पूजेसाठी वापरला जाणारा तांब्याचा लोटा किंवा पितळी कलश कालांतराने काळपट पडतो. काही वेळा त्यावर हिरवट थरही जमा होतो. अशा वेळी महागडी स्वच्छताद्रव्ये खरेदी करण्याऐवजी घरात उपलब्ध असलेल्या काही पदार्थांच्या मदतीने भांडी स्वच्छ करता येतात. मात्र, तांबे आणि पितळ या दोन्ही धातूंची स्वच्छता करताना योग्य काळजी घेणे आवश्यक आहे.
भांडी स्वच्छ करण्यासाठी काय लागेल?
एक कप पांढरा व्हिनेगर
दोन ते तीन चमचे मीठ
एका लिंबाचा रस
लिंबाची साल
पाणी
भांडी धुण्याचा सौम्य साबण
मऊ स्पंज किंवा कापड
तांब्याचा लोटा स्वच्छ करण्याची पद्धत
एका भांड्यात व्हिनेगर आणि पाणी एकत्र करा. त्यात थोडे मीठ आणि लिंबाचा रस मिसळा. या मिश्रणात मऊ कापड भिजवून तांब्याच्या लोट्याच्या बाहेरील भागावर हलक्या हाताने फिरवा. लिंबाच्या सालीनेही सौम्यपणे घासता येते. त्यानंतर स्वच्छ पाण्याने भांडे धुऊन घ्या आणि लगेच कोरड्या, मऊ कापडाने पुसा.
भांड्यावर हिरवट थर असल्यास तो केवळ सामान्य डाग नसून धातूची झीज किंवा गंजाशी संबंधित असू शकतो. असा थर पूर्णपणे निघत नसेल, तर भांडे वापरण्यापूर्वी त्याची योग्य पद्धतीने स्वच्छता करा.
पितळी भांडी कशी चमकवावीत?
पितळी भांड्यांवरही व्हिनेगर आणि लिंबाच्या रसाचा वापर काही प्रमाणात करता येतो. मात्र, भांड्यावर लाखेचे आवरण, रंगकाम किंवा सजावटीचा थर असल्यास हे मिश्रण वापरू नका. प्रथम भांड्याच्या न दिसणाऱ्या छोट्या भागावर चाचणी घ्या. मऊ स्पंजने स्वच्छ करून पाण्याने धुवा आणि लगेच कोरडे करा.
भांड्यांची चमक टिकवण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा
तांबे आणि पितळ स्वच्छ केल्यानंतर त्यावर पाणी साचू देऊ नका. ओलसर ठेवल्यास पुन्हा डाग पडण्याची शक्यता असते. धातूला ओरखडे पडतील असे खरखरीत स्क्रबर वापरणे टाळा. तसेच व्हिनेगर आणि लिंबाचा रस जास्त वेळ भांड्यावर ठेवल्यास धातूच्या पृष्ठभागाला हानी पोहोचू शकते.
पूजेसाठी किंवा पिण्याच्या पाण्यासाठी वापरली जाणारी भांडी स्वच्छ केल्यानंतर साबण आणि स्वच्छ पाण्याने नीट धुणे आवश्यक आहे. विशेषतः आतील पृष्ठभागावर हिरवट थर किंवा गंज असल्यास त्याकडे दुर्लक्ष करू नका.
