गर्भावस्था हा प्रत्येक महिलेच्या आयुष्यातील अत्यंत महत्त्वाचा काळ असतो. या काळात शरीरात अनेक बदल होत असतात. त्यामुळे आहारासोबतच रोजच्या शारीरिक हालचालींकडेही लक्ष देणे गरजेचे असते. अनेक महिलांना गर्भावस्थेत चालणे सुरक्षित आहे का, असा प्रश्न पडतो. जर गर्भावस्था सामान्य असेल आणि डॉक्टरांनी शारीरिक हालचालींवर कोणतीही बंधने घातलेली नसतील, तर हलके चालणे ही चांगली सवय ठरू शकते. अमेरिकन कॉलेज ऑफ ऑब्स्टेट्रिशियन्स अँड गायनॅकॉलॉजिस्ट्स (ACOG) नुसार, सामान्य गर्भावस्थेत नियमित शारीरिक हालचाल अनेक महिलांसाठी फायदेशीर ठरू शकते.
गर्भावस्थेत वजन वाढल्यामुळे हालचाली काहीशा अवघड होऊ शकतात. अशावेळी आपल्या क्षमतेनुसार हलके चालल्याने शरीर सक्रिय ठेवण्यास मदत होते. नियमित हालचालीमुळे दैनंदिन कामे करण्याची क्षमता आणि शरीराची सहनशक्ती टिकवण्यासही मदत होऊ शकते.
गर्भावस्थेच्या पुढील टप्प्यांमध्ये वजन आणि शरीरातील बदलांमुळे पाठदुखी, जडपणा किंवा शरीर आखडल्यासारखे वाटू शकते. हलकी शारीरिक हालचाल शरीराची लवचिकता टिकवून ठेवण्यास आणि काही महिलांमध्ये या त्रासातून आराम मिळण्यास मदत करू शकते.
नियमित शारीरिक हालचालींमुळे शरीर सक्रिय राहते आणि सहनशक्ती टिकवून ठेवण्यास मदत होते. त्यामुळे प्रसूतीपूर्व काळात शरीर तंदुरुस्त ठेवण्यासाठी चालणे उपयोगी ठरू शकते. मात्र, चालण्यामुळे ‘नॉर्मल डिलिव्हरी’ हमखास होते, असा दावा करता येत नाही.
गर्भावस्था प्रत्येक महिलेची वेगळी असते. उच्च रक्तदाब, गंभीर रक्तक्षय, हृदय किंवा फुफ्फुसांचा आजार, वारंवार रक्तस्राव, अकाली प्रसूतीचा धोका, प्लेसेंटाशी संबंधित समस्या किंवा काही उच्च-जोखमीची जुळ्या बाळांची गर्भावस्था असल्यास व्यायाम किंवा नियमित चालणे सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.
चालताना चक्कर येणे, तीव्र वेदना होणे, श्वास घेण्यास त्रास होणे, रक्तस्राव होणे किंवा योनीमार्गातून पाणी जाणे यांसारखी लक्षणे दिसल्यास चालणे त्वरित थांबवावे आणि डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.
चालताना कोणती काळजी घ्याल?
चालताना आरामदायक कपडे आणि योग्य पकड असलेले बूट वापरावेत. सुरुवात हळूहळू करावी आणि शरीराच्या क्षमतेनुसार वेळ किंवा अंतर वाढवावे. अतिवेगाने चालणे किंवा खूप थकवा येईपर्यंत व्यायाम करणे टाळावे.
शरीरात पाण्याची कमतरता होऊ नये यासाठी पुरेसे पाणी प्यावे. उन्हाळ्यात किंवा अतिउष्ण हवामानात दुपारच्या कडक उन्हात चालण्याऐवजी तुलनेने थंड वेळ निवडणे योग्य ठरते.
