केरळममधील अलप्पुझा जिल्ह्यात उपासमारीमुळे 2 वर्षांच्या मुलाचा मृत्यू झाल्याची धक्कादायक घटना समोर आली आहे. या मुलाच्या 30 वर्षीय आईने मृत्यूच्या आदल्या दिवशी रुग्णालयात सातव्या बाळाला जन्म दिला होता. रविवारी सकाळी कार्तिकप्पल्ली येथील घरात या चिमुरड्याचा मृतदेह आढळला. शवविच्छेदन अहवालात मुलाचा मृत्यू कुपोषण आणि उपासमारीमुळे झाल्याचे समोर आल्यानंतर पोलिसांनी अनैसर्गिक मृत्यूची नोंद केली आहे.
या मुलाचे वजन अवघे 7 किलो होते. 2 वर्षांच्या मुलाचे सरासरी वजन साधारणपणे 10 ते 15 किलो असते. त्यामुळे मुलाची प्रकृती आणि त्याला मिळणारा आहार याबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित झाले आहेत. या घटनेनंतर पालकांवर निष्काळजीपणाचे आरोप होत असून, प्रशासनाने कुटुंबातील इतर मुलांच्या सुरक्षेसाठी पावले उचलली आहेत.
आर्थिक परिस्थितीमुळे मुलाचा मृत्यू झाल्याचा वडिलांचा दावा
मृत मुलाचे वडील रिक्षाचालक असून, त्यांनी कुटुंबाच्या आर्थिक अडचणींमुळे मुलाचा मृत्यू झाल्याचे म्हटले आहे. मात्र, मुलाला योग्य आहार आणि आवश्यक काळजी मिळत होती का, याबाबत आता चौकशी सुरू झाली आहे.
सोमवारी जिल्हा बालकल्याण समितीने या दाम्पत्याच्या चार मुलींची जबाबदारी स्वीकारली. या कुटुंबातील सात मुलांपैकी एका मुलाचा यापूर्वीही मृत्यू झाल्याची माहिती समोर आली आहे. दरम्यान, केरळम राज्य बालहक्क आयोगानेही या प्रकरणाची चौकशी सुरू केली आहे.
मुलांना योग्य काळजी मिळत नसल्याने यापूर्वीही हस्तक्षेप
राज्याच्या महिला आणि बालकल्याण मंत्री बिंदू कृष्णा यांनी सांगितले की, मुलांच्या कल्याणासाठी त्यांच्या विभागाने यापूर्वीही अनेकदा हस्तक्षेप केला होता. मुलांना योग्य काळजी मिळत नसल्याचे लक्षात आल्यानंतर विभागाच्या अधिकाऱ्यांनी पालकांची भेट घेतली होती आणि मुलांना देखभाल केंद्रांमध्ये हलवले होते.
मात्र, काही काळापूर्वी पालकांनी मुलांना जबरदस्तीने पुन्हा घरी आणले, असा दावा मंत्र्यांनी केला. त्यामुळे मुलांच्या सुरक्षिततेबाबत प्रशासनाची चिंता वाढली होती.
बालकल्याण विभागाने दिली होती पोषणपूरके
कार्तिकप्पल्ली पंचायत सदस्य सिनी अनिल यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, या कुटुंबातील आणखी एका बाळाचा काही वर्षांपूर्वी मृत्यू झाला होता. त्या वेळी पालकांनी हे बाळ उंचावरून पडल्याने जखमी झाले आणि त्याचा मृत्यू झाला, असे सांगितले होते.
महिला आणि बालकल्याण विभागांतर्गत येणाऱ्या एकात्मिक बालविकास सेवा (ICDS) योजनेतून कुटुंबाला आवश्यक पोषणपूरके देण्यात आली होती. मात्र, बालसंगोपनाबाबत अधिकाऱ्यांनी दिलेल्या सूचनांचे पालन करण्यास पालक तयार नव्हते, असा आरोप सिनी अनिल यांनी केला.
त्यांनी सांगितले की, काही काळापूर्वी मुलांना देखभाल केंद्रात नेण्यात आले होते. मात्र, आईने आत्महत्या करण्याची धमकी दिल्यानंतर मुलांना पुन्हा पालकांकडे सोपवण्यास भाग पडले.
कुटुंब नियोजनासही नकार दिल्याचा आरोप
या दाम्पत्याने कुटुंब नियोजन करण्यासही अनिच्छा दाखवल्याचा आरोप पंचायत सदस्यांनी केला आहे. थारा नावाच्या आईने आशा स्वयंसेविकांना वैद्यकीय प्रक्रिया करण्याची भीती वाटत असल्याचे सांगितले होते, असे सिनी अनिल यांनी नमूद केले.
आईचे पहिले बाळंतपण वयाच्या 19 व्या वर्षी झाले होते. वडील मुलांचे संगोपन करण्यास आणि त्यांना अन्नासह मूलभूत गरजा पुरवण्यास फारसे इच्छुक नव्हते, असा आरोपही त्यांनी केला.
या कुटुंबातील मुले शाळेतही जात नव्हती, अशी माहिती समोर आली आहे. त्यामुळे मुलांच्या शिक्षणासह त्यांच्या आरोग्याची, पोषणाची आणि एकूण संगोपनाची परिस्थितीही तपासली जात आहे.
बालसुरक्षेचा प्रश्न ऐरणीवर
2 वर्षांच्या मुलाच्या मृत्यूने कुटुंबातील बालसंगोपन आणि प्रशासनाच्या पूर्वीच्या हस्तक्षेपांबाबत गंभीर प्रश्न उपस्थित केले आहेत. संबंधित विभागाने यापूर्वी मदत आणि पोषणपूरके उपलब्ध करून दिल्याचे सांगितले जात असले, तरी मुलांना आवश्यक काळजी मिळत होती का, हा महत्त्वाचा मुद्दा आहे.
सध्या चार मुलींची जबाबदारी बालकल्याण समितीने स्वीकारली असून, राज्य बालहक्क आयोगाकडूनही चौकशी सुरू आहे. या चौकशीत मुलाच्या मृत्यूची नेमकी परिस्थिती, पालकांची जबाबदारी आणि यापूर्वी करण्यात आलेल्या हस्तक्षेपांचा परिणाम याबाबत अधिक माहिती समोर येण्याची अपेक्षा आहे.
