हिंदुस्थान आणि चीनमधील व्यापारी संबंध हळूहळू सुधारत आहेत. जवळपास सहा वर्षांनंतर, नाथुला पास मार्ग व्यापारासाठी पुन्हा खुला करण्यात आला आहे. यापूर्वी, दोन्ही देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर व्यापारासाठी या मार्गाचा वापर केला जात होता. आता हा मार्ग पुन्हा सुरू झाल्याने स्थानिक व्यापाऱ्यांनी समाधान व्यक्त केले आहे.
चीनसोबतचा हा मार्ग सहा वर्षांनंतर व्यापारासाठी पुन्हा खुला झाला आहे. गलवान खोऱ्यातील संघर्षानंतर तो बंद करण्यात आला होता.यापूर्वी, दोन्ही देशांमध्ये मोठ्या प्रमाणावर व्यापारासाठी या मार्गाचा वापर केला जात होता. जून २०२० मध्ये, पूर्व लडाखमधील गलवान खोऱ्यात झालेल्या लष्करी संघर्षामुळे दोन्ही देशांमधील सीमेवर तणाव वाढला होता. त्यानंतर नाथुला पास मार्ग बंद करण्यात आला होता.
जून २०२० मध्ये, पूर्व लडाखमधील गलवान खोऱ्यात झालेल्या लष्करी संघर्षानंतर नाथुला खिंडीचा मार्ग बंद करण्यात आला होता. हिंदुस्थानातील चिनी दूतावासाच्या प्रवक्त्या यू जिंग यांनी सांगितले की, जवळपास सहा वर्षांनंतर हा मार्ग सीमा व्यापारासाठी पुन्हा उघडण्यात आला आहे. हा मार्ग पुन्हा सुरू झाल्यापासून, सुमारे ६०० स्थानिक व्यापारी तांदूळ, चहा, मसाले आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तू घेऊन सीमा ओलांडत आहेत, तसेच चीनमधून लोकर, कच्चे रेशीम आणि इतर तिबेटी वस्तू परत आणत आहेत.
सिक्कीम आणि आसपासच्या भागांतील सुमारे ६०० स्थानिक भारतीय व्यापारी प्रामुख्याने भारतीय तांदूळ, चहा, पारंपरिक मसाले आणि दैनंदिन गरजेच्या वस्तू घेऊन याच मार्गाने तिबेटला प्रवास करत आहेत. परतीच्या प्रवासात, व्यापारी चीनच्या तिबेट प्रदेशातून उच्च दर्जाची लोकर, कच्चे रेशीम आणि इतर स्थानिक तिबेटी वस्तू भारतात आणत आहेत.
ही खिंड केवळ सिक्कीमच्या स्थानिक अर्थव्यवस्थेसाठी आणि उपजीविकेसाठी जीवनरेखा नाही, तर सीमावर्ती भागातील पारंपरिक व्यापारी संबंधांनाही बळकट करते. जवळपास सहा वर्षांनंतर व्यापारी हालचाली पुन्हा सुरू झाल्याने स्थानिक रहिवासी आणि व्यापाऱ्यांमध्ये नवी आशा आणि आनंद निर्माण झाला आहे.
व्यापाराची ही पुन्हा सुरुवात हिंदुस्थान आणि चीन यांच्यातील राजनैतिक चर्चेचा एक यशस्वी परिणाम मानली जात आहे. राष्ट्रीय सुरक्षा सल्लागार (NSA) अजित डोवाल आणि चीनचे परराष्ट्र मंत्री वांग यी यांच्यात २०२५ मध्ये झालेल्या विशेष प्रतिनिधींच्या २४ व्या बैठकीत, नाथुला (सिक्कीम), लिपुलेख (उत्तराखंड) आणि शिपकी ला (हिमाचल प्रदेश) येथील व्यापारी मार्ग पुन्हा सुरू करण्यास सहमती दर्शवण्यात आली.
समुद्रसपाटीपासून ४,३०२ मीटर उंचीवर असलेला नाथुला खिंड हा हिंदुस्थान आणि तिबेटला जोडणारा एक अत्यंत महत्त्वाचा ऐतिहासिक व्यापारी दुवा मानला जातो. १९६२ च्या संघर्षानंतर हा मार्ग बराच काळ बंद होता. २००६ मध्ये एका करारानुसार या मार्गावरील व्यापार पुन्हा सुरू झाला. तथापि, २०२० मध्ये, कोविड-१९ महामारी आणि त्यानंतर गलवान खोऱ्यातील तणावामुळे तो पुन्हा थांबवण्यात आला.
