जागतिक हवामान संघटनेच्या (WMO) ‘स्टेट ऑफ क्लायमेट इन एशिया 2025’ या अहवालानुसार, 2025 मध्ये आशियाला पूर, अतिवृष्टी, दुष्काळ, उष्णतेच्या तीव्र लाटा आणि इतर अनेक टोकाच्या हवामान घटनांचा मोठा फटका बसला. 2025 मधील आशियातील सरासरी वार्षिक तापमान 1991-2020 या कालावधीतील दीर्घकालीन सरासरीपेक्षा 0.96 अंश सेल्सियस अधिक नोंदवले गेले.
अहवालानुसार, जपान, चीन आणि दक्षिण कोरियामध्ये इतिहासातील सर्वाधिक उष्ण उन्हाळा अनुभवला गेला. मध्य आशिया, पश्चिम आशियाचे काही भाग आणि अरबी द्वीपकल्पात दीर्घकाळ उष्णतेच्या लाटा कायम राहिल्या. यामुळे उच्च पर्वतीय आशियातील निरीक्षणाखाली असलेल्या सर्व 23 हिमनद्या आकुंचन पावल्या. सरासरीपेक्षा जास्त तापमान आणि हिवाळ्यात कमी झालेली हिमवृष्टी यामुळे हिमनद्यांचे मोठे नुकसान झाल्याचे नमूद करण्यात आले आहे.
अहवालात म्हटले आहे की, 2025 मधील आशियातील भूभागावरील सरासरी तापमान हे इतिहासातील दुसरे ते चौथे सर्वाधिक उष्ण तापमान होते. तापमानातील वाढ 1961-1990 या आधारभूत कालावधीच्या तुलनेत 1.90 अंश सेल्सियस इतकी होती. उत्तर-पश्चिम आशिया तसेच पश्चिम चीनपासून जपानपर्यंतच्या विस्तृत पट्ट्यात तापमानात सर्वाधिक वाढ दिसून आली. मात्र दक्षिण आशियातील काही भागांमध्ये, विशेषतः भारतीय उपखंडात, सरासरीपेक्षा कमी तापमानाची नोंद झाली.
अहवालात महासागरांमधील उष्णतेचे प्रमाण (Ocean Heat Content) सातत्याने वाढत असल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. महासागरातील वाढती उष्णता वादळांच्या मार्गांवर परिणाम करत असून सागरी परिसंस्थांमध्ये बदल घडवून आणत आहे. 1990 च्या दशकापासून आशियातील महासागरांमधील उष्णतेचे प्रमाण वाढत असून 2025 मध्ये त्याने नवा विक्रम प्रस्थापित केला.
याशिवाय समुद्राच्या पातळीतही लक्षणीय वाढ होत असल्याचे अहवालात म्हटले आहे. 1999 ते 2025 या कालावधीत उत्तर हिंद महासागराच्या बहुतांश किनारी भागांमध्ये समुद्रपातळी वाढीचा वेग जागतिक सरासरी 3.6 मिलिमीटर प्रतिवर्ष या दरापेक्षा जास्त राहिला. तसेच हिंद महासागर, बंगालचा उपसागर आणि उष्णकटिबंधीय हिंद महासागरात 2025 मध्ये पीएच पातळी विक्रमी नीचांकी स्तरावर पोहोचल्याने महासागराच्या वाढत्या आम्लीकरणाबाबतही चिंता व्यक्त करण्यात आली आहे.
2024 मधील विक्रमी उच्चांकानंतर 2025 मध्ये समुद्रपृष्ठावरील तापमानात (SST) काहीशी घट झाली असली तरी ते अद्याप गेल्या दशकातील उच्च पातळीच्या मर्यादेतच राहिले. कारा समुद्र, ओखोट्स्क समुद्र, जपान समुद्र, पूर्व चीन समुद्र आणि बंगालच्या उपसागरातील काही भागांमध्ये समुद्रपृष्ठ तापमानाने नवे विक्रम नोंदवले.
WMOच्या महासचिव सेलिस्ट साउलो यांनी सांगितले की, वाढते तापमान, महासागरांचे उष्ण होणे, समुद्रपातळीत वाढ आणि हिमनद्यांचे आकुंचन यांचा आशियावर गंभीर परिणाम होत आहे. अतिवृष्टी, पूर आणि दुष्काळामुळे मोठे आर्थिक आणि मानवी नुकसान होत असून उष्णतेच्या लाटा, धुळीची वादळे आणि हिमनदी फुटीच्या घटना मोठे धोके बनत आहेत. बदलत्या हवामानाशी जुळवून घेण्यासाठी अचूक निरीक्षणे, पूर्वसूचना प्रणाली आणि परिणामाधारित अंदाज महत्त्वाचे असल्याचे त्यांनी म्हटले.
संयुक्त राष्ट्रांच्या आशिया-प्रशांत आर्थिक आणि सामाजिक आयोगाच्या (ESCAP) कार्यकारी सचिव आर्मिडा साल्सिया अलीशहबाना यांनीही वाढत्या हवामान धोक्यांबाबत चिंता व्यक्त केली. त्या म्हणाल्या की, आशिया-प्रशांत क्षेत्रात वाढती उष्णता अन्नसुरक्षा, सार्वजनिक आरोग्य, पायाभूत सुविधा आणि सागरी परिसंस्थांवर बहुआयामी परिणाम करत आहे. वेळेवर दिलेले इशारे, विश्वासार्ह संदेश आणि शेवटच्या घटकापर्यंत पोहोचणारी पूर्वसूचना यंत्रणा जीव वाचवू शकते. दीर्घकालीन तयारी आणि सज्जतेच्या संस्कृतीतूनच हवामान बदलांविरोधातील लवचिकता निर्माण होऊ शकते.
हा वार्षिक अहवाल WMOने विविध देशांच्या हवामान विभाग, जलसंपदा संस्था, आंतरराष्ट्रीय माहिती केंद्रे, हवामान संशोधन संस्था आणि संयुक्त राष्ट्रांच्या विविध भागीदारांच्या सहकार्याने तयार केला आहे.
