अमेरिका आणि इराण यांच्यातील युद्ध संपवण्यासाठी प्रयत्न सुरू आहेत. मात्र, त्याला अद्याप अपेक्षित यश आलेले नाही. त्यामुळे अमेरिका – इराणमधील शांतता कराराची शक्यता मावळली का? असा सवाल उपस्थित होत आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प यांनी म्हटले आहे की, इराणला करार करायचा आहे. मात्र, ते अद्याप योग्य करारासाठी तयार नाही. ट्रम्प यांच्या या वक्तव्यामुळे दोन्ही देशांमधील राजनैतिक तणाव लवकर संपुष्टात येण्याची शक्यता मावळली आहे.
ट्रम्प यांचे हे वक्तव्य अशा वेळी आले आहे, जेव्हा अमेरिका इराणवर आर्थिक दबाव वाढवण्याची आणि नवीन निर्बंध लादण्याची तयारी करत आहे. इराणचे अध्यक्ष मसूद पेझेश्कियन यांनी युद्ध संपवण्याचे आवाहन केले आहे. मात्र, इराण अजूनही स्वतःच्या अटी व शर्तींवर युद्ध संपवणार असल्याचे त्यांनी स्पष्ट केले आहे.
पेझेश्कियन यांनी दावा केला की जगाने इराणचा विजय स्वीकारला आहे आणि अमेरिकेवर इराणी शाळा, रुग्णालये आणि पायाभूत सुविधांवर हल्ला केल्याचा आरोप केला. दोन्ही बाजू युद्ध संपवण्याबद्दल बोलत असल्या तरी, कराराच्या अटींबाबत त्यांच्यात मोठे मतभेद आहेत. युद्धविरामानंतर, अमेरिका आणि इराण यांच्यात कराराच्या दिशेने चर्चा झाली. यासाठी ६० दिवसांची मुदत निश्चित करण्यात आली होती. तथापि, या मुदतीनंतरही कोणताही कायमस्वरूपी तोडगा निघाला नाही. यासाठी दोन्ही बाजूंनी एकमेकांना दोष दिला आहे.
इराणच्या प्रमुख मागण्यांमध्ये अमेरिकेची नाकेबंदी हटवणे, अमेरिकी सैन्य मागे घेणे आणि युद्धामुळे झालेल्या नुकसानीची भरपाई यांचा समावेश आहे. दरम्यान, ट्रम्प प्रशासनाला इराणकडून अणुकार्यक्रम रोखण्याचे आश्वासन आणि इतर धोरणात्मक मुद्द्यांवर मोठ्या सवलती हव्या आहेत.
सध्या, होर्मुझची सामुद्रधुनी हा दोन्ही देशांमधील एक महत्त्वाचा मुद्दा आहे. हा जगातील प्रमुख तेल वाहतूक मार्गांपैकी एक आहे आणि तेथील सध्याच्या तणावाचा जागतिक ऊर्जा बाजारावर परिणाम होत आहे. या मुद्द्यावर इराण आणि अमेरिका यांच्यातही गंभीर मतभेद आहेत. इराणचे म्हणणे आहे की, नाकेबंदी हटवल्याशिवाय आणि अमेरिकेच्या लष्करी दबावाशिवाय करार करणे कठीण होईल. त्यामुळे कराराबाबत अद्याप ठोस निर्णय होऊ शकलेला नाही.
