भूक लागणे ही शरीराची नैसर्गिक प्रक्रिया आहे. मात्र जेवण केल्यानंतरही वारंवार भूक लागणे किंवा सतत काहीतरी खावेसे वाटणे ही बाब नेहमीच सामान्य नसते. काही वेळा ही सवय आहारातील कमतरता, ताणतणाव किंवा जास्त शारीरिक श्रमांमुळे असू शकते. परंतु दीर्घकाळ ही समस्या कायम राहिल्यास ती एखाद्या आजाराचे लक्षण असू शकते. तज्ज्ञांच्या मते, वारंवार भूक लागण्यामागे मधुमेह हे एक महत्त्वाचे कारण असू शकते. मधुमेहामध्ये शरीर अन्नातील साखरेचा योग्य वापर करू शकत नसल्याने शरीराला पुन्हा पुन्हा ऊर्जेची गरज भासते आणि भूक वाढते. याशिवाय अतिसक्रिय थायरॉईड (हायपरथायरॉईडीझम) असल्यास शरीराचा चयापचय वेगाने होत असल्यामुळेही जास्त भूक लागू शकते.
रक्तातील साखर कमी होणे, काही औषधांचे दुष्परिणाम, मानसिक तणाव, चिंता किंवा मासिक पाळीपूर्वी होणारे हार्मोनल बदल यांमुळेही भूक वाढू शकते. जर वाढलेल्या भुकेसोबत वजन झपाट्याने कमी होणे, वारंवार तहान लागणे, लघवीचे प्रमाण वाढणे किंवा अशक्तपणा जाणवत असेल तर तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.
डॉक्टर रुग्णाच्या लक्षणांनुसार रक्तातील साखरेची तपासणी, थायरॉईड चाचणी आणि इतर आवश्यक रक्त तपासण्या करण्याचा सल्ला देऊ शकतात. या तपासण्यांमुळे वाढलेल्या भुकेमागील नेमके कारण शोधणे सोपे होते.
वारंवार भूक लागत असल्यास जंक फूड किंवा गोड पदार्थ खाण्याऐवजी प्रथिने, संपूर्ण धान्य, फळे, भाज्या, कडधान्ये, दूध आणि अंडी यांसारख्या पौष्टिक पदार्थांचा आहारात समावेश करावा. भरपूर पाणी पिणे आणि वेळेवर जेवण करणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे.
सतत भूक लागण्याकडे दुर्लक्ष न करता योग्य वेळी वैद्यकीय सल्ला घेतल्यास अनेक गंभीर आजारांचे निदान लवकर होऊ शकते आणि योग्य उपचार सुरू करता येतात. त्यामुळे अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी वेळेवर तपासणी करणे हेच आरोग्यासाठी हितावह ठरते.
