आपण स्वयंपाकासाठी कोणत्या प्रकारची भांडी वापरतो, याचाही आरोग्यावर परिणाम होऊ शकतो. अन्नपदार्थांची निवड, त्यातील तेल-मसाल्यांचे प्रमाण याकडे अनेकजण लक्ष देतात. मात्र, स्वयंपाकासाठी वापरल्या जाणाऱ्या भांड्यांच्या साहित्याकडे अनेकदा दुर्लक्ष केले जाते. काही भांड्यांमधून अन्नामध्ये रासायनिक घटक मिसळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे भांड्यांची निवड करताना त्यांचा दर्जा आणि वापरण्याची पद्धत लक्षात घेणे महत्त्वाचे ठरते.
स्टीलची भांडी : १० पैकी १० गुण
स्टीलची भांडी टिकाऊ आणि दैनंदिन वापरासाठी सोयीची असतात. योग्य दर्जाच्या स्टेनलेस स्टीलच्या भांड्यांमध्ये विविध प्रकारचे पदार्थ शिजवता येतात. त्यामुळे स्वयंपाक आणि जेवणासाठी स्टील हा चांगला पर्याय मानला जातो.
काचेची भांडी : १० पैकी १० गुण
बोरोसिलिकेट काच रासायनिकदृष्ट्या स्थिर असते. त्यामुळे योग्य प्रकारच्या काचेच्या भांड्यांमधून अन्नामध्ये रासायनिक घटक मिसळण्याचा धोका तुलनेने कमी असतो. अन्न साठवण्यासाठी आणि योग्य तापमान सहन करू शकणाऱ्या भांड्यांमध्ये पदार्थ गरम करण्यासाठी त्यांचा वापर करता येतो. मात्र, प्रत्येक काचेचे भांडे थेट गॅसवर किंवा ओव्हनमध्ये वापरण्यास योग्य असेलच असे नाही.
कास्ट आयर्नची भांडी : १० पैकी ९ गुण
कास्ट आयर्न म्हणजेच ओतीव लोखंडाची भांडी टिकाऊ असतात. डोसा, धिरडे, ऑम्लेट यांसारखे पदार्थ तयार करण्यासाठी त्यांचा वापर केला जातो. या भांड्यांमधून अन्नामध्ये काही प्रमाणात लोह मिसळू शकते. मात्र, आंबट पदार्थ दीर्घकाळ शिजवल्यास अन्नातील लोहाचे प्रमाण वाढू शकते. त्यामुळे वापर आणि स्वच्छतेची योग्य पद्धत महत्त्वाची आहे.
सिरॅमिकची भांडी : १० पैकी ८ गुण
सिरॅमिकच्या कप, प्लेट्स आणि इतर भांड्यांचा वापर अनेक घरांमध्ये केला जातो. चांगल्या दर्जाची आणि अन्नासाठी सुरक्षित असलेली सिरॅमिकची भांडी सामान्यतः वापरण्यास योग्य असतात. मात्र, निकृष्ट दर्जाच्या ग्लेझिंगमध्ये शिसे किंवा कॅडमियमसारखे घातक घटक असण्याची शक्यता असते. त्यामुळे प्रमाणित आणि सुरक्षित भांडी निवडणे आवश्यक आहे.
ॲल्युमिनियमची भांडी : १० पैकी ५ गुण
ॲल्युमिनियमची भांडी हलकी आणि सहज उपलब्ध असल्याने अनेक घरांमध्ये वापरली जातात. मात्र, आंबट किंवा खारट पदार्थ दीर्घकाळ शिजवल्यास भांड्यातील ॲल्युमिनियम अन्नात मिसळण्याचे प्रमाण वाढू शकते. ॲनोडाइज्ड ॲल्युमिनियमच्या भांड्यांमध्ये हा धोका तुलनेने कमी असतो.
नॉनस्टिक भांडी : १० पैकी ५ गुण
नॉनस्टिक भांड्यांमध्ये कमी तेल वापरून स्वयंपाक करता येतो. योग्य तापमानावर आणि उत्पादकाच्या सूचनांनुसार वापर केल्यास त्यांचा वापर सामान्यतः सुरक्षित असतो. मात्र, ही भांडी अतिउष्ण झाल्यास हानिकारक धूर निर्माण होऊ शकतो. भांड्यावरील कोटिंग खराब झाले असल्यास ते बदलणे योग्य ठरते.
प्लास्टिकची भांडी : वापरताना विशेष काळजी
प्लास्टिकच्या डब्यांमध्ये अन्न साठवणे किंवा बाहेरून आणलेले पदार्थ ठेवणे ही सामान्य बाब आहे. मात्र, प्रत्येक प्लास्टिकचा डबा गरम अन्नासाठी किंवा मायक्रोवेव्हमध्ये वापरण्यास योग्य नसतो. अयोग्य प्लास्टिक गरम केल्यास काही रसायने अन्नात मिसळण्याची शक्यता असते. त्यामुळे गरम पदार्थांसाठी स्पष्टपणे सुरक्षित असल्याचे नमूद केलेले डबे वापरावेत.
