होर्मुझच्या समुद्रधुनीत तणाव कायम; अमेरिकेचा पूर्ण नियंत्रणाचा दावा, तर इराणचा युद्ध सुरूच ठेवण्याचा निर्धार

बातमी शेअर करा :
सामना फॉलो करा

मध्य पूर्वेतील युद्धाच्या पार्श्वभूमीवर होर्मुझच्या सामुद्रधुनीतील तणाव अद्यापही कायम असून, या सागरी मार्गावरील सुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर आला आहे. अमेरिकेचे अध्यक्ष डोनाल्ड ट्रम्प हे युद्ध लवकर संपण्याची आशा व्यक्त करत असताना, इराणने अमेरिकेच्या अटीशर्थी स्वीकारल्याशिवाय माघार घेण्यास तयार नसल्याचे स्पष्ट केले आहे. या संघर्षाचा परिणाम आता जहाजांची सुरक्षा, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि प्रादेशिक स्थिरतेवर जाणवत आहे.

इराणच्या संसदेचे अध्यक्ष मोहम्मद बागेर गालिबाफ यांनी आक्रमक पवित्रा कायम ठेवला आहे. जोपर्यंत अमेरिका त्यांच्या सर्व अटी आणि मागण्या मान्य करत नाही, तोपर्यंत तेहरान लढा सुरूच ठेवेल, असा स्पष्ट निर्धार त्यांनी व्यक्त केला आहे. मात्र, इराणला हे युद्ध अनिश्चित काळासाठी लांबवण्याची कोणतीही इच्छा नसल्याचेही त्यांनी स्पष्ट केले आहे. दोन्ही बाजूंच्या निवेदनांवरून लष्करी कारवाईसोबतच दबावतंत्राचे डावपेचही तीव्र झाल्याचे दिसून येत आहे. सध्याच्या घडीला वाटाघाटींमधून कोणताही ठोस करार झालेला नाही किंवा शत्रुत्व संपवण्यासाठी कोणतीही सामायिक कालमर्यादा निश्चित करण्यात आलेली नाही.

जागतिक ऊर्जा पुरवठ्यासाठी अत्यंत महत्त्वपूर्ण असलेल्या होर्मुझच्या सामुद्रधुनीवर निर्माण झालेल्या या तणावाचा थेट परिणाम आंतरराष्ट्रीय व्यापार, कच्च्या तेलाच्या किमती आणि क्षेत्रीय स्थिरतेवर होत आहे. पर्शियन आखाताला ओमानचे आखात आणि अरबी समुद्राशी जोडणारा हा सागरी मार्ग तेल आणि वायू व्यापाराचा कणा मानला जातो. या मार्गावरील व्यापारी जहाजांवर होत असलेल्या हल्ल्यांमुळे तेल पुरवठ्यात मोठा व्यत्यय निर्माण होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे. येमेनमधून झालेल्या हौथी हल्ल्यानंतर सौदी अरेबियाची नामांकित तेल कंपनी सौदी अरामकोला लक्ष्य करण्यात आल्याच्या वृत्तांमुळे कच्च्या तेलाच्या किमतीत वाढ नोंदवली गेली आहे. सागरी वाहतुकीवरील या अनिश्चिततेचा आणि दीर्घकाळ चालणाऱ्या तणावाचा फटका केवळ उत्पादक देशांपुरता मर्यादित राहणार नाही. भविष्यात वाढता वाहतूक खर्च, विमा हप्ते आणि ऊर्जा आयातीवर मोठ्या प्रमाणावर अवलंबून असलेल्या अर्थव्यवस्थांवर प्रचंड आर्थिक ताण येण्याची दाट शक्यता निर्माण झाली आहे.