इथेनॉल उत्पादनात मक्याच्या वाढत्या वापरामुळे कुक्कुट खाद्याच्या किमती वाढल्या आहेत. गेल्या वर्षभरात अंड्यांच्या किमती अंदाजे ३५-४० टक्क्यांनी वाढल्या आहेत आणि हिवाळ्यात वाढत्या मागणीमुळे किमतींवर आणखी दबाव येण्याची शक्यता आहे. इथेनॉल आणि पशुखाद्य क्षेत्रातील वाढती मागणी पूर्ण करण्यासाठी सरकारने मक्याचे उत्पादन आणि उत्पादकता वाढवण्यावरही लक्ष केंद्रित केले आहे.
महागाईचा परिणाम दैनंदिन खाद्यपदार्थांवर स्पष्टपणे दिसून येत आहे. साखर आणि इतर जीवनावश्यक वस्तूंच्या पाठोपाठ, अंड्यांच्या दरातही मोठी वाढ झाली आहे. गेल्या वर्षभरात अंड्यांच्या दरात अंदाजे ३५-४० टक्क्यांनी वाढ झाली आहे. राष्ट्रीय अंडी समन्वय समितीच्या (NECC) मते, पोल्ट्री फार्ममधील एका अंड्याची किंमत अंदाजे ७ रुपयांपर्यंत पोहोचली आहे, तर अनेक किरकोळ बाजारांमध्ये ते ८.५० ते ९ रुपयांना विकले जात आहे. या दरवाढीचे एक प्रमुख कारण म्हणजे पोल्ट्री खाद्याच्या वाढत्या किमती आहे.
मका हा कोंबड्यांच्या खाद्यासाठी एक प्रमुख कच्चा माल आहे आणि इथेनॉल उत्पादनासाठी या मक्याची मागणीही वेगाने वाढत आहे. यामुळे खाद्याच्या खर्चावर दबाव वाढला आहे, ज्याचा परिणाम अंड्यांच्या किमतींवर होत आहे.
पेट्रोलमध्ये इथेनॉलचे मिश्रण वाढवण्याच्या धोरणामुळे इथेनॉल उत्पादनात धान्यांच्या वापरात वेगाने वाढ झाली आहे, ज्यात मका एक प्रमुख कच्चा माल म्हणून उदयास आला आहे. सरकारने इथेनॉल उत्पादनासाठी मक्याची उपलब्धता वाढवण्यासाठी आणि इथेनॉल प्रकल्पांच्या आसपास मक्याच्या उत्पादनाला प्रोत्साहन देण्यासाठी पावले उचलली आहेत.
आर्थिक वर्ष २०२५-२६ मध्ये इथेनॉल उत्पादनासाठी अंदाजे १२.५७८ दशलक्ष टन मका वापरला जाण्याची अपेक्षा आहे. यावरून इथेनॉल क्षेत्रात मक्याच्या मागणीत होणारी जलद वाढ दिसून येते. अलीकडील आकडेवारीनुसार, इथेनॉल उत्पादनासाठी मका हा सर्वात मोठा कच्चा माल आहे.
कुक्कुटपालन उद्योगासाठी खाद्य हा सर्वात मोठा खर्च असतो आणि मका हा त्याचा एक महत्त्वाचा घटक आहे. मका आणि सोयाबीनसारख्या कच्च्या मालाच्या किमतीतील बदलांचा कोंबडीच्या खाद्याच्या खर्चावर थेट परिणाम होतो. परिणामी, इथेनॉल आणि कुक्कुटपालन या दोन्ही क्षेत्रांकडून मक्याची मागणी वाढत असल्याने, किमतींवर दबाव येणे स्वाभाविक आहे. मक्याच्या किमतीतील अलीकडील वाढ केवळ इथेनॉलच्या मागणीमुळे झालेली नाही. कुक्कुटपालन खाद्याची मागणी, हवामान आणि उत्पादनातील बदल, तसेच इतर खाद्य घटकांच्या किमती देखील त्याची किंमत ठरवतात.
अंड्यांची मागणी वर्षभर कायम असते, परंतु हिवाळ्यात त्याचा वापर साधारणपणे वाढतो. अशा परिस्थितीत, जर मका आणि कुक्कुट खाद्याची किंमत जास्त राहिली, तर वाढलेल्या मागणीमुळे अंड्यांच्या किमतींवर आणखी दबाव येऊ शकतो. तथापि, भाववाढीचे प्रमाण केवळ मक्याच्या किमतीवर अवलंबून राहणार नाही. कोंबड्यांची उत्पादकता, हवामान, इतर खाद्याचा खर्च आणि बाजारातील अंड्यांचा पुरवठा हे घटकही महत्त्वाची भूमिका बजावतील. सध्या, इथेनॉलसाठी मक्याच्या वाढत्या मागणीमुळे कुक्कुटपालन उद्योगासमोर निश्चितपणे एक नवीन खर्चाचे आव्हान निर्माण झाले आहे.
