इराणवरील अमेरिका-इस्रायल युद्ध केवळ लष्करी संघर्षापुरते मर्यादित राहिले नाही. त्याचा थेट परिणाम जागतिक अर्थव्यवस्थेवर झाला आहे. अंदाजे ५० दिवसांत ५० अब्ज डॉलर्सपेक्षा जास्त किमतीचे कच्चे तेल वाया गेले आहे. त्याचा परिणाम येत्या काही महिन्यांपर्यंत आणि वर्षांपर्यंत जाणवेल, असे एका अहवालात स्पष्ट करण्यात आले आहे.
विश्लेषकांच्या मते, फेब्रुवारीच्या अखेरीस संघर्ष सुरू झाल्यापासून अंदाजे ५० कोटी बॅरल कच्चे तेल आणि कंडेन्सेट बाजारात नियोजित ठिकाणी पोहोचू शकलेले नाही. ही सर्वात मोठा ऊर्जा पुरवठ्यातील अडचण आहे. त्यामुळे मागणी-पुरवठा साखळीत व्यत्यय आला आहे.
इराणवरील अमेरिका-इस्रायल युद्धाचा परिणाम आता जगाच्या अर्थव्यवस्थांवर स्पष्टपणे दिसत आहे. अंदाजे ५० दिवसांत, ५० अब्ज डॉलर्स किमतीचे कच्चे तेल वाया गेल्याने जागतिक पुरवठा आणि किमतींवर लक्षणीय परिणाम झाला आहे.
५० कोटी बॅरल तेल वाय गेल्याचा मोठा परिणाम जागतिक बाजारावर होऊ शकतो. हे तेल जगभरातील हवाई प्रवासाला अंदाजे १० आठवडे किंवा जगभरातील सर्व प्रकारच्या वाहनांना अंदाजे ११ दिवस इंधन पुरवण्यासाठी पुरेसे आहे. जागतिक तेल पुरवठा अचानक थांबला तरी, हे प्रमाण केवळ पाच दिवसांची गरज भागवू शकेल.
त्याचप्रमाणे, हे तेल अमेरिकेच्या अंदाजे एका महिन्याच्या गरजेइतके आहे, तर ते संपूर्ण युरोपला एका महिन्यापेक्षा जास्त काळ पुरेल. लष्करी उद्देशांसाठी, अमेरिकन सैन्य या तेलावर अंदाजे सहा वर्षे स्वतःला टिकवून ठेवू शकते. शिवाय, हे इंधन जागतिक आंतरराष्ट्रीय जहाज वाहतूक उद्योगाला अंदाजे चार महिने ऊर्जा पुरवण्यासाठी पुरेसे आहे.
या युद्धाचा सर्वाधिक फटका आखाती देशांना बसला आहे. मार्चमध्ये, आखाती तेल उत्पादनात दररोज अंदाजे ८० लाख बॅरलची घट झाली. ही घट इतकी लक्षणीय आहे की, ती जगातील दोन सर्वात मोठ्या तेल कंपन्या, एक्सॉनमोबिल आणि शेवरॉन यांच्या एकूण उत्पादनाइतकी असल्याचा अंदाज आहे.
विमान वाहतूक क्षेत्रावरील परिणामही स्पष्टपणे दिसून आला. सौदी अरेबिया, कतार, यूएई, कुवेत, बहरीन आणि ओमानमधून होणारी जेट इंधनाची निर्यात, जी फेब्रुवारीमध्ये अंदाजे १९.६ दशलक्ष बॅरल होती, ती मार्च आणि एप्रिल या दोन्ही महिन्यांत मिळून केवळ ४.१ दशलक्ष बॅरलपर्यंत घसरली. ही घट इतकी लक्षणीय आहे की, त्यातून न्यूयॉर्क ते लंडन दरम्यानची अंदाजे २०,००० विमान उड्डाणे होऊ शकली असती.
या काळात तेलाच्या किमतीही प्रति बॅरल १०० डॉलर्सच्या वर पोहोचल्या, परंतु त्यात अजूनही सतत चढ-उतार होत आहेत. परिणामी, बाजारात न पोहोचलेल्या पुरवठ्याचे एकूण मूल्य अंदाजे ५० अब्ज डॉलर्स असल्याचा अंदाज आहे. हे नुकसान जर्मनीच्या वार्षिक जीडीपीच्या अंदाजे १% किंवा लॅटव्हिया किंवा एस्टोनियासारख्या लहान देशांच्या संपूर्ण अर्थव्यवस्थेइतके आहे.
आखातातील परिस्थिती अजूनही तणावपूर्ण आहे. एप्रिलमध्ये जागतिक साठा आधीच अंदाजे ४५ दशलक्ष बॅरलने कमी झाला आहे आणि मार्चपासून दैनंदिन उत्पादनावर अंदाजे १२ दशलक्ष बॅरलचा परिणाम झाला आहे. रॉयटर्सच्या एका अहवालानुसार कुवेत आणि इराकमधील तेल क्षेत्रांना पूर्ववत होण्यासाठी ४-५ महिने लागू शकतात. शुद्धीकरण आणि गॅस पायाभूत सुविधांचे झालेले नुकसान दुरुस्त करण्यासाठी अनेक वर्षे लागू शकतात.
हे युद्ध केवळ एक तात्पुरते नुकसान नाही. त्याचा परिणाम दीर्घकाळ टिकेल. तेलाच्या किमतींपासून ते वाहतूक, विमान वाहतूक आणि दैनंदिन वस्तूंपर्यंत सर्वच गोष्टींमध्ये महागाई दिसून येऊ शकते. हा जगाला बसलेला एक मोठा धक्का आहे, जो लवकरच भरून निघेल असे वाटत नाही.
