मराठी, हिंदी चित्रपटसृष्टीवर गेली 50 वर्षे अधिराज्य गाजवणारा ‘नटसम्राट’ विश्वनाथ पाटेकर उर्फ नाना पाटेकर यांचे गुरुवारी पहाटे निधन झाले. गोव्यातील राहत्या घरी वयाच्या 75 व्या वर्षी त्यांनी अखेरचा श्वास घेतला. उत्कृष्ट संवादफेक आणि चपखल अभिनयाद्वारे वेगळी ओळख निर्माण करणाऱ्या नाना पाटेकर यांच्या अकाली निधनामुळे राजकीय, सामाजिक आणि मनोरंजनविश्वावर शोककळा पसरली आहे.
नाना पाटेकर यांनी आपल्या चित्रपट कारकिर्दीमध्ये विविधांगी भूमिका साकारल्या. हिरो असो, व्हिलन असो किंवा कॉमेडी… थेट कॅरेक्टरमध्ये घुसून त्यांनी अभिनयाचा पडदा व्यापला. ‘गमन’ चित्रपटाद्वारे अभिनयाची कारकिर्द सुरू करणाऱ्या नाना पाटेकर यांना ‘परिंदा’ आणि ‘क्रांतिवीर’ चित्रपटांनी वेगळी ओळख मिळवून दिली. ‘परिंदा’साठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता, ‘क्रांतिवीर’साठी सर्वोत्कृष्ट अभिनेता आणि ‘अग्निसाक्षी’साठी सर्वोत्कृष्ट सहाय्यक अभिनेता पुरस्कार मिळाला. त्यांचे अनेक चित्रपट गाजले, काहींमधील संवाद तर आजही लोकांचे तोंडपाठ आहेत. आज आपण त्यांच्या काही गाजलेल्या चित्रपटांबद्दल जाणून घेऊया…
1. परिंदा (1989)
विधू विनोद चोप्रा यांना दिग्दर्शित केलेल्या या चित्रपटामध्ये नाना पाटेकर यांना मानसिक रुग्ण आणि गँगस्टर अण्णा सेटची भूमिका साकारली होती. नानांनी साकारलेला अण्णा सेठ आजही इतिहासातील सर्वोत्कृष्ट खलनायक मानला जातो. या भूमिकेसाठी नानांना राष्ट्रीय पुरस्कार आणि फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला होता.
2. क्रांतिवीर (1994)
मेहुल कुमार दिग्दर्शित ‘क्रांतिवीर’ या चित्रपटाने नाना पाटेकर यांच्या लोकप्रियतेला शिखरावर पोहोचवले. भ्रष्टाचाराविरुद्ध पेटून उठणारा सामान्य माणूस प्रताप नारायण टिळक त्यांनी आपल्या जबरदस्त संवादफेकीने अजरामर केला. या चित्रपटातील त्यांच्या क्रांतिकारी भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा राष्ट्रीय पुरस्कार देऊन गौरवण्यात आले
3. अग्निसाक्षी (1996)
पार्थो घोष दिग्दर्शित ‘अग्निसाक्षी’ चित्रपटात नाना पाटेकर यांनी एका संशयी, हिंसक आणि विकृत पतीची भूमिका साकारली होती. आपल्या दमदार अभिनयाने त्यांनी प्रेक्षकांच्या अंगावर काटा आणला. या नकारात्मक छटा असलेल्या आव्हानात्मक भूमिकेसाठी नानांना त्यांच्या कारकिर्दीतील तिसरा राष्ट्रीय पुरस्कार प्रदान करण्यात आला. या चित्रपटात त्यांच्यासोबत मनीषा कोईराला हिने काम केले होते.
4. प्रहार-द फायनल अटॅक (1991)
नाना पाटेकर यांना या चित्रपटामध्ये फक्त अभिनयच नाही तर दिग्दर्शन, स्क्रीनप्ले आणि संवाद लेखनही केले होते. या चित्रपटामध्ये नानांनी मेजर चव्हाण यांची भूमिका साकारली होती.
मराठी माणूस म्हणूनच नाना हिंदी चित्रपटसृष्टीत दादा सारखे वावरले, संजय राऊत यांनी वाहिली श्रद्धांजली
5. नटसम्राट (2016)
कुसुमाग्रज यांना लिहिलेल्या नाटकावर आधारित या चित्रपटामध्ये नाना पाटेकर यांनी रंगभूमीवरील अभिनेत्यांचे दु:ख दाखवले होते. महेश मांजरेकर यांना दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटात नानांनी गणपत बेलवलकर यांची भूमिका साकारली होती. अभिनयातून निवृत्त झालेल्या कलाकाराचे म्हातारपण, कौटुंबीक जीवन, एकटेपणा अतिशय मार्मिकपणे पडद्यावर मांडण्यात आला. या चित्रपटातील भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट अभिनेत्याचा फिल्मफेअर मराठी पुरस्कार मिळाला.
6. अब तक छप्पन (2004)
नाना पाटेकर यांनी या चित्रपटामध्ये एन्काऊंटर स्पेशालिस्ट साधू आगाशे यांची भूमिका साकारली होती. एका पोलीस अधिकाऱ्यावरील ताण, वैयक्तिक राग आणि नैतिक संघर्ष त्यांनी अतिशय नैसर्गिकपणे दाखवला.
7. अपहरण (2005)
राजकारण आणि अपहरण माफियांच्या पार्श्वभूमीवर बनलेल्या या सिनेमात नानांनी तबरेज आलमची भूमिका साकारली होती. एका राजकारणी नेत्याचा थंड आणि हिशोबी स्वभाव त्यांनी उत्तमरित्या साकारला. या भूमिकेसाठी त्यांना सर्वोत्कृष्ट खलनायकाचा फिल्मफेअर पुरस्कार मिळाला.
8. सलाम बॉम्बे! (1988)
मीरा नायर दिग्दर्शित या सिनेमात नाना पाटेकर यांनी बाबा नावाच्या एका दलाल आणि ड्रग डीलरची भूमिका साकारली होती. मुंबईतील कामाठीपुरा आणि झोपडपट्टी भागातील कठोर आणि क्रूर वास्तव यात दाखवण्यात आले होते. नानांच्या सुरुवातीच्या काळातील हा एक गाजलेला चित्रपट होता.
9. वेलकम (2007)
हिरो, खलनायक साकारणारे नाना मधल्या काळामध्ये कॉमेडीकडे वळले आणि तिथेही आपली छाप सोडली. वेलकम चित्रपट त्यांना साकारलेला गँगस्टर उदय शेट्टी प्रेक्षकांना भावतो. अनिल कपूरसोबतची त्यांची केमिस्ट्री चित्रपटाचे मुख्य आकर्षण ठरले होते.
10. राजनीती (2010)
प्रकाश झा दिग्दर्शित या राजकीय ड्रामामध्ये नाना पाटेकर यांनी ब्रिज गोपालची भूमिका साकारली होती. राजकीय डावपेच, रणनीती आणि भावनांचे मिश्रण असलेल्या या भूमिकेतून त्यांनी पुन्हा एकदा आपल्या अभिनयाची ताकद दाखवून दिली.
नाना पाटेकरांचे देशप्रेम! कारगिलच्या युद्धात लष्करासोबत सीमेवर बजावले होते कर्तव्य
