शरीराला निरोगी ठेवण्यासाठी विविध जीवनसत्त्वे आणि खनिजांची गरज असते. त्यापैकी आयोडीन हे अत्यंत महत्त्वाचे खनिज आहे. शरीरातील थायरॉईड हार्मोन्स तयार करण्यासाठी आयोडीन आवश्यक असते. हे हार्मोन्स शरीराची वाढ, मेंदूचा विकास, चयापचय आणि ऊर्जा यांसारख्या अनेक प्रक्रियांमध्ये महत्त्वाची भूमिका बजावतात. शरीरात दीर्घकाळ आयोडीनची कमतरता राहिल्यास थायरॉईडशी संबंधित समस्या निर्माण होऊ शकतात.
आयोडीनची कमतरता झाल्यास शरीर पुरेशा प्रमाणात थायरॉईड हार्मोन तयार करू शकत नाही. त्यामुळे थायरॉईड ग्रंथीचा आकार वाढू शकतो.
आयोडीनच्या कमतरतेमुळे काही व्यक्तींमध्ये हायपोथायरॉईडिझमची समस्या निर्माण होऊ शकते. यामध्ये थकवा, वजन वाढणे, थंडी जास्त वाजणे, त्वचा कोरडी होणे, बद्धकोष्ठता आणि काम करण्याची क्षमता कमी होणे अशी लक्षणे दिसू शकतात.
गर्भावस्थेत आयोडीनची कमतरता असल्यास गर्भातील बाळाच्या मेंदूच्या आणि शारीरिक विकासावर परिणाम होऊ शकतो. लहान मुलांमध्येही आयोडीनची कमतरता वाढ आणि शिकण्याच्या क्षमतेवर परिणाम करू शकते.
मानेला सूज येणे, थकवा, कमजोरी, वजन वाढणे, थंडी जास्त वाजणे, त्वचा कोरडी होणे, केस गळणे, बद्धकोष्ठता आणि एकाग्रता कमी होणे अशी काही लक्षणे दिसू शकतात. मात्र ही लक्षणे इतर अनेक आजारांमध्येही दिसू शकतात. त्यामुळे केवळ लक्षणांवरून आयोडीनची कमतरता आहे असे मानू नये.
आयोडीनयुक्त मीठ हा आयोडीन मिळवण्याचा सोपा स्रोत आहे. याशिवाय दूध, दही, पनीर, अंडी आणि मासे यांसारख्या पदार्थांतही आयोडीन आढळू शकते.
आयोडीनची कमतरता असल्याच्या संशयावरून स्वतःहून आयोडीनच्या गोळ्या किंवा सप्लिमेंट्स घेणे टाळावे. कारण शरीरात आयोडीनचे प्रमाण जास्त झाल्यास त्याचाही थायरॉईडवर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.
त्यामुळे संतुलित आहार घ्या आणि आयोडीनच्या कमतरतेचा संशय असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन आवश्यक तपासणी करा.
