>> सोनिया सतीश राव
आजचा काळ अत्यंत वेगवान, स्पर्धात्मक आणि बदलांनी भरलेला आहे. या परिस्थितीत तरुण पिढी अनेक संधींसोबतच ताणतणाव, दबाव आणि अपेक्षांनाही सामोरी जात आहे. त्यामुळे मानसिक आरोग्याला हे त्यांच्या आयुष्यात अत्यंत महत्त्वाचे स्थान प्राप्त झाले आहे.
प्रथम शिक्षण आणि करिअर याबाबतचा वाढता दबाव हे एक प्रमुख कारण आहे. चांगले गुण मिळवणे, स्पर्धा परीक्षांमध्ये यश मिळवणे आणि भविष्य सुरक्षित करणे या सर्व गोष्टींसाठी तरुणांना सतत मेहनत घ्यावी लागते. या प्रक्रियेत अपयशाची भीती, चिंता आणि ताण निर्माण होतो, ज्यामुळे मानसिक आरोग्यावर परिणाम होतो.
दुसरे म्हणजे सोशल मीडियाचा वाढता प्रभाव. आजचे तरुण सोशल मीडियावर अधिक वेळ घालवतात. इतरांच्या यशाशी तुलना करताना अनेकदा स्वतःबद्दल कमीपणाची भावना निर्माण होते. यामुळे आत्मविश्वास कमी होतो आणि मानसिक तणाव वाढतो. तसेच नातेसंबंधांतील बदल आणि भावनिक चढ-उतार हेही महत्त्वाचे कारण आहे. मैत्री, प्रेमसंबंध आणि कुटुंबीयांच्या अपेक्षा यामुळे भावनिक तणाव वाढतो. योग्य मार्गदर्शन न मिळाल्यास तरुण गोंधळून जाऊ शकतात.
याशिवाय बदललेली जीवनशैलीही मानसिक आरोग्यावर परिणाम करते. अपुरी झोप, अनियमित आहार, व्यायामाचा अभाव आणि तणावपूर्ण दिनचर्या यामुळे मन आणि शरीर दोन्ही असंतुलित होतात. म्हणूनच आजच्या तरुण पिढीसाठी मानसिक आरोग्याची काळजी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे. योग्य मार्गदर्शन, सकारात्मक विचार, संवाद आणि तणाव व्यवस्थापन यामुळे त्यांचे मानसिक आरोग्य सुधारू शकते. शेवटी मानसिक आरोग्य चांगले असेल तरच तरुण पिढी आत्मविश्वासाने पुढे जाऊ शकते आणि समाजासाठी सक्षम व जबाबदार नागरिक बनू शकते. त्यामुळे मानसिक आरोग्याला प्राधान्य देणे ही आजची गरज आहे.
(लेखिका मुंबई महानगरपालिकेत शिक्षिका आहेत.)
