील मुवफ्फक साल्टी हवाई तळावर झाला, जिथे अमेरिकेची एफ-३५ विमाने तैनात आहेत. या तळावर संपूर्ण युद्धकाळात इराणची क्षेपणास्त्रे आदळली नव्हती, पण यावेळी सायरन वाजले आणि काही क्षेपणास्त्रे लक्ष्याच्या अगदी जवळ जाऊन पडली.
IRGC ने प्रिन्स हसन हवाई तळावरील कमांड सेंटर आणि MQ-9 रीपर ड्रोन हँगर्स नष्ट केल्याचा दावा केला आहे. इराणने बहरीनमधील अमेरिकेच्या ५ व्या फ्लीटच्या मुख्यालयावर, तसेच कुवेत, जॉर्डन, कतार, बहरीन, संयुक्त अरब अमिराती (UAE) आणि ओमानमधील अमेरिकेच्या तळांवरही हल्ला केला.
ओमानमधील पेंटागॉनच्या इंधन भरण्याच्या केंद्रावर अचानक हल्ला झाल्याचेही वृत्त आहे. इराणच्या म्हणण्यानुसार, हा हल्ला अमेरिकेच्या तिसऱ्या हल्ल्याला प्रत्युत्तर म्हणून करण्यात आला. इराणी हवाई दल आता सक्रिय झाले आहे. तेहरान शहारवर हवाई संरक्षण यंत्रणा कार्यरत आहे.
होर्मुझची सामुद्रधुनी जागतिक तेल आणि वायू व्यापारासाठी एक महत्त्वाचा मार्ग आहे. इराणने ती बंद केली असून, जोपर्यंत “इराणी व्यवस्था” स्थापित होत नाही तोपर्यंत ती खुली राहणार नाही, असे म्हटले आहे. इराणला आता त्यातून जाणाऱ्या जहाजांकडून शुल्क आकारायचे आहे. या बंदमुळे जागतिक ऊर्जा संकट अधिकच गडद झाले आहे.
या घडामोडींनंतर अमेरिकेने इराणला तेल विक्रीवरील सूट मागे घेतली आहे. तसेच ट्रम्प यांनी इराणवर आणखी हल्ले करण्याची धमकी दिली आहे. इराणचे परराष्ट्र मंत्री अब्बास अराघची यांनी अमेरिकेवर शस्त्रसंधी कराराचे उल्लंघन केल्याचा आरोप केला. ते म्हणाले की, केवळ परस्पर सामंजस्यानेच काम होऊ शकते.
