ओडिशामधील वार्षिक रथयात्रेनंतर, पुरी येथील जगन्नाथ मंदिराच्या खजिन्यातील वस्तूंची मोजणी आणि सूची तयार करण्याचे काम पुन्हा सुरू झाले आहे. मंदिराच्या एका वरिष्ठ अधिकाऱ्याने सोमवारी दिलेल्या माहितीनुसार, सध्याच्या घडीला खजिन्यात ठेवलेले दागिने आणि मौल्यवान वस्तू 1978 च्या सूचीशी तंतोतंत जुळतात. ही मोजणी प्रक्रिया राज्य सरकारने मंजूर केलेल्या प्रमाणित कार्यपद्धतीचे (SOP) काटेकोरपणे पालन करून, सीसीटीव्ही निगराणीखाली आणि दंडाधिकारी व अधिकृत अधिकाऱ्यांच्या उपस्थितीत पार पाडली जात आहे. यापूर्वीची मोजणी 19 जुलै रोजी करण्यात आली होती, जेव्हा रथयात्रेदरम्यान देवता श्री गुंडीचा मंदिरात होत्या.
श्री जगन्नाथ मंदिर प्रशासनाचे (एसजेटीए) मुख्य प्रशासक अरबिंद पाढी म्हणाले, “आम्ही सोमवारी सकाळी 11.30 वाजता खजिन्याच्या आतील दालनात प्रवेश केला आणि सायंकाळी 6.55 पर्यंत मोजणीचे काम सुरू होते.” आयएएस अधिकारी असलेले पाढी, 25 मार्च रोजी मोजणीचे काम सुरू झाल्यापासून संपूर्ण प्रक्रियेवर देखरेख करत आहेत.
मंदिर प्रशासन 48 वर्षांच्या कालावधीनंतर आपल्या रत्न भांडाराची मोजणी करत आहे. यासंदर्भात अधिक बोलताना पाढी म्हणाले की, खजिन्याच्या आतील दालनात ठेवलेल्या तीन पेट्यांची मोजणी करण्यासाठी प्रशासनाला राज्य सरकारकडून अतिरिक्त एसओपी (मानक कार्यप्रणाली) मिळवणे आवश्यक आहे. ते म्हणाले, “त्यांच्या आकारामुळे, आतील रत्न भांडारात त्यांची मोजणी करणे शक्य नव्हते. त्यामुळे, आम्ही खजिन्याजवळील एका मोठ्या खोलीत ही मोजणी करण्याची योजना आखत आहोत.” असे वृत्त टीव्ही 9 ने दिले आहे.
पाढी म्हणाले की, स्वतःसह सर्व अधिकृत कर्मचाऱ्यांची रत्न भांडारात प्रवेश करण्यापूर्वी आणि नंतर कसून सुरक्षा तपासणी केली जाते. कडक सुरक्षा व्यवस्थेत आणि एसओपीचे पालन करून वस्तूंच्या यादीचे काम सुरू आहे. पारदर्शकता राखण्यासाठी, सर्व मौल्यवान वस्तूंची प्रगत 3 डी मॅपिंग, तसेच हाय-डेफिनिशन फोटोग्राफी आणि व्हिडिओग्राफीचा वापर करून डिजिटल पद्धतीने नोंदणी केली जात आहे.” ही प्रक्रिया केव्हा पूर्ण होण्याची अपेक्षा आहे, असे विचारले असता पाढी म्हणाले, “आम्ही ही प्रक्रिया पूर्ण करण्याची घाई करत नाही, उलट आम्ही अचूकता आणि पारदर्शकतेवर भर देत आहोत. 1978 मध्ये या कामाला 72 दिवस लागले होते. यावेळी, रत्नशास्त्रज्ञांना सामील करून आणि तंत्रज्ञानाचा वापर करून अत्यंत अचूकतेने वस्तूंची यादी तयार केली जात आहे.” त्यांनी पुढे सांगितले की, मौल्यवान वस्तूंमध्ये विविध प्रकारची रत्ने जडलेली असून त्यांची तपासणी केली जात आहे.
एसजेटीएच्या अधिकाऱ्याने सांगितले की, वस्तूंच्या यादीच्या कामात रत्नशास्त्रज्ञ महत्त्वाची भूमिका बजावतात, कारण काही वस्तूंमध्ये हिऱ्यांसह अनेक मौल्यवान रत्ने जडलेली आहेत. त्यांनी पुढे सांगितले की, रत्न भांडारात वस्तूंच्या मोजणीचे काम सुरू असताना, देवतांची अखंड पूजा आणि ‘बाहेरच्या दालनातून’ भाविकांना सुलभ दर्शन मिळावे यासाठी सर्व व्यवस्था करण्यात आली आहे. दरम्यान भाविकांना मंदिरात प्रवेश करताना कोणतीही अडचण येऊ नये, तसेच त्यांना उष्ण आणि दमट हवामानापासून आराम मिळावा यासाठी मंदिराच्या ‘नाट मंडप’ किंवा नृत्य सभागृहात वातानुकूलन सुविधा बसवण्यात आली आहे.
